Danh tướng Cao Thắng.
Trong phong trào Cần Vương, nghĩa quân thường thua trận vì vũ khí quá thô sơ (giáo mác, gươm đao) so với súng trường bắn xa và nhanh của Pháp. Cao Thắng, một vị tướng trẻ xuất thân nông dân, dù mù chữ nhưng lại có tư duy kỹ thuật thiên bẩm, đã nhận ra điều này. Ông quyết tâm: Phải lấy vũ khí của giặc để đánh giặc.
NGƯỜI NÔNG DÂN "SAO CHÉP" SÚNG TÂY
Trong phong trào Cần Vương, nghĩa quân thường thua trận vì vũ khí quá thô sơ (giáo mác, gươm đao) so với súng trường bắn xa và nhanh của Pháp. Cao Thắng, một vị tướng trẻ xuất thân nông dân, dù mù chữ nhưng lại có tư duy kỹ thuật thiên bẩm, đã nhận ra điều này. Ông quyết tâm: Phải lấy vũ khí của giặc để đánh giặc.
Sau khi thu được một số khẩu súng trường kiểu 1874 của Pháp trong các trận phục kích, thay vì cất giữ như báu vật, Cao Thắng đã làm một việc "động trời": Ông cho tháo rời từng bộ phận, chi tiết nhỏ nhất của khẩu súng ra để nghiên cứu.
Giữa rừng sâu Ngàn Trươi, không có máy móc, không có bản vẽ kỹ thuật, Cao Thắng đã tập hợp những thợ rèn giỏi nhất 4 tỉnh Thanh - Nghệ - Tĩnh. Ông chỉ đạo họ ngày đêm đúc, rèn, dũa từng cái nòng, từng cái búa đập, từng cái lò xo theo đúng mẫu súng Tây.
Thất bại hàng trăm lần, nòng súng nổ tung, lò xo không bật... nhưng Cao Thắng không nản. Cuối cùng, sau 2 năm mày mò, xưởng quân giới giữa rừng của ông đã chế tạo thành công hàng trăm khẩu súng trường kiểu 1874. Điều kinh ngạc là súng do Cao Thắng chế tạo bắn chính xác và bền không kém gì súng chính hãng của Pháp. Khi lính Pháp thu được súng của nghĩa quân, chúng đã phải thốt lên kinh hãi: "Những người An Nam này thật đáng sợ! Họ có thể sao chép công nghệ của châu Âu chỉ bằng búa và đe trong rừng rậm".
Súng của Cao Thắng đã giúp nghĩa quân Hương Khê cầm cự và gây tổn thất nặng nề cho Pháp suốt 10 năm trời. Ông hy sinh trong một trận đánh năm 29 tuổi, mang theo bí mật chế tạo súng, nhưng tài năng của ông mãi là niềm tự hào của trí tuệ Việt.
Cao Thắng là "kỹ sư quân sự" tài năng bậc nhất thế kỷ 19 của Việt Nam. Câu chuyện "mổ xẻ" súng Tây để học lóm công nghệ của ông thể hiện tinh thần sáng tạo và ý chí tự lực tự cường tuyệt vời.
Tôi kể chuyện này để học sinh thấy rằng: Người Việt Nam rất thông minh và khéo léo. Không có công nghệ nào là không thể chinh phục nếu chúng ta chịu khó tìm tòi và kiên trì. Tấm gương Cao Thắng khích lệ các em niềm đam mê khoa học, sáng tạo ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường.
