Đội Cấn

Đội Cấn (Trịnh Văn Cấn).

THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn).

Năm sinh: 1881 - Năm hy sinh: 1918.

Quê quán: Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc.

Sự kiện: Khởi xướng và lãnh đạo Khởi nghĩa Thái Nguyên (1917).

Nguồn tư liệu: Lịch sử cận đại Việt Nam.

NGƯỜI LÍNH KHỐ XANH QUAY SÚNG BẮN VÀO QUÂN THÙ

Trịnh Văn Cấn vốn là một người lính "khố xanh" (bị bắt lính cho Pháp), mang hàm Đội trưởng, đóng quân tại Thái Nguyên. Thực dân Pháp đinh ninh rằng với đồng lương và sự kỷ luật quân đội, những người lính khố xanh này sẽ là công cụ ngoan ngoãn đàn áp đồng bào mình. Nhưng chúng không thể ngờ, bên trong lớp áo lính thuộc địa của Đội Cấn là một trái tim đập cùng nhịp với nỗi đau của dân tộc.

Chứng kiến cảnh quân Pháp tàn ác, bóc lột nhân dân, và đặc biệt là sự tiếp xúc với các chí sĩ yêu nước đang bị giam cầm tại nhà tù Thái Nguyên (như Lương Ngọc Quyến), ý thức dân tộc trong Đội Cấn bừng tỉnh. Đêm rạng sáng ngày 30 tháng 8 năm 1917, Đội Cấn đưa ra một quyết định lịch sử: Ông tập hợp binh lính dưới quyền, dõng dạc tuyên bố khởi nghĩa, quay súng bắn lại sĩ quan Pháp.

Hành động đầu tiên của nghĩa quân là tiến đánh nhà lao Thái Nguyên, giải phóng hơn 200 tù nhân chính trị. Đội Cấn đích thân rước Lương Ngọc Quyến ra khỏi ngục, tôn làm Quân sư. Dưới sự chỉ huy của Đội Cấn, nghĩa quân đã làm chủ tỉnh lỵ Thái Nguyên suốt 5 ngày đêm, kéo lá cờ Ngũ tinh (năm ngôi sao) kiêu hãnh tung bay trên dinh Công sứ, công bố bản Tuyên ngôn Độc lập, rung lên hồi chuông cảnh tỉnh cho chính quyền thực dân trên toàn cõi Đông Dương.

Hoảng sợ trước sức lan tỏa của cuộc khởi nghĩa, Pháp huy động lực lượng khổng lồ từ Hà Nội và các tỉnh lân cận bao vây Thái Nguyên. Cuộc chiến diễn ra vô cùng đẫm máu. Nghĩa quân phải rút vào rừng núi cố thủ. Tháng 1 năm 1918, tại núi Pháo (Đại Từ), vòng vây của Pháp siết chặt, lương thực và đạn dược cạn kiệt. Đội Cấn bị thương nặng ở chân, biết không thể thoát được vòng vây và không muốn sa vào tay giặc làm trò cười cho chúng, ông gọi các thuộc hạ thân tín lại, dặn dò tiếp tục con đường cứu nước. Sau đó, người thủ lĩnh anh hùng bình thản dùng khẩu súng lục tự sát, kết thúc cuộc đời oanh liệt của một người lính đã giác ngộ cách mạng.

Sự chuyển biến từ một người lính tay sai trở thành một lãnh tụ khởi nghĩa của Đội Cấn là một minh chứng kỳ diệu cho sức sống mãnh liệt của tinh thần yêu nước Việt Nam. Dù ở trong hoàn cảnh nào, bọc trong lớp vỏ bọc nào, dòng máu Lạc Hồng vẫn luôn tìm cách trỗi dậy.

Hành động tự sát tại Núi Pháo để bảo toàn khí tiết của Đội Cấn khiến hậu thế phải kính cẩn nghiêng mình. Câu chuyện này giúp tôi hiểu và truyền đạt lại cho học sinh về lòng dũng cảm tự thức tỉnh: Biết sai lầm và dũng cảm quay đầu sửa chữa, dũng cảm đứng về phía lẽ phải, đó chính là phẩm chất của những người anh hùng chân chính.