Đoàn trường THPT Hoàng Văn Thụ (5)
1. Cuộc đời và quá trình học tập của nhà tri thức yêu nước Ông Dương Minh Châu sinh ngày 09/03/1912 tại làng Ninh Thạnh, tổng Hòa Ninh, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh (nay thuộc phường 1, thành phố Tây Ninh). Xuất thân trong một gia đình có truyền thống, từ thuở nhỏ, ông đã nổi tiếng là một học sinh thông minh, xuất sắc. Trong những năm tháng theo học tại trường Trung học Lycée Petrus Trương Vĩnh Ký (nay là trường Trung học Phổ thông Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh), ông luôn đạt thành tích học tập xuất sắc, đạt hạng Nhất ban A và được ghi tên vào Bảng danh dự của trường. Sau khi hoàn thành chương trình phổ thông, ông tiếp tục lên đường ra Hà Nội để theo học tại trường Cao đẳng Đông Dương. Tại đây, không chỉ nổi tiếng là một sinh viên có học lực vượt trội, ông còn hăng hái tham gia vào các hoạt động xã hội, phong trào yêu nước của thanh niên, sinh viên. Với uy tín và sự tín nhiệm cao, ông được giới sinh viên bầu làm Hội trưởng Tổng hội sinh viên Đông Dương. Năm 1938, ông xuất sắc tốt nghiệp Cử nhân Luật, là thủ khoa của khoa Luật tại trường. Sau khi tốt nghiệp, ông sang Campuchia làm Tham tán luật sư ở Tòa án Nam Vang (Phnôm Pênh). Dù làm việc trong môi trường thuộc địa với nhiều viễn cảnh tươi sáng, bổng lộc và những lời dụ dỗ nhập quốc tịch Pháp, ông đều thẳng thắn từ chối để giữ vững lòng tự tôn dân tộc. 2. Dấn thân vào sự nghiệp cách mạng và kháng chiến Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, với tinh thần yêu nước nồng nàn, ông Dương Minh Châu đã tích cực tham gia vào Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ. Ông đóng vai trò là cầu nối quan trọng, xây dựng mối liên kết vững chắc giữa các lực lượng kháng chiến và các tầng lớp nhân dân nhằm động viên tinh thần đoàn kết toàn dân tộc. Bằng uy tín và trí tuệ của một trí thức yêu nước, ông đã tích cực tuyên truyền, vận động nhiều viên chức, trí thức của tỉnh Tây Ninh hướng về cách mạng và tham gia cứu nước. Đầu năm 1946, ông được tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Không lâu sau đó, ông được giao trọng trách giữ chức vụ Chủ tịch Ủy ban Hành chánh Kháng chiến tỉnh Tây Ninh. Trên cương vị người đứng đầu Ủy ban, ông đã trực tiếp lãnh đạo phong trào kháng chiến tại địa phương, tổ chức các lực lượng vũ trang nhân dân và không ngại khó khăn, gian khổ bám trụ vùng chiến khu. Ông cũng là người đại diện cho chính quyền cách mạng đứng ra thương thuyết với Đức Hộ pháp Phạm Công Tắc (Giáo chủ đạo Cao Đài lúc bấy giờ) để kêu gọi sự đoàn kết, ủng hộ kháng chiến. Sự lãnh đạo của ông đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng căn cứ địa vững chắc, tạo bàn đạp cho phong trào cách mạng ở miền Đông Nam Bộ. 3. Sự hy sinh anh dũng và tấm gương kiên trung Cuộc đời hoạt động cách mạng của ông tuy ngắn ngủi nhưng vô cùng oanh liệt. Ngày 07/02/1947, thực dân Pháp bất ngờ mở một trận càn lớn vào khu vực căn cứ kháng chiến tại ấp Bến Cừ, xã Ninh Điền, huyện Châu Thành (Tây Ninh). Trước sự tấn công bất ngờ và chênh lệch về lực lượng, ông đã sát cánh cùng các chiến sĩ và lực lượng vũ trang địa phương tổ chức chiến đấu, đánh trả quyết liệt để bảo vệ căn cứ. Ông đã chiến đấu kiên cường cho đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh. Hành động anh dũng của ông đã trở thành biểu tượng cao đẹp của tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", là tấm gương sáng ngời về lòng trung thành và ý chí kiên trung của người chiến sĩ cách mạng. 4. Di sản, Căn cứ và sự tri ân của thế hệ mai sau Để tưởng nhớ công ơn to lớn của vị trí thức yêu nước, Chủ tịch Ủy ban Hành chánh Kháng chiến tỉnh Tây Ninh đầu tiên, Tỉnh ủy và Ủy ban Hành chánh Kháng chiến tỉnh đã quyết định đổi tên căn cứ Trà Vọng thành căn cứ Dương Minh Châu vào năm 1949. Đến tháng 5 năm 1951, huyện căn cứ Dương Minh Châu chính thức được thành lập. Khu vực căn cứ này không chỉ là nơi hoạt động của các cơ quan lãnh đạo tỉnh Tây Ninh mà còn là căn cứ của Xứ ủy và Trung ương Cục miền Nam, nơi diễn ra những sự kiện trọng đại trong hai cuộc kháng chiến. Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, vùng đất Dương Minh Châu đã trở thành pháo đài kiên cường, nơi quân và dân ta đoàn kết một lòng, vượt qua hàng vạn tấn bom đạn và chất độc hóa học để giữ vững căn cứ. Những đóng góp to lớn của vùng căn cứ này đã góp phần vào thắng lợi chung, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Ngày nay, Khu di tích lịch sử Căn cứ Dương Minh Châu tọa lạc tại xã Phước Ninh, huyện Dương Minh Châu đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia vào tháng 9 năm 1999. Khu di tích không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, kỷ vật của các bậc tiền nhân mà còn là "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Hằng năm, nơi đây luôn diễn ra các chuyến hành trình về nguồn, các buổi lễ thắp hương tưởng niệm để thế hệ mai sau tri ân công lao của người anh hùng. Năm 1998, Chủ tịch nước đã truy tặng đồng chí Dương Minh Châu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Độc lập hạng Nhất để ghi nhận những cống hiến vĩ đại của ông. Tên tuổi của ông cũng được đặt cho các tuyến đường lớn, trường học và địa danh của nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.
