ĐẶNG VĂN VIỆT – HÙM XÁM ĐƯỜNG SỐ 4

ĐẶNG VĂN VIỆT – HÙM XÁM ĐƯỜNG SỐ 4

Có những con người đi qua chiến tranh không chỉ để lại một cái tên, mà còn để lại cả một dấu ấn trong ký ức của một vùng đất. Đặng Văn Việt là một người như thế.

Ông sinh năm 1920, quê ở làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, người thanh niên Đặng Văn Việt sớm tham gia lực lượng cách mạng và đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quân sự quan trọng.

Năm 1947, ông được điều lên mặt trận Đường số 4. Đây là tuyến đường chiến lược nối Lạng Sơn với Cao Bằng, nơi diễn ra nhiều cuộc đụng độ quyết liệt trong những năm đầu của cuộc kháng chiến.

Đường số 4 khi ấy hiểm trở với núi cao, vực sâu và những cung đường quanh co. Quân Pháp dựa vào hệ thống đồn bốt và các đoàn xe cơ giới để duy trì tuyến tiếp tế. Trong điều kiện lực lượng và trang bị của ta còn hạn chế, Đặng Văn Việt cùng đồng đội lựa chọn cách đánh phù hợp với địa hình, dựa vào sự chủ động, bí mật và sự phối hợp với lực lượng địa phương.

Từ năm 1947 đến năm 1949, nhiều trận phục kích trên tuyến Đường số 4 được tổ chức. Những trận đánh tại Bố Củng - Lũng Vài, Bản Nẳm, Bông Lau - Lũng Phầy... góp phần làm gián đoạn hoạt động vận chuyển và tiếp tế của quân Pháp.

Chính những chiến công ấy khiến cái tên Đặng Văn Việt ngày càng được biết đến. Báo chí và binh sĩ Pháp đặt cho ông những biệt danh như “Hùm xám Đường số 4” và “Tiểu Napoleon”; người dân vùng Cao - Bắc - Lạng gọi ông là “Đệ tứ lộ Đại vương”.

Nhưng dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời quân ngũ của ông gắn với Trung đoàn 174.

Ngày 19/8/1949, Trung đoàn 174 được thành lập trên cơ sở hợp nhất lực lượng của một số đơn vị thuộc Cao Bằng, Bắc Kạn và Lạng Sơn. Đặng Văn Việt trở thành Trung đoàn trưởng đầu tiên.

Một năm sau, Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950 mở ra.

Ngày 16/9/1950, Trung đoàn 174 do Đặng Văn Việt chỉ huy phối hợp với Trung đoàn 209 tiến công cứ điểm Đông Khê. Đây là một trong những trận đánh mở đầu Chiến dịch Biên giới, tạo điều kiện để quân ta tiếp tục phá thế phòng thủ của quân Pháp trên Đường số 4.

Sau những năm tháng chiến đấu ở biên giới, Đặng Văn Việt tiếp tục tham gia chỉ huy trong nhiều chiến dịch khác của cuộc kháng chiến chống Pháp.

Điều đáng nhớ về ông không chỉ nằm ở những danh xưng hay những trận đánh. Đó còn là hình ảnh một người lính đã dành phần lớn tuổi trẻ của mình cho những năm tháng đất nước còn chiến tranh.

Nhiều năm sau, khi tuổi đã cao, ông vẫn nhớ về Cao Bằng và Đường số 4. Trong một lần trò chuyện với Báo Cao Bằng, ông từng nói rằng điều khiến ông vinh dự nhất trong cuộc đời là được cống hiến cho mảnh đất biên cương này.

Ngày 25/9/2021, Đặng Văn Việt qua đời, khép lại cuộc đời hơn một thế kỷ với những năm tháng tuổi trẻ gắn liền với chiến trường.

Đường số 4 hôm nay đã khác. Những đoàn xe đi qua không còn là những đoàn quân giữa chiến tranh. Núi rừng Cao Bằng - Lạng Sơn đã mang một diện mạo mới.

Nhưng ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn đó.

Và trong ký ức ấy, cái tên Đặng Văn Việt – “Hùm xám Đường số 4” – vẫn được nhắc lại như một nhân chứng của một thế hệ đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho độc lập, tự do của Tổ quốc.