Đông Hải Đại tướng quân: Vua giết, dân thờ

Cờ nghĩa vừa phất, hịch vừa phát, Tú Mai ở Đông Thái, Lê Lộc ở Trung Lễ liền đến giúp sức. Một số sĩ phu, quan lại cũng xin tham gia. Nghĩa quân đứng dưới cờ đã có đội nhất, đội nhì. Mọi việc đang tiến hành thuận tiện thì ở Thanh Hoá bắt được một người, trong túi người này có thư gửi cho Đông Hải Đại tướng quân về chuyện cơ mật. Tỉnh thần Thanh Hoá báo tin vào triều đình, triều đình báo ra Nghệ An sắc cho tổng đốc Nghệ An là Hoàng Tá Viêm đem quân lính về Đông Hải bắt Hoàng Phan Thái và giam tại nhà giam Vinh.Ít lâu sau, triều đình nhà Nguyễn cho giết ông. Trước khi chết, ông cất tiếng sang sảng: "Ba hồi trống giục thây cha kiếp; Một nhát gươm đưa đéo mẹ đời". Như còn muốn tuyên chiến với triều đại phong kiến phản động nhà Nguyễn, Hoàng Phan Thái ngang nhiên đọc tiếp: "Sống làm tướng mạnh ba phương đất/Thác xuống thần thiêng bốn phía trời".Tuy chưa mãn nguyện với chí hướng nơi chiến trận và sớm bỏ mình vì nước vì dân, nhưng cái chết của ông hết sức oanh liệt, được nhân dân ghi nhớ. Hơn 30 năm sau Phan Bội Châu đã ca ngợi ông là người có tinh thần cách mạng, đề cao ông là cách mạng khai sơn chi tổ, tức là ông tổ mở đầu cho công cuộc chống quân quyền ở Việt Nam, vừa có xu hướng dân chủ, vừa có xu hướng dân tộc. Tự Đức giết ông, nhưng nhân dân lại thờ ông. Người dân đã lập đền thờ ngay nơi ông bị chém đầu - Quán Bàn (nay thuộc xã Nghi Phú, TP Vinh).