Cựu Thanh niên xung phong

Di tích nơi ra đời Đội thanh niên xung phong Việt Nam

Thái Nguyên13/04/2026Nguyễn Thị Phương Dung (Trường TH Nga My 2)3 lượt xem0 lượt chia sẻ

Ngược dòng lịch sử, đầu năm 1950 khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta bước vào giai đoạn quyết liệt, với tầm nhìn chiến lược đối với thế hệ trẻ trong sự nghiệp Cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo và giao cho Ban Thường vụ Đoàn Thanh niên cứu quốc Việt Nam tổ chức thành lập lực lượng xung phong nhằm mục đích “Phát huy sức mạnh dời non lấp biển của thể hệ trẻ, xung kích phục vụ kháng chiến thắng lợi” và là “Trường học lớn” đào tạo các cán bộ cho Đảng, Nhà nước phục vụ xây dựng CNXH tương tai. Giao cho thanh niên xung phong nhiệm vụ làm đường đảm bảo giao thông, vận chuyển lương thực, súng đạn, cáng, tải thương binh phục vụ chiến dịch, phục vụ bộ đội chiến đấu.

Ngày 15/7/1950, tại Núi Hồng thuộc huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên, giữa chiến khu Việt Bắc, theo chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đơn vị đầu tiên của Đội Thanh niên xung phong Trung ương được thành lập với 225 đội viên là những đoàn viên thanh niên ưu tú được tuyển chọn từ các địa phương, trong đó có 73 đảng viên trẻ.

Ngày 15/7/1950, tại đồi Gò Thờ, xã Yên Lãng, huyện Đại Từ (nay là xã Phú Xuyên, tỉnh Thái Nguyên), giữa chiến khu Việt Bắc, theo chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đơn vị đầu tiên của Đội Thanh niên xung phong Trung ương được thành lập với 225 đội viên là những đoàn viên thanh niên ưu tú tuổi từ 18-25, được tuyển chọn từ các địa phương bao gồm tỉnh Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, trong đó có 73 đảng viên trẻ. Đội thanh niên xung phong Trung ương do đồng chí Vương Bích Vượng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn làm đội trưởng kiêm Bí Thư chi bộ.

Sau một thời gian chuẩn bị cuối tháng 7/1950, Đội Thanh niên xung phong Trung ương làm lễ xuất quân, phục vụ chiến dịch Biên Giới, mở đầu cho phong trào thanh niên xung phong trong cả nước.

Về lại núi Hồng, ông Lê Huy Lanh, chủ tịch Hội cựu TNXP tỉnh Thái Nguyên, nhớ lại lịch sử của những chàng trai, cô gái đầu tiên xung phong lên đường phục vụ chiến dịch Biên giới. Đội TNXP luôn bám sát bộ đội, vượt lửa đạn đưa thương binh về tuyến sau, xông xáo khắp mặt trận thu gom súng đạn, quân trang, quân dụng trên chiến trường.

Ông Lanh cho biết từ cái nôi đó, nhiều con em Thái Nguyên tham gia lực lượng TNXP hăng hái làm nhiệm vụ tu sửa, bảo vệ cầu đường. Tính đến hết tháng

12-1950, đã có gần 5.000 người tham gia đào, đắp hàng ngàn khối đất đá sửa đường, làm mới hàng trăm cầu cống lớn nhỏ phục vụ kháng chiến. Các tuyến đường quốc lộ số 3 (Thái Nguyên - Cao Bằng), đường 1B (Thái Nguyên - Lạng Sơn), đường 13A (Thái Nguyên - Tuyên Quang) luôn thông suốt phục vụ cho xe vận chuyển lương thực, thực phẩm, quân trang, quân dụng từ hậu phương ra tiền tuyến.

Ông Vũ Trọng Kim, chủ tịch Hội cựu TNXP Việt Nam, cho biết thời kỳ đầu Bác Hồ về chiến khu Việt Bắc chuẩn bị lực lượng giải phóng thủ đô, không bao lâu chúng ta xây dựng ATK. Giai đoạn 9 năm kháng chiến trường kỳ, lực lượng xung kích cách mạng hỗ trợ cho quân đội, cho công việc kháng chiến là lực lượng TNXP.

"Từ 225 đồng chí đầu tiên, sau đó trở thành liên chi đội TNXP bảo vệ ATK phục vụ cho trận chiến đấu Biên giới và chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Số lượng cứ nhân lên 3.000, 7.000, 16.000 người. Trong đó có 8.000 người tuyển qua quân đội, làm thành chỗ dựa vững chắc" - ông Kim nói.

Với tầm quan trọng và ý nghĩa lịch sử đó, năm 2002, Khu di tích được Trung ương Đoàn đầu tư xây dựng với tổng kinh phí trên 5 tỷ đồng, có diện tích trên 17ha, bao gồm các hạng mục: Nhà truyền thống TNXP (diện tích 700m2); tượng đài Thanh niên Việt Nam (diện tích 1.568m2), bậc đá dẫn lên tượng đài, hai bên tượng đài có 8 bức tượng các Anh hùng liệt sĩ gồm Lý Tự Trọng, Kim Đồng, Trần Văn Ơn, Võ Thị Sáu, Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Văn Trỗi, Đoàn Thị Liên, Kpă KLơng. Khu di tích được xây dựng tường rào kiên cố bao quanh, bên trong khuôn viên được trồng nhiều cây xanh. Di tích thuộc loại hình di tích lịch sử - lưu niệm sự kiện, là nơi ghi nhận sự kiện lịch sử quan trọng đánh dấu sự ra đời, trưởng thành và phát triển của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và lực lượng TNXP Việt Nam. Di tích được xếp hạng Di tích lịch sử cấp tỉnh từ năm 2013.

Câu chuyện liên quan

LƯƠNG VĂN TIÊU: CÁI TÊN TỪ TRUNG HÒA

NGƯỜI THANH NIÊN BÊN CẦU NÀ CÙ VÀ BỐN CÂU THƠ CỦA BÁC

CÔ GÁI 17 TUỔI VÀ ĐÊM BOM KHÔNG THỂ QUÊN

Bạn cũng đang lưu giữmột câu chuyện lịch sử?

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?