DI TÍCH CƠ QUAN ĐOÀN THANH NIÊN CỨU QUỐC VIỆT NAM Ở LÀM VIỆC THỜI KỲ 1949-1951

Đức Lương là một xã miền núi nằm cách trung tâm tỉnh Thái Nguyên 50km về phía Tây. Đức Lương là một trong những vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng. Trong những năm kháng chiến chống pháp xã Đức Lương thuộc An Toàn khu(ATK) là nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở và làm việc, nơi đóng quân của nhiều cơ quan trung ương như: Bộ Quốc phòng(3/1947-6/1947) đóng tại khu Dộc Dè xóm Na Muồng, cơ quan Khu ủy Liên khu I ( 10/1946- 12/1947) đóng tại nhà ông Liêu Văn Xuân xóm Ngọn Khe, giáp chân núi chúa, các đồng chí: Chu Văn Tân, Lê Đức Thọ, Lê Hiến Mai, Nhà in báo Vệ quốc quân( tức báo Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay); Cơ quan Đoàn thanh niên cứu quốc ( nay là Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh) một tổ chức chính trị xã hội lớn nhất của thanh niên do Đảng cộng sản Việt Nam và chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập (26/3/1931) ở và làm việc tại xóm Cây Quýt( Nay là xóm Cầu Sào).

Thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Đoàn thanh niên cứu quốc Việt Nam đã cùng với các đoàn thể, cơ quan trung ương Đảng, Chính phủ di chuyển từ Hà Nội lên Việt Bắc để kháng chiến. Trong số các địa bàn dừng chân ở và làm việc của cơ quan là xóm Cây Quýt( nay là xóm Cầu Sào) xã Đức Lương, tỉnh Thái Nguyên.

Cuối năm 1949 đầu năm 1950, Đoàn thanh niên cứu quốc Việt Nam đã ở và làm việc tại khu vườn trồng chè nhà ông Lã Công Hòa ngày nay thuộc xóm Cầu Sào, xã Đức Lương, tỉnh Thái Nguyên. Cơ quan Đoàn thanh niên cứu quốc đến đây gồm có ông: Nguyễn Lam, nhạc sỹ Phong Nhã và Lưu Hữu Phước… Thời gian cơ quan ở đây khoảng 3 năm từ cuối năm 1949 đến năm 1951.

Hiện nay, di tích chỉ còn lại dấu tích là nền của cơ quan nới ở và làm việc của Đoàn thanh niên cứu quốc.

Theo lời kể của nhân chứng Lã Thị Đài: năm 1948 di tích gồm có 01 hội trường 6 mái- văn phòng làm việc của Trung ương Đoàn, lán ngủ, nhà bếp và bếp Hoàng Cầm, sân đánh bóng chuyền, đường hào giao thông. Hội trường 6 mái- nơi ở và làm việc của Trung ương Đoàn dựng trên một đồi bán bằng phẳng, một khoảng rộng, lợp bằng lá cọ do nhân dân trong vùng như bà lã, bà Đài… lấy ở ngoài xóm Lũng Lình, cột hội trường được làm bằng 2,3 cây gỗ lim to, hội trường 6 mái do những người thợ mộc tại địa phương dựng. Ngoài ra còn có các dụng cụ dùng trong sinh hoạt hàng ngày của cơ quan cũng được làm từ những nguyên liệu có sẵn trong rừng như: lấy cây vầu làm phên, làm giường ngủ, để bát, đan mủng đựng cơm.

Tại địa điểm di tích nơi ở và làm việc của cơ quan đoàn trung ương ở và làm việc tại xã Đức Lương đã phát hiện ra một con dấu bằng đồng, không có chuôi, đường kính 3,5 cm, màu đen, có mặt dấu, chữ nổi giáp lai. Dấu còn ghi rõ vòng ngoài đề “ Đoàn thanh niên Việt Nam” giữa đề” Chấp ủy tổng đoàn” và hình sao năm cánh. Con dấu đã được phát hiện tại gia đình ông Lã Văn Tấn xóm Cầu Sào. Năm 2002, con dấu đã được bàn giao về Bảo tàng thế hệ trẻ Việt Nam ( nay là Bảo tàng tuổi trẻ Việt Nam).

Di tích nơi ở và làm việc của Đoàn thanh niên cứu quốc (1949-1951) trước đây được làm bằng tre nứa, lá nên trải qua thời gian đã bị mục nát, hiện nay chỉ còn dấu tích nền nhà, giao thông hào. Nhờ có ý thức bảo vệ của người dân địa phương nên toàn bộ khu vực di tích hiện nay chưa bị phá hoại. Địa điểm di tích đã bước đầu được chính quyền địa phương quan tâm bảo tồn và phát huy. Di tích lịch sử này được đảng bộ nhân dân xã Đức Lương ghi lại trong cuốn lịch sử đảng bộ xã nhằm tuyên truyền, giáo dục cho mọi tầng lớp nhân dân.

Chính quyền địa phương đã thực hiện Luật di sản văn hóa trong công tác bảo vệ và phát huy giá trị của di tích.

Hiện nay di tích đã được tôn tạo và đặt bia ghi dấu sự kiện tại di tích nơi ở và làm việc của Trung ương Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh để di tích trở thành một điểm đến của khách tham quan, nhà nghiên cứu và đặc biệt là học sinh, sinh viên.

Trong những năm gần đây, Đoàn thanh niên xã Đức Lương thường xuyên tổ chức các hoạt động tham quan địa chỉ đỏ cho đoàn viên, thiếu niên, nhi đồng. Tổ chức lễ kết nạp đoàn viên mới cho đội viên ưu tú tại địa điểm khu di tích lịch sử cơ quan Đoàn thanh niên cứu quốc ở và làm việc, thời kỳ 1949-1951.

Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa các cô, các bác ủy viên Ban chấp hành, chi hội trưởng hội nông dân, hội cựu chiến binh, hội phụ nữ. Và các anh chị đoàn viên thanh niên thân mến.

Địa điểm di tích cơ quan trung ương Đoàn thanh niên cứu quốc Việt Nam ở và làm việc (1949-1951) xã Đức Lương, tỉnh Thái Nguyên có những đóng góp cho phong trào cách mạng Việt Nam, chứa đựng trong đó là giá trị văn hóa và giáo dục xứng đáng là di tích lịch sử cấp tỉnh.

Thế hệ thanh niên sẽ tiếp nối truyền thống, góp phần tuyên truyền, nâng cao nhận thức của bà con nhân dân về bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch địa phương.