“Đêm thành lập chính quyền cách mạng ở Nà Hán – Na Rì năm 1945”

Đêm mùa thu năm 1945, tại vùng Nà Hán, thuộc xã Văn Minh, huyện Na Rì ngày ấy.

Khi đó, đất nước ta đang trong cao trào cách mạng sau khi Nhật đảo chính Pháp, phong trào chống Nhật cứu nước lan rộng khắp Việt Bắc, trong đó có cả vùng Na Rì - một huyện miền núi còn nhiều khó khăn nhưng giàu lòng yêu nước.

Đêm ấy, trời núi Bắc Kạn se lạnh, sương phủ kín các sườn đồi. Chúng tôi - những người dân Tày, Nùng, Dao trong vùng - lặng lẽ tụ họp tại Nà Hán. Không có cờ lớn, không có loa đài, chỉ có ánh đuốc và niềm tin vào cách mạng.

Một cán bộ cách mạng từ vùng căn cứ Việt Bắc bí mật về làng, tuyên truyền, giác ngộ nhân dân. Từ đầu năm 1945, các cán bộ như Đại Long, Ngọc Xuân đã đến các xã phía Bắc huyện Na Rì để gây dựng cơ sở cách mạng, vận động quần chúng đứng lên giành chính quyền.

Đêm đó, trong căn nhà sàn đơn sơ giữa núi rừng, chúng tôi nghe công bố tin trọng đại:
Huyện ủy và chính quyền cách mạng Na Rì được thành lập tại Nà Hán. Nhiều người xúc động rơi nước mắt. Lần đầu tiên, người dân miền núi Na Rì không còn chịu sự cai trị của chính quyền thực dân - phong kiến.

Di tích Nà Hán – nơi thành lập chính quyền cách mạng Na Rì (1945–1947)

Đây là một di tích lịch sử được ghi nhận trong tài liệu của tỉnh Bắc Kạn.
(Nà Hán, xã Văn Minh – huyện Na Rì) Là nơi thành lập Huyện ủy và chính quyền cách mạng Na Rì giai đoạn 1945–1947. Là căn cứ hoạt động của cách mạng trong kháng chiến. Được nhắc tới trong hệ thống di tích lịch sử của huyện.

Theo tư liệu lịch sử địa phương:

Nà Hán (xã Văn Minh) là nơi thành lập Huyện ủy và chính quyền cách mạng Na Rì giai đoạn 1945–1947.

Người dân Na Rì năm ấy kể lại

Sau ngày thành lập chính quyền cách mạng, cuộc sống chưa hề dễ dàng. Quân Pháp vẫn còn nhiều đồn bốt quanh vùng, đặc biệt tại thị trấn Yến Lạc – nơi từng là nơi đặt đồn cai trị của thực dân Pháp từ cuối thế kỷ XIX đến 1947. Ban ngày, chúng tôi lên nương, làm rẫy. Ban đêm, thanh niên trong bản làm liên lạc, canh gác cho cán bộ.Có những lần Huyện ủy phải sơ tán sang Pò Pái (xã Cư Lễ) để tránh sự truy lùng của địch, nhưng phong trào cách mạng ở Na Rì không hề bị dập tắt.

Tôi nhớ rõ lời già làng nói:

“Đất Na Rì nghèo, nhưng lòng dân không nghèo lòng yêu nước.”