Đồng chí Nguyễn Hòa Luông

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN

Nguyễn Hòa Luông

(1918-1952)

Đồng chí Nguyễn Hòa Luông, tên thường gọi lúc thiếu thời là Chín Tròn, sinh năm Mậu Ngọ - 1918, tại làng Ngãi Nhì, tổng Thạnh Trị, quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay là xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vĩnh).

Đồng chí Nguyễn Hoà Luông là người con thứ chín trong gia đình hảo phủ Nguyễn Bả Khanh và bà Trần Thị Năm. Nhiều lần thực dân Pháp ve vãn, nhưng ông Nguyễn Bá Khanh cương quyết từ chối tham gia cộng tác và giáo dục con cháu mình giữ trọn lòng trung trình với quê hương, đất nước.

Từ năm 14 tuổi, chứng kiến các hoạt động cách mạng của các đảng viên, nhân dân ở Tam Ngãi, Cầu Kè, đồng chí đã sớm có ý thức cách mạng. Tháng 6/1945, đồng chí được lựa chọn làm Thôn bộ trưởng Thanh niên Tiền phong Tam Ngãi, đã tập hợp hàng trăm thanh niên, tráng niên, cả nam lẫn nữ vào tổ chức, ngày đêm luyện tập đội hình, đội ngũ, võ thuật và giữ vai trò nòng cốt cùng quần chúng khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8/1945 tại xã Tam Ngài cũng như cả huyện Cầu Kẻ. Sau đó, Nguyễn Hòa Luông được chỉ định tham gia Ủy ban Hành chánh lâm thời xã Tam Ngãi với cương vị ủy viên Quân sự (tương đương Xã đội trưởng).

Đầu năm 1947, Nguyễn Hoà Luông được chọn làm Chỉ huy trưởng tiểu đội Công an xung phong của huyện. Trong hơn 5 năm, Chỉ huy trưởng Nguyễn Hòa Luông đã trực tiếp tham gia, tổ chức và chỉ huy hơn 50 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt 9 lính Pháp (trong đó có 4 sĩ quan), hơn 60 tên lính ác ôn các loại, bắt sống 8 tên khác, 12 lần đánh sập đồn bót địch, thu hơn 20 súng, tiêu biểu như:

Một lần, một đại đội bảo an bình, kết hợp với đại đội bảo an binh tại chỗ và bọn phụ quân địa phương, tổ chức cuộc hành quân ra vùng căn cứ Tam Ngãi, quyết tâm hủy diệt căn cứ đứng chân của đơn vị Công an xung phong. Tuy tương quan không cân sức, lực lượng ít, trang bị kém nhưng nhờ tinh thần chiến đấu quả cảm của cán bộ, chiến sĩ và sự ủng hộ tận tình của quần chúng, Chỉ huy trưởng Nguyễn Hòa Luông cùng đơn vị Công an xung phong Cầu Kè kiên cường giữ vững trận địa trong suốt một ngày ròng rã, đẩy lùi và bẻ gãy nhiều đợt tấn công của địch. Đến chiều, không còn cách nào khác, địch đành phải rút quân, bỏ lại trận địa 12 xác chết, trong đó có 2 sĩ quan Pháp. Ngày hôm sau, dưới sự thúc ép từ Cần Thơ, bọn địch ở Cầu Kè buộc phải xuống nước cử người ra điều đình với Công an xung phong để nhận lại xác bọn bại binh.

