Di tích lịch sử Khuôn Trục xã Yên Thịnh, Tỉnh Thái Nguyên

Ông Ma Đình Tông, sinh năm 1947, là cán bộ thủy lợi đã nghỉ hưu, trú tại thôn Nà Đô, xã Yên Thịnh, tỉnh Thái Nguyên. Ông kể lại rằng, vào những năm 1947, khi đó tôi mới được sinh ra nên không được chứng kiến sự kiện lịch sử, tuy nhiên khi lớn lên tôi được nghe bố tôi là cụ Ma Đình Thanh (đã chết) - nguyên là chủ tịch xã đầu tiên khi đó, bố tôi kể lại rằng những năm 1947, tại Khuôn Trục có Cơ sở của Cục Quân y đến đóng quân tại đây, khi đó cục gồm có 2 bộ phận. Lãnh đạo thời điểm đó có 2 ông, 1 người tên là Bùi Đình Sang, ông Sang và bố tôi nhận làm anh em kết nghĩa, 1 người tên là Vũ Ngọc Thuyết, bố tôi còn kể thêm rằng khi đó tại đây còn có ông Tôn Thất Thuyết vừa làm nha khoa vừa làm dược sĩ. Tôi nhớ rằng bố tôi kể nhiệm vụ chính của Cơ sở này là chế tạo thuốc men để phục vụ cho kháng chiến cứu chữa thương bệnh binh và nhân dân, những loại thuốc được điều chế tại đây chủ yếu là thuốc giảm đau, hạ sốt;

Sau khi được tin quân Pháp truy quét gắt gao, cơ sở Cục được nhân dân địa phương giúp đỡ đã nhanh chóng di chuyển đến địa điểm khác an toàn và bí mật hơn, khi đi khá gấp nên tại đây còn sót nhiều dược liệu, thuốc men và một số vật chất cơ sở, khi quân Pháp phát hiện đã đốt sạch nhưng dược liệu, thuốc men đó làm cho ta thiệt hại rất lớn.

Bố tôi còn nói rằng, khi cơ sở chuyển đến Lung Phen, tại đây mọi người trong Cục vẫn tiếp tục nghiên cứu, chế tạo nhiều loại thuốc men và còn tự trồng các loại dược liệu cho việc điều chế, ngoài ra họ còn tự tăng gia sản xuất để phục vụ đời sống, sau đó họ chuyển đến địa điểm nào khác thì bố tôi cũng không biết.