Đặng Thùy Trâm – Ngọn lửa tuổi trẻ giữa chiến trường
Bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ thanh niên Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy lý tưởng của chị đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và đức hy sinh cao cả của tuổi trẻ Việt Nam. Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 trong một gia đình trí thức giàu truyền thống tại Huế, lớn lên ở Hà Nội. Cha chị là bác sĩ ngoại khoa Đặng Ngọc Khuê, mẹ là giảng viên Đại học Dược Hà Nội Doãn Ngọc Trâm. Ngay từ nhỏ, chị đã nổi bật bởi tinh thần học tập nghiêm túc, năng động trong hoạt động đoàn thể và văn nghệ. Trong suốt những năm học phổ thông, Đặng Thùy Trâm liên tục nhận được giấy khen, bằng khen của nhà trường và ngành giáo dục Hà Nội nhờ thành tích học tập và hoạt động phong trào xuất sắc. Năm 1961, chị thi đỗ vào Trường Đại học Y khoa Hà Nội, tiếp nối truyền thống nghề y của gia đình. Những năm học đại học, Đặng Thùy Trâm không chỉ là sinh viên giỏi mà còn là đoàn viên ưu tú, tích cực tham gia công tác xã hội và phong trào thanh niên. Với thành tích nổi bật, tháng 6/1966, chị được tốt nghiệp sớm hơn một năm với tấm bằng loại ưu. Dù có thể ở lại Hà Nội với một công việc ổn định, Đặng Thùy Trâm đã lựa chọn lên đường vào chiến trường miền Nam theo tiếng gọi của Tổ quốc. Tháng 3/1967, chị được phân công phụ trách Bệnh xá Đức Phổ, Quảng Ngãi — một bệnh xá tiền phương giữa vùng chiến sự ác liệt. Trong điều kiện thiếu thốn thuốc men, thường xuyên bị bom đạn đe dọa, nữ bác sĩ trẻ vẫn tận tụy cứu chữa thương binh và nhân dân. Chị trực tiếp chăm sóc bệnh nhân, tổ chức di chuyển thương binh tránh càn quét và bám trụ nơi chiến trường gian khổ suốt nhiều năm liền. Ngày 27/9/1968, Đặng Thùy Trâm được kết nạp vào Đảng. Trong bản tự nhận xét, chị từng viết đầy xúc động:
“Cần phải nỗ lực nhiều để đền đáp công ơn của Đảng… Rèn luyện tu dưỡng thường xuyên.” Không chỉ là một bác sĩ tận tâm, Đặng Thùy Trâm còn để lại những trang nhật ký lay động lòng người. Trong đó là những suy tư về chiến tranh, tình yêu thương đồng đội, lý tưởng sống và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ. Ngày 22/6/1970, trong một chuyến công tác từ Ba Tơ về đồng bằng, chị anh dũng hy sinh khi chưa đầy 28 tuổi. Sau trận càn, một lính Mỹ tên Fredric Whitehurst đã nhặt được cuốn nhật ký của chị. Khi định đốt bỏ, người phiên dịch Việt Nam đi cùng đã nói:
“Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi.” Chính câu nói ấy đã giữ lại cuốn nhật ký để nhiều năm sau trở thành tác phẩm nổi tiếng Nhật ký Đặng Thùy Trâm, chạm đến trái tim của hàng triệu độc giả trong và ngoài nước. Năm 2006, Nhà nước truy tặng Đặng Thùy Trâm danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên chị được đặt cho nhiều tuyến đường, cơ sở y tế và trở thành nguồn cảm hứng cho bộ phim điện ảnh Đừng đốt của đạo diễn Đặng Nhật Minh. Cuộc đời Đặng Thùy Trâm là biểu tượng của một thế hệ thanh niên sống đẹp, sống có lý tưởng và sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân cho đất nước. Những dòng nhật ký của chị vẫn còn nguyên giá trị như lời nhắc nhở về lòng nhân ái, trách nhiệm và khát vọng sống cao đẹp của con người Việt Nam.
