Đình Đoài

Đình Đoài, còn gọi là đình Xuân Úc, thuộc thôn Bắc Hưng, xã Chấn Hưng. Khi xưa, đình thuộc làng Xuân Úc; sau đó, làng Xuân Úc phát triển thành 2 thôn: thôn Đông và thôn Đoài. Về sau, Nhân dân thôn Đông xây dựng đình riêng, gọi là đình Đông. Còn đình Xuân Úc vẫn nằm ở thôn Đoài nên còn gọi là đình Đoài. Đình được xây dựng năm 1631, niên hiệu Long Thái, đời vua Mạc Kính Khoan (1623 - 1638), với kiến trúc 3 gian 2 trái, các mái đao cong được trạm trổ tinh xảo. Đình thờ hai vị Thành hoàng là các bộ tướng thời Hùng Vương, gồm: Quý Minh Đại Vương (tên húy là Cao Tuấn), được phong Thượng đẳng thần và Đô Thống Tôn Thần (tên húy là Thanh), được phong Trung đẳng thần.

Đình Xuân Úc đã được trùng tu, tôn tạo, sửa chữa vào các năm: 1691, 1751, 1811, 1871, 1931. Đến năm 1954, do yêu cầu khách quan của lịch sử, đình Đoài bị phá hủy. Năm 1956, Nhân dân địa phương góp công sức xây dựng lại 3 gian nhỏ. Từ năm 1991 - 1997, đình tiếp tục được xây dựng, trùng tu nhiều lần. Năm 2019, nhờ sự đồng lòng của chính quyền và Nhân dân, đình Đoài được đầu tư xây mới, với kiến trúc 5 gian tiền tế, 3 gian hậu cung khang trang như hiện nay.

Đình còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý, trong đó có 20 sắc phong có niên đại từ thế kỷ XVIII đến thế kỷ XX cùng nhiều thác bản văn bia và di văn kim thạch.

Không chỉ gắn liền với đời sống tâm linh của người dân, đình Xuân Úc còn là nơi in đậm dấu ấn lịch sử đấu tranh cách mạng của Nhân dân địa phương. Trước năm 1930, đình là nơi người dân đến nộp sưu thuế; đồng thời diễn ra các sự kiện họp hành việc làng, việc nước của các chức dịch phong kiến. Từ khi Đảng ra đời, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng, đình Đoài là nơi tổ chức các hoạt động công khai.

Để chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền, ngày 17/6/1945, đồng chí Nguyễn Văn Sơ và đồng chí Trần Thắng cùng Đội tuyên truyền vũ trang của Tỉnh đội Kiến An tổ chức diễn thuyết tại đình Đoài, tuyên truyền đường lối cách mạng. Đến ngày 28/6/1945, đồng chí Nguyễn Văn Sơ - Chủ tịch lâm thời huyện Tiên Lãng, cùng các đồng chí: Trần Thắng, Lê Hồng, Mạnh Hiền tập kết tại đình Đoài thu con dấu của chính quyền thực dân. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 15/9/1945, đông đảo Nhân dân tổng Xuân Úc tập trung ở đình Đoài để chào đón đồng chí Nguyễn Văn Sơ - Chủ tịch lâm thời huyện Tiên Lãng và dự lễ công bố Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời xã Chấn Hưng. Ngày 08/10/1945, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời xã Chấn Hưng họp tại đình Đoài, đề ra một số giải pháp nhằm chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, đình Đoài là nơi diễn ra các sự kiện lịch sử quan trọng. Nơi đây chứng kiến tội ác của tên Bùi Văn Thịnh - Đồn trưởng bốt Thúy Nẻo, khi hắn ra lệnh bắt trói và xử bắn nhiều người dân vô tội tại sân đình (ngày 10 - 11/9/1951). Đây cũng là nơi Đảng bộ huyện Tiên Lãng tuyên bố ra hoạt động công khai và là nơi chính quyền địa phương tổ chức sinh hoạt chính trị, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, quán triệt chính sách ruộng đất, giảm tô, giảm tức và triển khai tình hình nhiệm vụ (năm 1952); là địa điểm đón nhận Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và thư Bác Hồ khen ngợi, động viên đồng bào, chiến sĩ và cán bộ Tiên Lãng đã giành thắng lợi trong trận càn Cờ-lốt (năm 1953); là nơi chính quyền cách mạng mở phiên tòa xét xử các tên phản động (Lê Phi Hổ, Chánh Lâm) về tội chống đối cách mạng (năm 1955)...

Đình Đoài còn mang ý nghĩa tinh thần, cổ vũ và hun đúc lòng yêu nước. Trước sân đình vẫn còn Bia tuyên thề - dấu tích thiêng liêng nhắc nhớ lời thề của các thế hệ thanh niên ưu tú trong xã Chấn Hưng trước khi lên đường nhập ngũ, thể hiện ý chí và quyết tâm bảo vệ quê hương, đất nước.