ĐẠI ÚY NGUYỄN VĂN LÉM – BẢY LỐP, NGƯỜI LÍNH GIỮA LÒNG SÀI GÒN

ĐẠI ÚY NGUYỄN VĂN LÉM – BẢY LỐP, NGƯỜI LÍNH GIỮA LÒNG SÀI GÒN

Có những câu chuyện lịch sử được kể bằng những chiến công vang dội, nhưng cũng có những câu chuyện chỉ diễn ra trong vài phút, một khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng đủ để khiến cả thế giới nhớ mãi.

Câu chuyện về Đại úy Nguyễn Văn Lém, thường được gọi với bí danh Bảy Lốp, là một câu chuyện như thế.

Đó là câu chuyện về một người lính hoạt động giữa lòng Sài Gòn trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, về một cuộc đời kết thúc giữa những ngày Tết Mậu Thân năm 1968, và về một khoảnh khắc đã trở thành biểu tượng ám ảnh của chiến tranh Việt Nam.

Người chiến sĩ giữa lòng đô thị

Nguyễn Văn Lém sinh năm 1931. Trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh, ông tham gia hoạt động trong lực lượng biệt động tại Sài Gòn.

Khác với những người lính chiến đấu ở chiến trường rừng núi, những chiến sĩ hoạt động trong đô thị phải sống giữa lòng đối phương. Ban ngày, đường phố vẫn đông người qua lại; nhưng phía sau vẻ bình thường ấy là những cuộc đấu tranh âm thầm, những nhiệm vụ bí mật và những hiểm nguy luôn rình rập.

Người biệt động phải biết giữ bí mật, kiên trì và chấp nhận rằng chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến nhiệm vụ thất bại, thậm chí phải đánh đổi bằng chính mạng sống.

Bảy Lốp đã trải qua những năm tháng như thế.

Mùa xuân năm 1968

Tết Mậu Thân năm 1968 mở ra một bước ngoặt dữ dội của chiến tranh.

Trong những ngày đầu năm mới, nhiều thành phố và đô thị miền Nam trở thành chiến trường. Tại Sài Gòn, tiếng súng vang lên giữa những con đường vốn thường ngày nhộn nhịp.

Người dân vừa đón Tết vừa phải đối mặt với một cuộc chiến khốc liệt.

Giữa khung cảnh ấy, Nguyễn Văn Lém tham gia hoạt động cùng lực lượng biệt động.

Nhưng rồi nhiệm vụ kết thúc trong một biến cố đau thương.

Ông bị lực lượng Việt Nam Cộng hòa bắt giữ tại Sài Gòn.

Ngày 1 tháng 2 năm 1968, tức mùng 2 Tết Mậu Thân, Nguyễn Văn Lém bị đưa ra đường phố trong tình trạng bị trói tay.

Không ai lúc ấy có thể biết rằng chỉ ít phút sau, một khoảnh khắc sẽ được ghi lại và trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của thế kỷ XX.

Khoảnh khắc giữa lòng Sài Gòn

Hôm ấy, nhiếp ảnh gia Eddie Adams của Associated Press đang có mặt tại Sài Gòn để ghi lại diễn biến chiến sự.

Ông nhìn thấy Nguyễn Văn Lém bị áp giải đến trước Nguyễn Ngọc Loan, người đứng đầu lực lượng Cảnh sát Quốc gia Việt Nam Cộng hòa.

Một cuộc đối đầu diễn ra trong không khí căng thẳng.

Rồi tiếng súng vang lên.

Chỉ trong một khoảnh khắc, Nguyễn Văn Lém gục xuống.

Ống kính của Eddie Adams đã ghi lại khoảnh khắc ấy.

Một bức ảnh.

Một viên đạn.

Một sinh mạng.

Và một câu chuyện chiến tranh được cả thế giới nhìn thấy.

Nguyễn Văn Lém qua đời ngày hôm đó, khi mới 36 tuổi.

