Đỗ Mười

Nhắc đến Đỗ Mười, nhiều người nhớ ngay một hình ảnh: dáng vẻ cứng cáp, lời nói mạch lạc, phong cách làm việc thiên về kỷ luật – thực chất – quyết đoán. Ông tên khai sinh Nguyễn Duy Cống, sinh ngày 02/02/1917 tại xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì (Hà Nội); tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1936, vào Đảng tháng 6/1939.

Từ nhà tù đến những năm tháng kháng chiến

Con đường “hoa lửa” của ông không mở đầu bằng danh vị, mà bằng thử thách: năm 1941 bị thực dân Pháp bắt, kết án tù; đến năm 1945 vượt ngục Hỏa Lò, trở lại hoạt động và tham gia lãnh đạo khởi nghĩa giành chính quyền ở tỉnh Hà Đông.
Sau Cách mạng Tháng Tám, ông lần lượt đảm trách nhiều vị trí ở các địa phương vùng đồng bằng Bắc Bộ trong thời kỳ kháng chiến—những công việc nặng về tổ chức, bám dân, giữ thế trận.

“Người của việc lớn” trong quản lý kinh tế – xây dựng

Từ sau 1954, dấu ấn của Đỗ Mười gắn với những lĩnh vực rất “xương xẩu”: thương nghiệp – vật giá – kiến thiết cơ bản – xây dựng. Ông từng là Thứ trưởng, rồi Bộ trưởng Bộ Nội thương; sau đó giữ các cương vị Phó Thủ tướng, phụ trách nhiều khối kinh tế – công nghiệp – phân phối lưu thông.
Nhìn vào các vị trí ấy sẽ thấy một “mẫu” rất rõ: ông thường được giao những nơi cần siết kỷ cương, làm lại nề nếp, và xử lý các bài toán vừa rộng vừa khó.

Giai đoạn 1988–1991: đứng mũi chịu sào của Chính phủ

Tháng 6/1988, ông được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (tương đương Thủ tướng).
Đây là thời điểm đất nước chuyển mình mạnh theo đường lối đổi mới, nhiều vấn đề đặt ra cùng lúc, đòi hỏi điều hành “chắc tay” và ưu tiên ổn định để tạo nền cho phục hồi sản xuất.

1991–1997: Tổng Bí thư – “lửa” của kỷ luật và niềm tin

Từ tháng 6/1991 đến tháng 12/1997, ông giữ cương vị Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Nếu gọi đó là một thời “hoa lửa”, thì không phải lửa của chiến trường, mà là lửa của điều hành và chỉnh đốn: giữ kỷ luật trong bộ máy, giữ nguyên tắc trong tổ chức, và quan trọng hơn cả—giữ niềm tin trong những giai đoạn chuyển đổi, khi xã hội luôn dễ dao động trước cái mới.

Sau khi thôi chức Tổng Bí thư, ông được suy tôn làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng đến năm 2000.

Lời kết: một đời người khép lại, “kỷ luật” còn ở lại

Ông từ trần hồi 23:12 ngày 01/10/2018 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, hưởng thọ 101 tuổi.

Đỗ Mười là kiểu nhân vật lịch sử mà khi đọc tiểu sử, ta gặp dày đặc những chữ “phụ trách”, “chỉ đạo”, “tổ chức”, “kiêm nhiệm”. Nghe có vẻ khô. Nhưng chính những chữ ấy lại nói lên một điều: ông thuộc lớp cán bộ đi lên bằng việc, bền bỉ qua nhiều giai đoạn “lửa thử vàng” của đất nước. Và đôi khi, điều còn đọng lại lâu nhất không phải một câu nói nổi tiếng, mà là một phong cách: làm việc có kỷ luật, nói ít làm nhiều, lấy kết quả làm thước đo.