Đồng chí Nguyễn Văn Vân: Khí phách kiên cường từ ngục tù Côn Đảo đến vị Trưởng Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn - Gia Định

Từ người làm mướn đến người cộng sản kiên trung Đồng chí Nguyễn Văn Vân (bí danh Bảy An) sinh năm 1920 tại xã Dương Liễu, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình nghèo vô sản, không có ruộng đất nên phải đi làm mướn kiếm sống. Cuộc sống cơ cực đã nung nấu trong ông ý chí phản kháng, năm 1937, ông quyết định thoát ly gia đình vào Sài Gòn - Chợ Lớn tham gia hoạt động cách mạng bí mật.

Đầu năm 1941, do có người khai báo, ông bị địch bắt tại Sài Gòn và tuyên án đày đi Côn Đảo. Phải đến khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, ông mới được đón từ Côn Đảo trở về đất liền và lập tức tiếp tục công tác. Cuối tháng 10/1945, ông được tăng cường về quận Cần Giuộc ngay giữa lúc cuộc kháng chiến ở Nam Bộ diễn ra vô cùng gay go, ác liệt. Tại đây, ông đã góp phần tổ chức nhiều trận đánh thể hiện tinh thần quyết chiến như trận tấn công quận lỵ hay phục kích ở ấp Nhà Dài.

Dấu ấn lãnh đạo tại nội thành Sài Gòn - Chợ Lớn Cuối năm 1947, khi Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn sắp xếp lại tổ chức chia làm bốn khu, đồng chí Bảy An được phân công làm Bí thư Khu 3 (Khu Chợ Lớn ngoại). Đến tháng 02/1949, tại Hội nghị Thành ủy mở rộng họp ở Thiên Hộ (Mỹ Tho), ông chính thức tham gia Thành ủy và được phân công làm Bí thư Ban Cán sự nội thành. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào đấu tranh của công nhân phối hợp với học sinh bãi khóa tiếp tục được duy trì mạnh mẽ.

Giai đoạn 1960 - 1965, ông là Khu ủy viên Khu ủy Sài Gòn - Gia Định, kiêm Phó Bí thư Phân khu Dĩ An. Đặc biệt, từ năm 1963 đến 1965, ông đảm nhiệm trọng trách Trưởng Ban Tuyên huấn Khu ủy Sài Gòn - Gia Định (thay đồng chí Phạm Dân). Dưới sự dẫn dắt của ông, công tác tuyên huấn đã đứng chân hoạt động vững chắc ở cả đô thị và nông thôn với nhiều bộ phận đa dạng như: trường huấn luyện, nhà in, đoàn văn công, điện đài, báo chí, nhiếp ảnh... tạo tác động lớn đến tư tưởng và chính trị của đồng bào thành phố.

Sự hy sinh lẫm liệt Từ tháng 4/1965, ông được phân công phụ trách công tác binh vận. Để chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968, tháng 10/1967, ông được phân công làm Thường vụ Phân khu ủy Phân khu 1 (phụ trách hướng Tây Bắc Sài Gòn gồm Củ Chi, Hóc Môn, Gò Vấp, Bến Cát, Dầu Tiếng, Trảng Bàng).

Năm 1969, do sức khỏe suy giảm, ông phải ra Bắc chữa bệnh. Vừa bình phục, năm 1972 ông lại tha thiết xin trở về Nam, tiếp tục công tác tại cơ quan binh vận đóng tại chiến trường Campuchia. Sáng ngày 06/7/1972, trong lúc đang điều trị tại Bệnh viện Trung Cao miền Nam, căn cứ bị trúng bom B52 của địch, đồng chí Nguyễn Văn Vân đã anh dũng hy sinh.

Năm 1998, Thành ủy cùng gia đình đã tìm được hài cốt của ông và đưa về an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh. Đảng và Nhà nước đã ghi nhận những cống hiến to lớn của ông bằng việc truy tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất vào năm 1984.