Đất Quảng - một thời con gái (5)

Họ là những cô gái đất Quảng Nam anh hùng, cùng sinh ra một lứa trong đời, cùng được giác ngộ, tham gia cách mạng từ rất sớm và cùng lần lượt bị địch bắt giam cầm, tra tấn tàn khốc trong các nhà tù. Ngày đất nước thống nhất, nhiều người vĩnh viễn nằm lại tuổi mười tám đôi mươi. Những người được trở về, có người may mắn được hạnh phúc, nhưng cũng có người lận đận mãi đến bây giờ vẫn sống cô đơn. Nguyệt san Sự kiện và Nhân chứng từ số này sẽ chuyển đến bạn đọc những câu chuyện cảm động trong hành trình tìm kiếm tình yêu, hạnh phúc của một số cựu nữ tù đất Quảng. Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến bà Trần Thu Hồng, một cựu nữ tù, vợ của nhà thơ quá cố Đỗ Nam Cao, đã tận tình giúp đỡ chúng tôi trong quá trình tìm tư liệu cho loạt bài này.

Kỳ 1: HOA NỞ GIỮA RỪNG GƯƠM GIÁO

Người cựu nữ tù đầu tiên chúng tôi muốn giới thiệu đến bạn đọc là bà Trần Thị Hương, sinh năm 1950 tại huyện Điện Bàn. Trong hành trình khó nhọc đi tìm một mái ấm gia đình của những cựu nữ tù đất Quảng, bà Hương được chị em bạn tù coi là người may mắn và suôn sẻ hơn cả. Điều đặc biệt để chúng tôi chọn tình yêu của bà Hương làm câu chuyện mở đầu còn bởi từ tổ ấm của vợ chồng bà, có nhiều chuyện liên quan đến những bạn tù khác. Đó là những câu chuyện thoạt nghe ngỡ như chỉ có trong trang sách, khiến bất cứ ai chứng kiến cũng rưng rưng xúc động.

Hiện bà Hương sống cùng chồng và các con, cháu ở quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng. Vợ chồng bà mở một cửa hàng tạp hóa để vui thú tuổi già và cải thiện đời sống kinh tế gia đình. Bà Hương kể cho chúng tôi nghe về thời con gái của mình:

- Tôi tham gia cách mạng từ năm 1964. Từng chứng kiến giặc Pháp bắt giam ba tôi và tra tấn bằng cách mổ bụng cho đến chết nên từ nhỏ tôi đã căm thù giặc đến tận xương tủy, thề lớn lên sẽ xung phong đi bộ đội chiến đấu. Năm 14 tuổi, tôi tình nguyện tòng quân nhưng vì nhỏ quá nên không được chấp thuận. Các chú, các cô chuyển tôi sang làm giao liên. Năm 1967, trong một lần đưa công văn, tài liệu xuống cơ sở, trên đường về thì tôi bị bắt trong nhóm 3 người. Về sau 2 người được thả, còn tôi vì bị chỉ điểm nên bị giam ở nhà tù Non Nước. Những năm tháng đẹp nhất của đời người con gái của tôi nằm sau song sắt nhà tù cùng với những trận đòn tra tấn thừa sống thiếu chết của kẻ thù. Nhưng cũng chính trong những năm tháng khốc liệt ấy, trong tôi đã chớm nở một tình yêu, như nụ hồng nở giữa biển giáo rừng gươm…”.

Bà Hương dẫn tôi đi thăm lại địa danh nhà tù Non Nước. Gọi là địa danh, bởi nơi từng giam giữ hàng nghìn cán bộ cách mạng của ta trong chiến tranh, giờ đây chỉ còn là những bãi đất trống được bao bọc trong những bức tường cũ kỹ. Hệ thống nhà tù ngày xưa hầu như không còn dấu tích. Mặc dù vậy, bà Hương vẫn nhớ rất rõ vị trí từng dãy nhà, buồng giam, nơi bà và các bạn tù bị tra tấn dã man.

Năm đó, vừa bị dẫn vào nhà lao thì Trần Thị Hương gặp được người chú ruột Trần Văn Dũng, một cán bộ cách mạng kiên trung bị địch bắt biệt giam. Sau một vụ vượt ngục bất thành, ông bị địch tra tấn bằng cách bẻ gãy hết hàm răng. Gặp đứa cháu gái trong tù, chú Dũng đã động viên, tiếp sức cho Hương nêu cao dũng khí, không chịu khuất phục kẻ thù dưới bất cứ hình thức nào.

Ông Trần Văn Dũng có một người bạn tù trẻ tuổi nhưng rất thân thiết là Lê Thiện Phượng, cùng quê Điện Bàn, bị bắt vào tù năm 1965, chung buồng giam với ông Dũng. Anh Phượng chăm sóc, quý trọng ông Dũng như tình cảm của một người con dành cho cha. Qua ông Dũng, anh Phượng biết Hương. Có lần ông Dũng nói: “Tao quý mày như con trai của tao. Sau này ra tù, tao gả cháu gái của tao cho mày”. Nhìn thiếu nữ mơn mởn tuổi trăng tròn đã phải chịu cảnh tra tấn tù đày tàn khốc, anh Phượng đau như cắt từng khúc ruột. Là một cô gái mới lớn nhưng Hương đã chứng tỏ sự gan lì, bản lĩnh trước những lời dụ dỗ ngon ngọt và những trận đòn roi hung bạo của kẻ thù, kiên quyết không hé răng khai báo. Hình ảnh Hương như con chim sáo bị nhốt trong lồng sắt khiến trái tim anh Phượng thao thức. Trong một lần đi lao động, anh Phượng nhặt được một mẩu nhôm. Anh bí mật làm được một chiếc lược xinh xắn. Tháng 10-1967, anh Phượng nằm trong nhóm những tù binh bị địch liệt vào hàng cứng đầu, bị đày ra nhà tù Phú Quốc. Khi bị giải đi qua buồng giam của chị Hương, anh lén ném chiếc lược gói trong một lá thư gửi cho Hương. Bức thư vẻn vẻn có mấy chữ: “Sống mãi như ý, nguyện theo chân lý”.