Một khoảnh khắc – một thời đại

Bức ảnh ghi lại cái chết của Nguyễn Văn Lém nhanh chóng được truyền đi khắp thế giới. Nó trở thành một trong những hình ảnh biểu tượng của Chiến tranh Việt Nam và góp phần khiến dư luận quốc tế nhìn thấy sự khốc liệt của cuộc chiến. Eddie Adams sau đó được trao giải Pulitzer cho bức ảnh này.

Nhưng điều đáng suy ngẫm là: phía sau một bức ảnh chỉ kéo dài trong vài giây lại là cả một cuộc đời.

Người nằm trong bức ảnh từng có gia đình, có những năm tháng tuổi trẻ và có những lựa chọn của riêng mình.

Người bóp cò cũng là một con người đang đứng giữa một cuộc chiến khốc liệt.

Và phía sau họ là hàng triệu người Việt Nam – những người lính, những người mẹ, người vợ, người con – đang phải sống trong những năm tháng mà chiến tranh có thể cướp đi người thân bất cứ lúc nào.

Bởi vậy, nếu chỉ nhìn vào một khoảnh khắc, chúng ta sẽ không thể hiểu hết một cuộc chiến.

Muốn hiểu lịch sử, cần nhìn sâu hơn vào những con người phía sau lịch sử.

Người đã nằm lại giữa mùa xuân

Ngày Nguyễn Văn Lém qua đời cũng là những ngày Tết.

Ngoài kia, đáng lẽ phải là tiếng cười, tiếng chúc Tết và những mái nhà sum họp.

Nhưng ở Sài Gòn năm ấy, tiếng súng đã thay cho tiếng pháo.

Mùa xuân của nhiều gia đình trở thành mùa chia ly.

Nguyễn Văn Lém cũng nằm lại giữa mùa xuân chiến tranh ấy.

Một người lính ra đi.

Một gia đình mất đi người thân.

Một cuộc đời khép lại.

Nhưng câu chuyện vẫn còn được nhắc đến qua bức ảnh lịch sử và qua ký ức về một thời đất nước chìm trong khói lửa.

Bài học từ “thời hoa lửa”

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Sài Gòn hôm nay đã trở thành một thành phố hòa bình, nhộn nhịp và phát triển. Những con đường từng chứng kiến tiếng súng năm xưa giờ đã đầy ánh đèn và dòng người.

Thời gian có thể làm thay đổi cảnh vật, nhưng không thể xóa đi những bài học mà lịch sử để lại.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Lém – Bảy Lốp giúp chúng ta hiểu rằng chiến tranh không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh và những con số thương vong.

Chiến tranh là số phận của từng con người.

Là những gia đình mất người thân.

Là những tuổi trẻ dang dở.

Là những ký ức theo con người suốt cả cuộc đời.

Vì thế, thế hệ trẻ hôm nay cần học lịch sử bằng sự chân thành và trách nhiệm; biết trân trọng những người đã sống, chiến đấu và hy sinh trong quá khứ, đồng thời biết nhìn lại lịch sử với tinh thần nhân văn, không cực đoan và không nuôi dưỡng hận thù.

Bởi hiểu được sự khốc liệt của chiến tranh mới càng biết quý trọng hòa bình.

Bởi biết bao người đã không có cơ hội đón những mùa xuân bình yên, để chúng ta hôm nay được sống trong những mùa xuân không còn tiếng súng.

Nguyễn Văn Lém – Bảy Lốp, người chiến sĩ hoạt động giữa lòng Sài Gòn, đã khép lại cuộc đời mình vào ngày mùng 2 Tết Mậu Thân năm 1968.

Câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của một người lính.

Đó còn là một lát cắt đau thương của lịch sử Việt Nam hiện đại, nhắc nhở mỗi chúng ta rằng:

Lịch sử cần được ghi nhớ bằng sự thật.

Những người đã mất cần được nhớ bằng sự trân trọng.

Và hòa bình hôm nay cần được gìn giữ bằng trách nhiệm của mỗi người.

Đó chính là ý nghĩa sâu sắc của những “Câu chuyện thời hoa lửa” – kể lại để không quên, nhìn lại để hiểu hơn và sống tốt hơn trong những ngày tháng hòa bình.