đỉnh Him Lam

Chiến đấu dũng cảm - cắm cờ trên đỉnh Him Lam

Trong trận đánh cứ điểm Him Lam, Tiểu đoàn 130 của Trần Can được tăng cường cối 82mm và súng ĐKZ có nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3, sẵn sàng tăng cường chi viện cho Trung đoàn 141 đánh mỏm 1 và 2. 17 giờ ngày 13-3, pháo binh ta bắn dồn dập vào Him Lam, sau 30 phút, pháo chuyển làn bắn vào sâu phía trong, trên các hướng bộ binh, ta dùng bộc phá áp sát các cửa mở đánh hàng rào xung phong chiến đấu.

Sau 7 phút, Tiểu đoàn 130 đã mở xong cửa mở, Đại đội 366 của Trần Can xung phong đánh chiếm tiền duyên, hai mũi xung kích vượt qua cửa mở phát triển lên mỏm 3. Đến 18 giờ 30 phút, ta đã chiếm được một nửa mỏm 3 nhưng mũi chủ yếu bị địch ở lô cốt số 6 bắn chặn quyết liệt không phát triển được.

Sau khi quan sát tình hình, Tiểu đội trưởng Trần Can yêu cầu hỏa lực của Đại đội bắn áp chế thu hút địch, còn anh dẫn tiểu đội xung kích mang theo khối bộc phá 10kg vòng sang bên trái lợi dụng đường hào tiếp cận lô cốt địch đánh bộc phá nổ tung lô cốt, giết chết tên quan ba và toàn bộ ban chỉ huy đại đội địch trong lô cốt này. 19 giờ 30 phút, Trần Can dẫn đầu Đại đội xung kích 366 của Tiểu đoàn 130 cắm lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng lên mỏm số 3, cứ điểm Him Lam.

Báo Quân đội nhân dân số 133, xuất bản tại Mặt trận Điện Biên Phủ, ngày 18-3-1954 đã viết về gương chiến đấu anh dũng của đồng chí Trần Can với người Trung đội trưởng là đồng chí Tuệ: “Trong giao thông hào, đồng chí trung đội trưởng Tuệ, đồng chí bí thư chi bộ Đảng và là chính trị viên đại đội bò lên lại bò xuống, ghé vào từng người, giọng khàn khói súng, nói như quát: Giữ vững quyết tâm, nhất định cắm cờ vào đồn địch, trả thù cho các đồng chí đã bị thương vong”. Và lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng ấy đã được Trần Can cắm trên đỉnh Him Lam như một biểu tượng để quân ta xung phong giết giặc, chiếm lĩnh cứ điểm quan trọng đầu tiên này.

Cũng trong bài báo số 133 với chú thích là “Trích nhật ký chiến đấu của đồng chí Trần” có đoạn đáng chú ý: “Phấn khởi hơn cả là chuyện Thi và Can (Trần Can - chiến sĩ thi đua trong Chiến dịch Tây Bắc). Năm ngoái Thi và Can ở một tổ tự động tác chiến diệt 7 súng địch ở đồn Bản Hoa trong Chiến dịch Tây Bắc, thì năm nay, tiểu đội trưởng Thi và tiểu đội trưởng Can nắm hai tiểu đội xung kích, diệt 7 lô cốt địch ở Him Lam. Can vẫn với lối đánh nhanh nhẹn, quả cảm, bắt tù binh gọi bạn nó hàng. Can nhảy xuống giao thông hào nhưng giao thông hào hẹp quá lại nhảy lên nhanh như sóc, diệt từ hỏa điểm này sang hỏa điểm khác, phất lá cờ Quyết chiến - Quyết thắng cắm lên lô cốt cuối cùng”. Với sự dũng cảm trong chiến đấu ở trận mở màn Him Lam, sau đợt một của Chiến dịch, Tiểu đội trưởng Trần Can được đề bạt làm Trung đội trưởng.

Đi tiếp vào đợt tấn công thứ 3 của chiến dịch, đêm 1-5-1954, Đại đoàn 312 của Trần Can đánh chiếm các vị trí 505, 505A dưới chân đồi D2, sát Đường 41. Sáng 6-5, đơn vị tiếp tục đánh chiếm cứ điểm 506. Trận cuối cùng của đơn vị Trần Can là tấn công vị trí 507, một trong bốn cứ điểm còn lại trên Đường 41 bên sông Nậm Rốm, cách Sở chỉ huy của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ khoảng 300m. Anh dũng cảm dẫn đầu tiểu đội xông lên áp đảo quân địch và đánh bại 4 đợt phản kích của chúng.

Trận đánh ác liệt diễn ra suốt đêm 6-5, cán bộ chỉ huy của đại đội thương vong nhiều, bản thân Trần Can cũng bị thương nặng nhưng vẫn chỉ huy chiến đấu. Rạng sáng 7-5, anh tập trung bộ đội bị thương nhẹ, động viên, chấn chỉnh lại tổ chức và củng cố trận địa, tiếp tục chiến đấu tạo thế và lực cho đơn vị tiến vào trung tâm Mường Thanh. Cũng trong ngày cuối cùng của chiến dịch này, người anh hùng trẻ tuổi Trần Can đã ngã xuống khi quân ta chạm vào chiến thắng.