“Để con đi thì mất con, giữ con lại thì mất nước, để cho hắn đi!” - Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang

Giữa những hàng mộ liệt sĩ trang nghiêm nằm lặng im nơi nghĩa trang liệt sĩ, có bóng dáng một người mẹ già, mái tóc đã phủ màu bạc của thời gian chậm rãi bước đi, tay run run thắp từng nén hương. Mẹ dừng lại trước những ngôi mộ chưa xác định được danh tính, khẽ gọi một tiếng “Thợ ơi…”. Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang dù đã đi gần hết một đời người, nhưng mẹ vẫn chưa thể khép lại hy vọng tìm thấy phần mộ liệt sĩ của con mình!

Tính đến thời điểm hiện tại, Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang đã 105 tuổi. Ở độ tuổi mà nhiều người chỉ mong những ngày cuối đời được sống một cuộc đời bình yên, mẹ Lang vẫn đau đáu trong lòng nỗi mất mát, khắc khoải vì chưa tìm được hài cốt người con trai đã nằm lại nơi chiến trường Núi Thành. Thời gian đã in dấu lên dáng hình của mẹ, nhuộm bạc mái tóc mẹ Lang sau bao năm tháng không ngừng mong ngóng, gìn giữ bóng hình người con chỉ còn trong ký ức…

Người ta thường nói: “Thời gian sẽ chữa lành mọi vết thương”. Nhưng có lẽ, với một người mẹ chưa biết con mình nằm ở đâu, thời gian không thể làm nỗi đau đó biến mất hay dịu đi. Nó chỉ khiến nỗi đau ngày một lặng xuống, ẩn sâu hơn, rồi lại thức dậy mỗi khi ngày giỗ của con đến gần, mỗi khi nhìn lên bàn thờ, mỗi khi nhìn vào những phần mộ liệt sĩ chưa thể xác định được thông tin… Mẹ Lang đã sống qua những năm tháng chiến tranh ác liệt. Nhưng ký ức thời chiến vẫn chưa thể rời khỏi cuộc đời mẹ. Ông Huỳnh Kinh Nhi - chồng của mẹ Ngô Thị Lang, đã hy sinh vào năm 1950 khi cuộc kháng chiến chống Pháp càng trở nên khốc liệt. Sau nỗi mất mát đó, mẹ Lang một mình gồng gánh nuôi ba người con và tiếp tục hoạt động cách mạng. Nhưng những khó khăn đó không làm cho mẹ lung lay, rời bỏ con đường cách mạng mà gia đình đã lựa chọn.

Những năm kháng chiến chống Pháp, căn nhà của gia đình mẹ Ngô Thị Lang từng là nơi che chở cho cán bộ hoạt động. Bên dưới gian bếp lụp xụp có một căn hầm bí mật dùng để nuôi dấu bộ đội, thương binh. Những chuyến đi buôn giữa Thăng Bình và Hội An không chỉ là chuyện mưu sinh, không đơn giản vì miếng cơm manh áo, mà còn là cách mẹ mang lương thực, thuốc men tiếp tế cho bộ đội. Khi địch phát hiện ra căn hầm và bắt giữ, tra đày mẹ Ngô Thị Lang, mẹ thà chịu đựng đòn roi chứ nhất quyết không khai báo. Sau đó ngôi nhà và gian bếp đã bị giặc đốt cháy. Sự can đảm thời chiến có thể được ghi nhận khi chúng ta anh dũng xông pha ra chiến trường, nhưng với những người mẹ Việt Nam anh hùng, can đảm đôi khi lại hiện lên trong một mái nhà lặng lẽ che giấu cán bộ, trong sự im lặng mà người ta phải đánh đổi bằng chính nỗi sợ của mình. 

