Đồng Chí Vũ Xuân Đé
Đồng chí Vũ Xuân Đé sinh ngày 02/5/1947, tại thôn Vân Đô, nay là thôn Minh Hưng, xã Chấn Hưng.
Khi vừa tròn 19 tuổi, mặc dù có vóc người nhỏ bé, đồng chí Vũ Xuân Đé vẫn quyết tâm viết đơn tình nguyện lên đường nhập ngũ. Việc làm đơn được đồng chí giữ kín, chỉ đến khi có giấy gọi nhập ngũ, ông bà, bố mẹ mới hay biết. Bố đồng chí Vũ Xuân Đé động viên con: “Con đi để giải phóng đất nước, gia đình mình cũng góp công, góp sức với chiến trường miền Nam”. Mang theo lời dặn của gia đình cùng quyết tâm “chết thì xanh cỏ, mà sống thì đỏ ngực”, tháng 4/1966, đồng chí lên đường nhập ngũ và trở thành chiến sĩ thuộc Bộ Tư lệnh 350, Quân khu 3.
Sau thời gian huấn luyện ban đầu, đồng chí được cử đi học lớp Tiểu đội trưởng tại Yên Thế, tỉnh Hà Bắc (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh). Kết thúc khóa học sau 6 tháng, đồng chí được điều về Tiểu đoàn 351, Trung đoàn 5 Yên Tử, tiếp tục huấn luyện và chuẩn bị lên đường vào chiến trường miền Nam chiến đấu. Trên đường hành quân, khoảng trưa ngày 15/4/1968, khi đến khu vực Cầu Nhe (Hà Tĩnh), đơn vị bất ngờ bị máy bay Mỹ oanh tạc dữ dội. Hàng loạt bom đạn trút xuống làm 53 cán bộ, chiến sĩ của đoàn và 17 cán bộ, dân quân địa phương hy sinh. Sự ra đi của đồng đội, đồng bào là mất mát lớn lao, là niềm tiếc thương vô hạn đối với đồng chí Vũ Xuân Đé, song vì “đền nợ nước, trả thù nhà”, đồng chí cố gắng nén đau thương, quyết tâm “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”.
Thời gian sau đó, đồng chí được điều động về Bộ Tư lệnh 559 (trước tháng 4/1965 là Đoàn 559), thực hiện nhiệm vụ trên tuyến vận tải Trường Sơn. Trong những năm tháng gắn bó với tuyến đường huyết mạch của cuộc kháng chiến, đồng chí trực tiếp tham gia mở đường, bảo đảm giao thông, phục vụ vận tải, chuyển lương thực, vũ khí, khí tài và các nhu yếu phẩm chi viện cho chiến trường miền Nam.
Đầu năm 1971, đồng chí tham gia Chiến dịch phản công Đường 9 - Nam Lào. Đây là thời điểm Mỹ - Ngụy huy động lực lượng lớn với nhiều phương tiện hiện đại, đánh phá ác liệt nhằm cắt đứt tuyến vận tải chiến lược, phá hủy hệ thống hậu cần và tiêu hao lực lượng của ta. Trong điều kiện chiến trường vô cùng ác liệt, đồng chí vừa làm nhiệm vụ mở đường, vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu. Đến tháng 3/1971, Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào kết thúc thắng lợi, đồng chí cùng đơn vị góp phần giữ vững và khai thông tuyến vận tải chiến lược, xây dựng tuyến đường ống dẫn xăng dầu qua Lào và Campuchia.
Năm 1972, đồng chí được cử đi học lái xe ô tô tại Binh trạm 32 trên tuyến đường Trường Sơn. Theo lời kể của đồng chí Vũ Xuân Đé, đồng chí Đồng Sỹ Nguyên, Tư lệnh trưởng khi ấy đã hỏi: “Các đồng chí dưới sông cầm lái ca nô, bây giờ lên đất liền có dám cầm lái ô tô không?”. Tất cả đều đồng thanh đáp: “Báo cáo thủ trưởng, chúng em lái ô tô bây giờ sợ bị đổ ạ”. Nghe vậy, thủ trưởng động viên: “Đổ thì kéo, méo thì gò, các đồng chí ngày mai đi học lái xe”. Chỉ sau một tuần huấn luyện, đồng chí Vũ Xuân Đé được giao nhận xe và trực tiếp lái xe vận tải trên đường Trường Sơn. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đồng chí từng bị thương do tai nạn lật xe ở đèo Phượng Hoàng.
Cũng trong năm 1972, đồng chí được điều động tham gia chiến dịch trên chiến trường Quảng Trị, phối hợp cùng Sư đoàn 325 chiến đấu, giải phóng Thành cổ Quảng Trị. Sau chiến dịch, đồng chí được điều về công tác tại Cục Hậu cần, Bộ Tư lệnh Trường Sơn (trước ngày 29/7/1970 là Bộ Tư lệnh 559), tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng năm 1975. Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đồng chí công tác tại Trung đoàn 32, Sư đoàn 471, Bộ Tư lệnh Trường Sơn. Đến tháng 9/1978, sau hơn 12 năm phục vụ trong quân đội, đồng chí hoàn thành nhiệm vụ và xuất ngũ tại Tiểu đoàn 8, Sư đoàn 471, Bộ Tư lệnh Trường Sơn.
Mặc dù bị ảnh hưởng chất độc màu da cam, sức khỏe yếu, nhưng phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, đồng chí vẫn tích cực tham gia các hoạt động xã hội ở địa phương, tuyên truyền về tình yêu quê hương, đất nước và luôn là tấm gương sáng cho con cháu học tập, noi theo. Năm 1990, đồng chí là một trong những hội viên đầu tiên của Hội Cựu chiến binh xã Tây Hưng. Từ năm 2005 đến nay, đồng chí là hội viên Cựu quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam giúp Lào.
Với những cống hiến xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, đồng chí Vũ Xuân Đé được Đảng, Nhà nước, các cơ quan, đơn vị tặng thưởng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý: 3 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Kháng chiến hạng Ba; Huy chương Chiến sĩ vẻ vang; Kỷ niệm chương Đã có thành tích hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên tuyến Trường Sơn và đường Hồ Chí Minh anh hùng, do Đoàn 559 trao tặng; Kỷ niệm chương Chiến sỹ bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, do Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị trao tặng. Tháng 7/2015, đồng chí được Nhà nước Lào trao tặng Huân chương Hữu nghị vì có công giúp Cách mạng Lào thời kỳ 1945 - 1975.
Nhìn lại chặng đường đã đi qua, đồng chí Vũ Xuân Đé luôn cảm thấy tự hào và may mắn khi được cống hiến tuổi thanh xuân cho Tổ quốc, trở về trong ngày đất nước đã thống nhất, có mái ấm gia đình và chứng kiến các con trưởng thành. Thế nhưng, trong ký ức của đồng chí vẫn luôn hiện hữu hình ảnh những người đồng đội đã anh dũng hy sinh, nhiều người đến nay vẫn còn nằm lại nơi chiến trường, có người chưa xác định được danh tính. Đó không chỉ là nỗi trăn trở khôn nguôi của người lính năm xưa mà còn là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của độc lập, hòa bình và sự hy sinh cao cả của những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
