Đồng chí Nguyễn Văn Lưu

Ðồng chí Nguyễn Văn Lưu, tên thường gọi Năm Bình, bí danh Vũ Lân, (1923-2018), nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hậu Giang, nguyên Bí thư Thành ủy Cần Thơ, tỉnh Hậu Giang (cũ). Ðồng chí quê quán xã Mỹ Tú, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, xuất thân từ gia đình nông dân, từ tháng 3-1945 là thanh niên Tiền Phong, nhân viên Quốc gia tự vệ cuộc tỉnh Sóc Trăng rồi Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến xã Mỹ Tú.

Nói về cái tên “Năm Bình”, ông Lưu kể: “Tên Năm Bình là do tổ chức đặt. Năm đó, ông là ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Sóc Trăng. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy vừa luân chuyển từ tỉnh Trà Vinh về tên là Ba Hòa, nên anh em gọi tôi là Năm Bình với ý nghĩa cùng nhau hạ quyết tâm giành độc lập tự do, hòa bình cho đất nước”.

Nhắc lại sự kiện chiếm giữ Đài Phát thanh Cần Thơ, dù thời điểm này ông đã ngoài 91, ông vẫn kể ra rất rành rọt: “Lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, tại thị xã Cần Thơ, sĩ quan, nha cảnh sát Hậu Giang bỏ trốn, tôi gặp bác sĩ Lê Văn Thuấn, cơ sở công khai của ta đang giữ chức Tổng thư ký Hội Hồng Thập tự tỉnh Phong Dinh (Cần Thơ) đề nghị lực lượng gác khám thả tù chính trị ở khám lớn và trại giam của Nha Cảnh sát Hậu Giang. Hai nơi này thả ra gần 6.000 người. Đến 12 giờ, tổ nội tuyến của ta ở trung tâm nhập ngũ số 4 (Vùng 4 chiến thuật của chế độ Sài Gòn) mở cửa thả 5.000 tân binh và đào binh. Hơn 11.000 tù nhân được thả, tỏa khắp Thành phố hô khẩu hiệu hoan nghênh Cách mạng, kết hợp với quần chúng mang theo cờ nổi dậy làm náo loạn Thành phố”.

Vậy nên để cổ vũ phong trào quần chúng nổi dậy và cũng đồng thời giữ an ninh trật tự Thành phố trong lúc lộn xộn, rối ren, ông Năm đã nghĩ ngay đến việc dùng Đài Phát thanh phát đi tiếng nói để kêu gọi, hướng dẫn quần chúng khởi nghĩa lật đổ Chính quyền Sài Gòn. Sau khi bắt liên lạc với cơ sở bí mật tại đài, ông Năm Bình lúc bấy giờ với cương vị là ủy viên Thường vụ Thành ủy Cần Thơ đã ra lệnh thành lập ngay Ban Khởi nghĩa gồm 12 người do ông dẫn đầu đi chiếm Đài Phát thanh Cần Thơ.

Ông tiếp tục câu chuyện: “Khi vào Đài Phát thanh, lực lượng của ta nhanh chóng hạ cờ 3 sọc, treo cờ Chính phủ cách mạng lâm thời lên, đồng thời phân phát truyền đơn cho đồng bào tụ tập xung quanh. Tôi và 2 chiến sĩ vào văn phòng gặp quản đốc đài. Hắn nói: ‘Đài này do tướng vùng (bấy giờ là tướng Nguyễn Khoa Nam - Tư lệnh vùng 4 chiến thuật) quản lý, chưa có lệnh của tướng vùng, tôi không dám giao…’. Tôi cười gằn, đánh đòn tâm lý phủ đầu: ‘Tướng vùng của anh đâu còn nữa, đã trốn mất rồi! (thực ra Nguyễn Khoa Nam khi đó vẫn còn tại tư dinh), nếu muốn lập công với Cách mạng, thì phải giao ngay đài Phát thanh”.

Lời tuyên bố được phát đi, phát lại trên Đài Phát thanh phủ sóng khắp vùng Tây Nam Bộ với nội dung: “Đại diện UBND Cách mạng TP. Cần Thơ đã tiếp quản Đài Phát thanh Cần Thơ. Quân Giải phóng sẽ tiến vào tiếp quản TP. Cần Thơ, đồng bào hãy bình tĩnh giữ gìn trật tự an ninh chung, bảo vệ tính mạng, tài sản của mình, cương quyết trừng trị bọn cướp bóc, phá hoại trật tự an ninh chung. UBND Cách mạng TP. Cần Thơ tuyên bố: xóa bỏ ngụy quyền phản động kìm kẹp đồng bào; giải tán các lực lượng võ trang, bán võ trang thuộc ngụy quyền Sài Gòn; hủy bỏ lệnh giới nghiêm do ngụy quyền đặt ra trước đây”…

Về sau này khi đất nước đã phát triển sau mấy mươi năm giành được hoà bình, trong những buổi kể chuyện truyền thống, nhiều đoàn viên thanh niên đã từng đặt câu hỏi với ông Lưu rằng: “Khi chiếm Đài Phát thanh, mà chỉ có 12 người và 4 khẩu súng, Chú Năm có sợ không?”. Ông Năm Bình thẳng thắn: “Đi ít người cũng sợ, vì tại Đài, lúc nào cũng có một tiểu đội bảo vệ, có trang bị cả xe ‘nồi đồng’. Tuy nhiên, trong tình thế đó, buộc phải đi nước cờ đó, nếu không may bị hy sinh, thì đó cũng là đóng góp xương máu cho độc lập dân tộc như biết bao anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống để giành lấy hòa bình độc lập dân tộc như ngày hôm nay”.