Đón vua hay đón Bác

Hồi còn bé, tôi đƣợc thấy một lần nhân dân huyện Thiệu Hóa tổ chức đón Bảo Đại đến khánh thành trƣờng tiểu học của huyện. Không biết thợ ở đâu về, họ dựng cổng chào bằng gỗ, bằng mây, bằng cành dừa, đan, cài hoa lá, viết chữ, treo cờ, giăng đèn rất công phu... Các quan sở tại từ các xã xa về, mũ áo thụng xanh, giày hia xúng xính chắp tay chờ đợi. Lính tráng súng ống canh gác nghiêm ngặt. Trông đến lạ mắt... Lớn lên theo cách mạng, tôi đƣợc chứng kiến một số lần các cơ quan, đơn vị, đoàn thể, hội nghị đón Bác... Lần Bác đến dự lễ kỷ niệm thành lập Quân đội ở nhà khách quốc tế trên đƣờng Phạm Ngũ Lão. Bác từ một chiếc xe không đƣợc đẹp lắm bƣớc xuống, anh em chúng tôi quên cả kỷ luật chạy ra vây lấy Bác. Mấy đồng chí bảo vệ xô bật chúng tôi ra. Bác chỉ nói nhẹ nhàng: - Các cháu để Bác đi. Các chú đừng làm thế. Lần vào Vinh, sáng sớm, hoa trong vƣờn tƣơi là thế mà mới 9, 10 giờ đã rũ xuống làm cho các vị chủ nhà héo hắt cả ruột gan. Bác ra vƣờn, cầm cây hoa nhổ lên. Thì ra không phải là cây hoa trồng mà mới cắm... Bác cũng nhẹ nhàng nói: - Không nên làm thế... Năm 1953, Trung ƣơng Hội Phụ nữ mời Bác đến thăm. Chị em hô hào quét nhà trong, vƣờn ngoài, đầu cổng sạch sẽ. Các chị căng một khẩu hiệu cắt dán chữ “Hồ Chí Minh muôn năm” nhƣng không dán các dấu. Lại làm một cổng chào kết lá, cài hoa rừng... Ai cũng bảo nhau mặc quần áo thật đẹp rồi xếp hai hàng, từ cổng vào nhà nhƣ kiểu “hàng rào danh dự”, hồi hộp, chờ đợi... Sƣơng sớm Việt Bắc đã tan, trời đã đẹp. Chờ mãi không thấy khách đến. Chủ tịch Hội đã sốt ruột hết đi ra, lại đi vào. Bỗng có tiếng báo: - Chị Xuyến ơi! Bác ở trong này rồi!... Thế là hàng rào danh dự tan! Ùa vào trong nhà đã thấy Bác đang thăm vƣờn rau, giếng nƣớc... Bƣớc ra cổng, Bác nói: - Chào các cô, các cháu. Vào nhà thấy vắng. Bác đoán ngay là tất cả ở ngoài này. Nhìn lên khẩu hiệu, Bác cƣời: - Tiếng Việt ta có dấu, phát âm rất hay, phân biệt rõ ràng. Dán chữ thế này đọc thế nào cũng đƣợc, sai ý của mình đi. Vào đến hội trƣờng Bác hỏi: - Các cô đón ai thế? Mọi ngƣời ngớ ra, không rõ ý Bác là thế nào. - Thƣa Bác, đón Bác đấy ạ! Bác ôn tồn nói: - À ra thế. Các cô đón Bác, chứ có phải đón ông vua, ông quan nào đâu mà sửa soạn trang trí cầu kỳ nhƣ thế!... Nghĩ thƣơng các chị mất vui, Bác “rẽ” sang chuyện khác, khen: - Sạch sẽ, gọn gàng thƣờng xuyên hay chỉ đƣợc hôm nay thôi đấy!... Bấy giờ các chị em mới dám “bắt chuyện”: - Dạ thƣa Bác, thƣờng xuyên ạ. Làm việc nƣớc nặng nề, khó khăn nên phải hết sức cẩn thận. Hồi Bác Hồ ở Pắc Bó, để giữ bí mật, nƣớc đƣợc đựng trong những ống dài để trong hang. Trừ những khi ốm đau, sáng nào Bác cũng đi “kỉn” nƣớc (Tiếng Tày “kỉn” là lấy). Ống nƣớc là một ống luồng, hoặc bƣơng (loại tre lớn) sẵn trong rừng, đục thông các “mắt” lấy dây thừng hay mây buộc lại đầu trên và dƣới, để gánh bằng đòn. Có ống không cần buộc dây, để vác trên vai. Một sáng sớm, trời còn sƣơng, mặt trời chƣa tỏ, Bác và một đồng chí bảo vệ, mỗi ngƣời hai ống trên vai, ra suối “kỉn” nƣớc. Bác đặt chân nhẹ nhàng lên các hòn đá, vục ống xuống lấy đầy nƣớc, dựng vào một hòn đá, khỏa nƣớc rửa chân tay. Đồng chí bảo vệ tuy là ngƣời miền núi, địa phƣơng nhƣng bƣớc đi không vững, trên vai lại ống nƣớc nặng, đặt ống không thăng bằng, nên vấp đá, chẳng may trƣợt ngã. Bác đến nâng đồng chí dậy, dạy cách đặt, cách vác ống nƣớc, cách đi trên đá. Rồi hai Bác cháu ra về. Lên bờ, Bác nói: “Làm việc nƣớc nặng nề, khó khăn nên phải hết sức cẩn thận cháu ạ”.