Đội 3 Biệt động Sài Gòn và Bộ Tư lệnh Hải quân – 16 người bước vào trận đánh không cân sức

Một nhiệm vụ giữa lòng Sài Gòn

Cuối năm 1967, lực lượng biệt động Sài Gòn – Gia Định ráo riết chuẩn bị cho một trận đánh chưa từng có.

Mục tiêu được đặt ra không phải là những căn cứ nằm xa thành phố.

Các đội biệt động được giao đánh thẳng vào những cơ quan đầu não, căn cứ quân sự và mục tiêu chiến lược ngay giữa Sài Gòn. Trong danh sách ấy có Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh, Bộ Tổng tham mưu, Tổng nha Cảnh sát, Đại sứ quán Mỹ và Bộ Tư lệnh Hải quân.

Đội biệt động 3 thuộc Cụm 345 được giao nhiệm vụ đánh vào Bộ Tư lệnh Hải quân.

Trong đội hình ấy có Nguyễn Văn Lém, bí danh Bảy Lốp.

Người sau này được cả thế giới biết đến qua một bức ảnh, trước hết là một chiến sĩ biệt động đang chuẩn bị cho một trận đánh mà những người tham gia đều hiểu rằng khả năng trở về rất mong manh.

16 người lên đường

Đội 3 có 16 cán bộ, chiến sĩ.

Họ cơ động bằng ô tô đến khu vực mục tiêu, tiếp cận cổng chính của Bộ Tư lệnh Hải quân. Theo các tài liệu lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam, nhiệm vụ của lực lượng biệt động trong Mậu Thân là bất ngờ đánh chiếm những mục tiêu trọng yếu, tạo đòn tiến công ngay vào trung tâm đầu não của đối phương.

Đó là một cách đánh đặc biệt.

Những người lính biệt động sống và hoạt động bí mật ngay trong lòng thành phố. Họ phải giữ kín lực lượng, vũ khí, phương tiện và thời điểm xuất phát cho đến phút cuối.

Trước Tết Mậu Thân, hệ thống cơ sở của biệt động Sài Gòn – Gia Định đã được chuẩn bị rất công phu. Đến cuối năm 1967, lực lượng này có các cơ sở ém quân, hầm chứa vũ khí, điểm giao liên và bàn đạp đưa lực lượng vào nội đô.

Và rồi đêm ấy đến.

Đột nhập Bộ Tư lệnh Hải quân

Đêm 30 rạng sáng 31/1/1968, các lực lượng biệt động đồng loạt tiến công những mục tiêu được phân công tại Sài Gòn.

Đội 3 tiến về Bộ Tư lệnh Hải quân.

Theo tài liệu của Báo Quân đội nhân dân, 16 chiến sĩ sử dụng ô tô tiếp cận cổng chính, tiêu diệt lực lượng gác rồi nhanh chóng đột nhập vào bên trong. Một nguồn tư liệu khác cho biết các chiến sĩ sử dụng bộc phá đánh sập lô cốt đầu tiên làm hiệu lệnh cho toàn đội xung phong.

Từ thời điểm ấy, trận đánh diễn ra trong không gian rất hẹp.

Những người lính biệt động phải đối đầu với lực lượng phòng thủ đông hơn, có hệ thống hỏa lực và phương tiện chiến đấu mạnh.

Địch tổ chức chống trả quyết liệt. Theo tài liệu của Quân đội nhân dân, các tàu dưới sông cũng sử dụng hỏa lực bắn vào đội hình của lực lượng tiến công.

Đội 3 vẫn tiếp tục chiến đấu.

Trận đánh không có lực lượng tiếp ứng

Kế hoạch của các đội biệt động không chỉ là đột nhập.

Sau khi chiếm mục tiêu, họ cần có lực lượng bên ngoài phối hợp hoặc tiếp ứng.

Nhưng thực tế chiến trường không diễn ra như kế hoạch.

Tại Bộ Tư lệnh Hải quân, Đội 3 bị bao vây và phải chiến đấu trong tình thế ngày càng bất lợi. Tài liệu của Báo Quân đội nhân dân cho biết quân số của đội hao hụt nhanh chóng; những người còn lại tiếp tục cầm cự đến sáng nhưng không có lực lượng bên ngoài vào tiếp ứng.

Đó là một trong những đặc điểm bi thương của các trận đánh biệt động trong Tết Mậu Thân.

Các đội có thể bất ngờ đột nhập và chiếm được mục tiêu, nhưng sau đó phải đối mặt với lực lượng đối phương đông hơn rất nhiều.

Trong toàn bộ lực lượng biệt động Sài Gòn – Gia Định được sử dụng trong đợt tiến công, nhiều chiến sĩ đã hy sinh hoặc bị bắt. Riêng Đội 3 tại Bộ Tư lệnh Hải quân, 14 trong số 16 người đã hy sinh; chỉ còn 2 chiến sĩ vượt được vòng vây và ẩn nấp tại một cơ sở.

Một đội hình 16 người bước vào trận.

Sau trận chỉ còn hai người sống sót.