Năm 1949, nhằm làm giảm nhuệ khí, không để địch đản áp phong trào quần chúng ở Cầu Kè, Nguyễn Hòa Luông bố trí lực lượng chia cắt địch, rồi tự mình ôm khẩu trung liên, nửa đêm, trèo lên mái ngói phòng chỉ huy bảo an, trổ nóc nổ súng chính xác vào bọn sĩ quan đang ngủ say như chết. Sau đó, Nguyễn Hòa Luông từ trong đánh ra kết hợp với lực lượng từ ngoài đánh vào, nhanh chóng làm chủ trận địa. Bị bắt ngờ đánh trúng vào hiểm huyệt, tiểu đoàn bảo an bình tán loạn hảng ngũ, không tổ chức được sự đề kháng nào đáng kể. Đến khi chúng hoàn hồn, đơn vị Công an xung phong đã rút về căn cứ Tam Ngãi an toàn. Trận đánh này đã tạo ra sự hoang mang cực độ trong hàng ngũ kẻ địch và thanh thế đơn vị Công an xung phong Cầu Kè trở nên lừng lẫy. Những câu chuyện, những giai thoại nửa hư nửa thực về “Thần Luông” có khả năng xuất quỷ nhập thần, sái đậu thành binh, sẵn sàng ra đòn độc tiêu diệt kẻ cướp nước và bọn tay sai bán nước được truyền tụng khắp nơi.

Tiếp theo đầu năm 1950, Chỉ huy trưởng Nguyễn Hòa Luông cùng một chiến sĩ Công an xung phong cải trang đột nhập vào nội ô giữa ban ngày, thi hành bản án tử hình của chính quyền nhân dân đối với tên Xã Sơn gian ác. Sau chiến dịch Bắcsama - Cầu Kè, địch bắt được đồng chí Đinh Công Thành cán bộ lãnh đạo ngụy địch vận tỉnh Trà Vinh. Tỉnh ủy không để địch kịp khai thác và Huyện ủy giao nhiệm vụ lại cho don vi chỉ đạo Huyện ủy Cầu Kè bằng mọi giá giải thoát đồng chỉ Thành, Công an xung phong. Nhận lệnh, Chỉ huy trưởng Nguyễn Hòa Luông tự mình trực tiếp điều nghiên thực địa và lên phương án hành động Sáng ngày 20/5/1950, như thường lệ khi địch dẫn đồng chí Thành ra Bởi sống cho tiểu tiện, Chỉ huy trưởng Nguyễn Hòa Luông nổ phát súng lệnh, các bộ phận Công an xung phong bố trí trước nổ súng dữ đội vào dính quận và một số mục tiêu trọng yếu khác tạo ra không khíhỗn loạn. Tổ chiến sĩ Công an xung phong nhanh chóng nổ súng, diệt hai tên lính áp giải, giải thoát và đưa đồng chí Thành ra căn cứ an toàn.

Tháng 01/1952, địch tăng cường về Cầu Kè thêm hai đại đội, vừa bảo an bình vừa commandos, ngày đêm bố ráp vùng căn cứ Tam Ngãi, quyết tâm ra đòn quyết định, triệt hạ đơn vị Công an xung phong. hòng giành lại thể chủ động trên chiến trường Cầu Kè. Thời gian này, Chỉ huy trưởng Nguyễn Hỏa Luông lâm trọng bệnh, Ty Công an Trà Vĩnh điều động đồng chí Dương về tạm thời thay thế, chỉ huy đơn vị Công an xung phong Cầu Kè. Tuy nhiên, trước tính chất quyết định của trận đánh, đồng chí Nguyễn Hòa Luông gắng gượng rời giường bệnh, chủ động đề nghị Huyện ủy cho mình được theo đơn vị, trực tiếp hỗ trợ cùng đồng chí Dương chỉ huy anh em. Đồng chí đã kề vai sát cánh cùng các chiến binh Công an xung phong Cầu Kè và đã hy sinh ngay tại điểm nóng nhất của trận địa, nơi địch tập trung mọi cố gắng, cả hỏa lực lẫn lực lượng để vượt phòng tuyến sông Tam Ngãi. Noi gương chiến đấu quả cảm của người chỉ huy, toàn đơn vị kiên quyết giữ vững trận địa đẩy địch vào thế bị động đối phó và cuối cùng buộc phải rút lui.

Ghi nhận chiến tích anh hùng của vị Chỉ huy trưởng cũng như của cả đơn vị Công an xung phong Cầu Kè, ngày 22/7/1998, Chủ tịch nước Trần Đức Lương đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho cá nhân đồng chí Nguyễn Hòa Luông./.