ĐÀO ĐẤT RÈN NGƯỜI

Tôi là Nguyễn Đức Thuận, người lính của đơn vị F304. Trong quãng đời quân ngũ nhiều gian khổ ấy, có những kỷ niệm theo tôi suốt cả cuộc đời. Không phải là những trận đánh ác liệt hay tiếng bom rền vang, mà là những ngày đào công sự trên những sườn đồi toàn sỏi đá – nơi đất không chỉ rèn đôi tay, mà còn rèn cả con người.

Ngày ấy, đơn vị tôi hành quân đến một khu vực đồi cao, đất cằn cỗi, cây cối thưa thớt. Nhiệm vụ được giao rất rõ ràng: đào công sự phòng ngự trước khi trời tối. Nghe thì đơn giản, nhưng khi lưỡi cuốc đầu tiên bổ xuống đất, tất cả chúng tôi mới hiểu thế nào là “đất đá thử người”. Cuốc vừa chạm xuống đã bật lên chan chát, sỏi đá ken dày như bê tông. Có chỗ, đào cả buổi chỉ được vài gang tay.

Nắng đổ lửa trên lưng áo. Mồ hôi chảy ròng ròng, thấm đẫm màu đất đỏ. Tay phồng rộp, vai mỏi nhừ, nhưng chẳng ai dám kêu ca. Cuốc gãy cán, xẻng sứt lưỡi là chuyện thường. Có lúc tôi ngồi thụp xuống, thở dốc, nhìn cái hố trước mặt mà lòng chùng lại. Nghĩ đến quê nhà, nghĩ đến cha mẹ, tự hỏi không biết mình có đủ sức đi hết con đường này không.

Nhưng rồi nhìn sang bên cạnh, thấy đồng đội vẫn lặng lẽ đào. Người này mượn cuốc người kia, người kia dùng xà beng nạy từng tảng đá lớn. Có anh vừa đào vừa cười, bảo: “Đá cứng thì mình phải cứng hơn”. Câu nói mộc mạc ấy như tiếp thêm sức lực. Tôi lại đứng dậy, nắm chặt cán cuốc, đào tiếp, từng nhát một, chậm mà chắc.

Buổi trưa, cơm nắm với muối vừng ăn vội bên miệng hố. Đất đá bám đầy quần áo, tóc tai. Không ai nói nhiều, nhưng trong ánh mắt đều có chung một ý nghĩ: phải xong công sự thì mới yên tâm. Đào không chỉ để trú ẩn, mà để bảo vệ nhau. Nghĩ vậy, tự nhiên thấy cái mệt nhẹ đi phần nào.

Chiều xuống, khi công sự dần thành hình, tôi mới nhận ra tay mình đã run vì mỏi, nhưng trong lòng lại dâng lên một cảm giác khó tả. Từ đống sỏi đá vô tri, chúng tôi đã tạo nên nơi che chở cho chính mình và đồng đội. Đất cứng, đá nhiều, nhưng ý chí con người còn cứng hơn.

Đêm ấy, nằm trong công sự vừa đào xong, lưng đau nhức, tay tê buốt, tôi nhìn lên bầu trời lấp lánh sao mà thấy lòng yên lạ thường. Tôi hiểu rằng, những nhát cuốc hôm nay không chỉ đào xuống lòng đất, mà còn khắc sâu vào trong tôi bài học về sự kiên trì, về tinh thần đồng đội và trách nhiệm của người lính.

Sau này, khi rời quân ngũ trở về đời thường, mỗi lần gặp khó khăn, tôi lại nhớ đến những ngày đào đất trên đồi sỏi đá ấy. Đất đã rèn người lính năm xưa trưởng thành hơn. Và với tôi, đó là ký ức không bao giờ phai – ký ức của một thời “đào đất rèn người”.