Anh Huỳnh Quang Thợ (sinh năm 1946) là một trong ba người con của mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang. Anh Thợ lớn lên trong sự oanh tạc ác liệt của thực dân Pháp và cuộc sống nhọc nhằn trong kháng chiến. Theo lời kể lại của mẹ Lang, anh có nước da trắng, đôi mắt tròn, tính tình rất hiền lành. Anh vừa đi học, vừa phụ mẹ việc đồng áng. Năm 1964, chàng trai Huỳnh Quang Thợ đã lẳng lặng viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Anh giấu gia đình ôm chiếc cặp đi học rồi rẽ thẳng ra chiến trường Chu Lai. Đến khi đơn vị báo tin, mẹ mới thực sự tin quyết định của người con trai đã trở thành sự thật. Một người mẹ nào lại không sợ mất con? Sau sự hy sinh của người chồng, mẹ Ngô Thị Lang hiểu hơn ai hết rằng chiến tranh có thể lấy đi một người thân nhanh đến nhường nào. Mẹ Lan nghẹn ngào kể: 

“Tôi sợ mất con lắm chứ, nhưng giữ con lại thì mất nước. Nó đã quyết đi, tôi cũng không ngăn được…”

Chân dung mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang
Nguồn: VietNamnet

Ở sâu thẳm trong lòng của mẹ là cả một cuộc giằng co mà không phải ai cũng có thể thấu hiểu. Một bên là bản năng muốn giữ con ở lại, lo cho sự an toàn của con; một bên là lý tưởng mà gia đình đã lựa chọn, là đất nước mà mẹ không thể bỏ rơi khi quê hương còn chìm trong chiến tranh, bom đạn. Không phải mẹ không đau, mẹ đau lòng lắm chứ. Mẹ chỉ không để nỗi đau của mình trở thành lý do ngăn con bước trên con đường bảo vệ quê hương đất nước. Và rồi, người con trai ấy đã không thể trở về nữa. Năm 1965, anh Huỳnh Quang Thợ hy sinh tại chiến trường Núi Thành. Khi ấy, anh Thợ chỉ mới 19 tuổi - ở độ tuổi mà bao nhiêu ước mơ, hy vọng còn dang dở. Anh Thợ hy sinh không để lại một kỷ vật nào. Nỗi đau ấy của mẹ Lang còn kéo dài đằng đẵng khi hiện nay vẫn chưa thể nào tìm được hài cốt liệt sĩ của anh! Chồng của mẹ đã được tìm thấy hài cốt và đưa về quê nhà. Nhưng người con trai trốn mẹ lên đường nhập ngũ năm ấy vẫn chưa thể xác định đang nằm ở nơi nào. Núi Thành rộng lớn, chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm, nhưng thông tin về phần mộ của anh vẫn mờ nhạt giữa những ngôi mộ chưa xác định được danh tính.

Kể từ ngày nhận giấy báo tử của con, trên bàn thờ chỉ có một tấm bằng “Tổ quốc ghi công”. Mẹ làm một ngôi mộ gió tại nghĩa trang Hội An để có nơi hương khói cho anh Thợ. Vì chưa biết chính xác ngày anh hy sinh, gia đình lấy ngày 27 tháng 7 làm ngày giỗ. Cứ thấy ngôi mộ liệt sĩ nào chưa xác định được thông tin, mẹ Lang lại run rẩy châm một nén nhang khẽ gọi “Thợ ơi” rồi ngậm ngùi khóc. Mẹ thắp hương cho tất cả, vì mẹ sợ bỏ sót con mình, vì mẹ sợ anh nằm đó lạnh lẽo không có người thân đến nhận. 

Ở tuổi 105, mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang vẫn cố gắng giữ gìn sức khỏe, dậy sớm, vận động và tự chăm sóc bản thân. Những điều ấy tưởng như chỉ là nếp sinh hoạt thường ngày. Nhưng đối với mẹ mỗi ngày khỏe mạnh còn có một ý nghĩa khác. Tuổi trẻ của mẹ Lang đã đi qua chiến tranh khốc liệt. Rồi tuổi già của mẹ lại đi qua những ngày mòn mỏi chờ đợi. Thời gian vẫn không ngừng trôi, con đường tìm anh Thợ dường như càng dài thêm, còn khoảng thời gian của mẹ thì không ngừng ngắn lại. Mẹ đã để con đi vì không muốn đất nước mất đi độc lập. Giờ đây, điều mẹ mong mỏi nhất chỉ là được đón con trở về để mẹ có thể yên lòng nhắm mắt.

Thợ ơi…