Đồng chí Bùi Chu Trạc – "Người thủ lĩnh tự vệ" giật ngọn cờ khởi nghĩa giành chính quyền tại Phủ Lý và tỉnh Hà Nam

BÙi Chu Trạc sinh năm 1913 tại làng Lạc Tràng, tổng Mộc Hoàn, nay thuộc phường Quang Trung, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Trưởng thành từ các phong trào yêu nước ở địa phương, ông sớm giác ngộ lý tưởng cộng sản, dấn thân vào con đường hoạt động bí mật và trở thành nhân tố nòng cốt trong việc khôi phục, phát triển các tổ chức cơ sở Đảng tại vùng hạ lưu sông Đáy.

Trong giai đoạn cao trào tiền khởi nghĩa (1944 – 1945), trên cương vị Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam kiêm Trưởng ban Quân sự Tỉnh ủy, Bùi Chu Trạc đã dốc toàn bộ tâm lực cho công tác xây dựng các Đội Tự vệ Cứu quốc và Đội Danh dự Việt Minh. Ông trực tiếp huấn luyện quân sự, trang bị vũ khí thô sơ cho lực lượng tự vệ, đồng thời đẩy mạnh phong trào phá kho thóc của Nhật để cứu đói cho hàng vạn nông dân, tạo dựng niềm tin tuyệt đối của nhân dân vào Mặt trận Việt Minh.

Ngày 20 tháng 8 năm 1945, khi thời cơ cách mạng xuất hiện, Bùi Chu Trạc cùng Ban Khởi nghĩa tỉnh Hà Nam quyết định phát lệnh khởi nghĩa. Sáng ngày 24 tháng 8 năm 1945, ông trực tiếp chỉ đạo lực lượng tự vệ chiến đấu phối hợp cùng hàng vạn quần chúng nhân dân mang cờ đỏ sao vàng, giáo mác, gậy gộc rầm rộ tiến vào bao vây thị xã Phủ Lý. Với bản lĩnh mưu lược, ông đã tiến thẳng vào Trại Bảo an binh và Dinh Tỉnh trưởng, tước khí giới của quân địch và buộc Tỉnh trưởng chính quyền tay sai phải nộp ấn tín, giao toàn bộ bộ máy chính quyền cho cách mạng.

Thắng lợi áp đảo tại Hà Nam ngày 24 tháng 8 năm 1945 dưới sự chỉ đạo quyết đoán của đồng chí Bùi Chu Trạc đã đập tan bộ máy thống trị của thực dân - phong kiến ở địa phương, góp phần bảo vệ vững chắc hành lang phía Nam Thủ đô Hà Nội trong Mùa thu Độc lập 1945