Nguyễn Văn Lém trong đội hình ấy

Những tài liệu hiện có về trận đánh Bộ Tư lệnh Hải quân tập trung nhiều vào diễn biến của cả Đội 3 hơn là mô tả riêng từng hành động của Nguyễn Văn Lém.

Vì vậy, không nên gán cho Bảy Lốp một chiến công cụ thể trong trận đánh nếu tài liệu không xác nhận.

Điều có thể xác định là Nguyễn Văn Lém thuộc lực lượng biệt động tham gia Mậu Thân và tên ông gắn với Đội 3 trong câu chuyện về trận đánh Bộ Tư lệnh Hải quân. Sau trận đánh, ông tiếp tục hoạt động tại Sài Gòn và bị bắt ngày 1/2/1968.

Điều này cũng giúp nhìn lại Nguyễn Văn Lém theo một cách đầy đủ hơn.

Trước ngày 1/2 – ngày bức ảnh nổi tiếng được chụp – ông đã là một người lính trong một trận đánh thực sự.

Bức ảnh của Eddie Adams chỉ ghi lại một khoảnh khắc sau đó.

Một đêm, một đội biệt động và một mục tiêu giữa thành phố

Trận đánh vào Bộ Tư lệnh Hải quân là một phần trong kế hoạch sử dụng lực lượng biệt động đánh vào các cơ quan đầu não của Sài Gòn.

Trong đêm mở màn, các đội biệt động đồng thời tiến công nhiều mục tiêu.

Đội 11 đánh vào Đại sứ quán Mỹ.

Một đội đánh Đài Phát thanh Sài Gòn.

Đội 5 đánh vào khu vực Dinh Độc Lập.

Đội 3 tiến công Bộ Tư lệnh Hải quân.

Các trận đánh diễn ra ngay trong đô thị.

Tiếng súng xuất hiện ở những nơi vốn được xem là khu vực trung tâm quyền lực và quân sự.

Đó chính là điều tạo nên yếu tố bất ngờ rất lớn của Mậu Thân tại Sài Gòn.

Theo Báo Quân đội nhân dân, trong đợt Tổng tiến công, lực lượng biệt động Sài Gòn – Gia Định đã sử dụng 88 người của 5 đội để tiến công các mục tiêu trọng yếu; 60 đội viên hy sinh và 12 người bị bắt.

Những con số ấy cho thấy mức độ khốc liệt của các trận đánh.

Từ trận đánh đến bức ảnh lịch sử

Một ngày sau trận đánh, ngày 1/2/1968, Nguyễn Văn Lém bị bắt tại Sài Gòn.

Sau đó, ông bị bắn và khoảnh khắc ấy được phóng viên ảnh Eddie Adams ghi lại.

Bức ảnh trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng nhất của chiến tranh Việt Nam.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào bức ảnh, người ta rất dễ quên rằng trước đó chưa đầy một ngày, người đàn ông ấy đã là một chiến sĩ biệt động trong một đội hình 16 người tiến công Bộ Tư lệnh Hải quân.

Đội 3 đã bước vào trận đánh với 16 người.

14 người không trở về.

Và Nguyễn Văn Lém, người sống sót khỏi trận đánh ấy, chỉ còn một ngày nữa trước khi trở thành nhân vật trong một khoảnh khắc lịch sử khác.

Hai ngày đầu của Mậu Thân đã nối liền hai hình ảnh rất khác nhau của cùng một con người:

Người chiến sĩ biệt động trong một trận đánh giữa lòng Sài Gòn – và người đàn ông trong bức ảnh nổi tiếng của Eddie Adams.

Lời kết

Đêm 30 rạng sáng 31/1/1968, 16 chiến sĩ Đội 3 Biệt động Sài Gòn tiến công Bộ Tư lệnh Hải quân.

Họ đột nhập qua cổng chính, đánh vào bên trong căn cứ và chiến đấu trong điều kiện đối phương chống trả quyết liệt. Không có lực lượng tiếp ứng như dự kiến, đội hình bị hao hụt nhanh chóng. Đến cuối trận, 14 người đã hy sinh, chỉ còn 2 người vượt được vòng vây.

Nguyễn Văn Lém là một trong những người thuộc đội hình ấy.

Ngày hôm sau, ông bị bắt.

Và rồi một chiếc máy ảnh ghi lại khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời ông.

Lịch sử thế giới nhớ Nguyễn Văn Lém qua bức ảnh ấy.

Nhưng lịch sử của lực lượng biệt động Sài Gòn còn có một câu chuyện khác phía sau: 16 người đã đi vào Bộ Tư lệnh Hải quân trong đêm Mậu Thân, và 14 người đã nằm lại.

Bởi vậy, khi nhắc đến Nguyễn Văn Lém và bức ảnh nổi tiếng, cần nhớ rằng trước khoảnh khắc ấy là một người lính, một đơn vị và một trận đánh.

Và phía sau cái tên Bảy Lốp là những người đồng đội đã cùng ông bước vào một trong những trận đánh khốc liệt nhất của biệt động Sài Gòn trong Tết Mậu Thân 1968.