Nhớ lại lời tỏ tình có một không hai ấy, bà Hương tươi cười: “Tôi vừa trải qua một trận đòn nhừ tử của bọn cai ngục thì nhận được quà và thư của anh do các chị giam chung buồng đưa cho. Tôi vui sướng như quên hết những cơn đau từ những vết thương đang rỉ máu trên cơ thể. Mấy chị cùng phòng giam thì bảo, đó là lời tỏ tình của anh Phượng, nhưng tôi thì chỉ nghĩ mình hạnh phúc khi được một người anh quan tâm, động viên, tiếp sức chứ nào có biết yêu là gì. Lời anh viết trong thư vừa như sự căn dặn của một người anh, người đồng chí, vừa là sự gửi gắm niềm tin, hy vọng vào một tương lai tươi sáng…”.

Hai người bặt tin nhau từ đó. Năm 1968 Trần Thị Hương bị chuyển sang giam ở nhà tù Phú Tài (Quy Nhơn). Năm 1973, chị được đưa về Lộc Ninh, Bình Phước theo Hiệp định Pa-ri. Chị Hương được các đồng chí của mình cho biết, anh Phượng được trao trả tại Lò Gò, tỉnh Tây Ninh. Tháng 4-1973, từ Lộc Ninh, chị quyết định băng rừng sang Lò Gò tìm anh nhưng giữa đường bị máy bay địch ném bom ác liệt nên đành phải quay lại. Giữa năm 1974, chị Hương được trên điều về Khu 5. Trên đường đi chị bị ngã chấn thương nên phải ở lại Trạm 10 ở biên giới Tây Nam điều trị. Một hôm chị Hương ra bờ suối giặt áo thì thấy một đoàn cán bộ của ta trên đường hành quân về Khu 5 đang nghỉ chân bên kia bờ suối. Chị gọi to: “Có ai ở Điện Bàn không”? Bên kia đáp: “Có Điện Bàn đây!”. Linh tính mách bảo chị rất có thể anh Phượng đang có mặt trong đoàn. Chị phăm phăm lội suối băng sang. Một ánh mắt quen quen chạy đến nhìn sâu vào mắt chị.

- Em là cháu chú Dũng phải không?

- Vâng! Em là Hương đây!

- Anh là Phượng đây mà!

Hai người gặp lại nhau sau bao năm xa cách. Ngỡ ngàng! Bẽn lẽn! Hạnh phúc! Nước mắt tuôn trào!

Đến bây giờ, bà Hương vẫn nhớ như in khoảnh khắc lãng mạn ấy: “Hồi ở nhà tù Non Nước, tôi chỉ nhìn thấy anh có vài lần từ xa, chưa nói chuyện với nhau câu nào. Gần 6 năm kể từ ngày xa cách, tôi luôn nghĩ về anh và mong ngày gặp lại, trong thâm tâm luôn cố hình dung gương mặt xương xương gầy rộc của anh. Gặp lại nhau quá bất ngờ giữa rừng, lại có đông người nên chúng tôi cũng chỉ nói với nhau được dăm câu rồi anh lại phải lên đường ngay. Bao cảm xúc phải giấu trong tim…”!

Một thời gian sau, chị Hương về Khu 5. Vừa gặp lại anh Phượng thì chị lại được cấp trên điều ra Bắc, còn anh Phượng cũng cấp tốc về nhận nhiệm vụ ở Khu ủy Khu 5. Ngày chia tay, anh Phượng nói:

- Cuộc kháng chiến chống Mỹ ngày càng cam go, khốc liệt. Nhiệm vụ của chúng ta chưa biết đến bao giờ mới dừng lại. Anh và em lại kẻ Bắc người Nam, biết đến bao giờ mới gặp lại. Em ra ngoài đó nếu có điều kiện… nếu có ai… thì..!

Anh Phượng nói thế không phải vì anh không yêu chị Hương mà thực tình anh sợ chị Hương phải khổ vì chờ đợi. Tuổi xuân của người con gái đang vùn vụt trôi đi, trong lúc nhiệm vụ cách mạng chẳng thể nói trước được hạnh phúc lứa đôi. “Khi nghe anh nói thế, tôi cũng thoáng ngậm ngùi, nhưng nghĩ lại đúng là chúng tôi chẳng có duyên ở bên nhau. Hết chia ly vì bị tù đày, giờ lại phải chia ly vì nhiệm vụ. Tôi gật đầu nói với anh: “Thôi, đành vậy! Nếu còn duyên thì còn gặp lại”!

Chị Hương được ra an dưỡng tại Sầm Sơn, Thanh Hóa. Tại đây chị gặp gỡ và có tình cảm khá thân thiết với anh Nguyễn Thanh Toàn, quê ở huyện Hòa Vang, Đà Nẵng. Cũng từng là một cán bộ bị địch bắt, trải qua tù đày tàn khốc nên anh Toàn hết sức nâng niu, trân trọng tình cảm với chị Hương. Chị Hương cũng tìm thấy ở anh sự chở che, san sẻ, niềm tin yêu lớn lao, nhưng tận trong sâu thẳm trái tim mình, chị vẫn chưa quên được anh Phượng. Khi anh Toàn ngỏ lời, chị nói: “Anh cho em suy nghĩ một thời gian”…