ĐỒNG MU 1945 – NHỮNG NGƯỜI LÍNH ĐI VỀ PHÍA BÌNH MINH - 1A1VCVB

Giữa núi rừng Cao Bằng, có những địa danh ngày nay nghe thật bình dị nhưng phía sau đó là cả một câu chuyện lịch sử. Hơn 80 năm rồi kể từ mùa xuân ấy, Đồn Đồng Mu vẫn sừng sững giữa núi rừng Cao Bằng như một chứng tích cho trận đánh ác liệt của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – đội quân tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam vào đêm 4 tháng 2 năm 1945. Đêm lửa giữa đại ngàn, những người lính của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tiến về Đồn Đồng Mu. Trong số họ có một người mang bí danh Xuân Trường, tên thật của ông là Hoàng Văn Nhủng. Chính trong trận đánh ác liệt ấy, tên tuổi của ông đã trở thành một phần đặc biệt trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 chiến sĩ. Hoàng Văn Nhủng, bí danh Xuân Trường, là một trong số những đội viên đầu tiên ấy. Trước khi trở thành người lính của đội quân cách mạng đầu tiên, Xuân Trường đã có những năm tháng hoạt động cách mạng từ rất sớm. Ông sinh ngày 4 tháng 11 năm 1909 tại xã Sóc Hà, Hà Quảng, Cao Bằng. Những năm 1930, ông cùng em trai tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1936, ông thoát ly gia đình, trở thành liên lạc viên với bí danh Xuân Trường. Sau đó, ông được cử đi học quân sự tại Liễu Châu, Trung Quốc. Ngày Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân thành lập, Xuân Trường đứng trong hàng ngũ những người lính đầu tiên. Chỉ ít ngày sau, đội quân non trẻ ấy liên tiếp giành thắng lợi ở Phai Khắt và Nà Ngần.

Sau những trận đánh ấy, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tiếp tục nhận nhiệm vụ tiến công đồn Đồng Mu. So với Phai Khắt và Nà Ngần, Đồng Mu là một mục tiêu khó khăn hơn cả. Đồn được xây dựng trên một vị trí cao, quân sự tương đối kiên cố, có tường, lỗ châu mai và hàng rào dây thép gai. Theo hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Tỉnh đoàn Cao Bằng dẫn lại, đồn Đồng Mu “rắn” hơn nhiều so với Phai Khắt và Nà Ngần, cả về quân sự và hỏa lực. Vì vậy, để đánh được đồn, các chiến sĩ phải nghiên cứu địa hình, nắm tình hình địch và chuẩn bị phương án tiếp cận thật cẩn thận.

Đêm xuống, những người lính tiến về phía đồn Đồng Mu. Theo kế hoạch, các tổ chiến đấu bí mật tiếp cận đồn.  Đồng chí Xuân Trường được phân công dẫn đầu một tổ xung phong. Nhiệm vụ của các mũi là đột nhập, chiếm các vị trí quan trọng và phối hợp với lực lượng nội ứng để tiêu diệt quân địch trong đồn. Gần 23 giờ, hai tổ xung phong vượt qua hàng rào dây thép gai, tiến vào khu vực sân đồn. Trong tình thế vô cùng nguy hiểm, một tổ xung phong đã bị lộ vị trí, lựu đạn hỏa lực của quân địch lập tức bao vây quân giải phóng. Trận đánh đã bước vào giai đoạn giằng co ác liệt nhất.

Đồng chí Xuân Trường dẫn một tốp chiến sĩ trèo qua cửa sổ, tiêu diệt hai lính gác. Khẩu tiểu liên trên tay đã hết đạn hết đạn nhưng ông lại tiếp tục chiến sử dụng dao tiến về phía vị trí chỉ huy của địch. Đó là những phút giây mà khoảng cách giữa sự sống và cái chết chỉ còn được tính bằng từng bước chân. Những người lính của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân khi ấy không có lực lượng lớn, cũng không có những phương tiện chiến đấu hiện đại. Thứ họ có chính là lòng can đảm, ý chí chiến đấu và niềm tin vào con đường cách mạng, niềm tin sẽ đấu tranh hết mình vì độc lập của dân tộc. Trong đêm ấy, một người lính đã nằm lại mãi mãi giữa núi rừng đại ngàn.

Đồng chí Xuân Trường trực tiếp chiến đấu ở tuyến đầu. Trong lúc tiến về phía vị trí chỉ huy của địch, người chiến sĩ ấy đã bị đạn bắn xuyên qua ngực. Dù bị thương nặng, ông vẫn tiếp tục động viên đồng đội chiến đấu. Ông nói với đồng đội Thế Hậu sau khi bị thương:

“Mình bị đạn rồi, cậu lấy ngay khẩu súng của mình, đánh đi.”

Cuối cùng, Hoàng Văn Nhủng – bí danh Xuân Trường đã hy sinh trong trận đánh Đồng Mu.

Sự hy sinh ấy đã khiến tên tuổi của ông trở thành một phần đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Hoàng Văn Nhủng được ghi nhận là liệt sĩ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những gì ông để lại không chỉ là chiến công đó còn là hình ảnh của một thế hệ thanh niên đã lựa chọn con đường cách mạng trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh và mất mát.

Sau trận đánh, xã Ân Quang được giải phóng và sau đó mang tên mới Xuân Trường để ghi nhớ công lao của người liệt sĩ. Tên một con người đã trở thành tên của một vùng đất. Đó có lẽ là một trong những cách đặc biệt nhất để lịch sử ở lại với cuộc sống. Ngày nay, khu di tích Đồn Đồng Mu đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Khu di tích được tôn tạo, xây dựng nhà bia tưởng niệm, trở thành một địa chỉ đỏ để các thế hệ hôm nay tìm về với lịch sử.

Nếu năm 1945, những người lính tìm đến Đồng Mu để chiến đấu, thì hôm nay, những bước chân của người trẻ tìm đến nơi đây để tưởng niệm và tri ân. Họ đến để tìm hiểu lịch sử, thắp nén hương tưởng niệm và lắng nghe những câu chuyện về một thế hệ đã sống và chiến đấu trong những năm tháng khó khăn nhất của đất nước. Cảnh vật có thể đã khác, nhưng ký ức thì vẫn còn đọng lại mãi trên trang sử vàng chói lọi của dân tộc.

  Hôm nay, khi cuộc sống đã bình yên, thế hệ trẻ có thể nhìn về Đồng Mu như một địa chỉ đỏ để hiểu hơn về lịch sử quê hương mình. Những người lính năm ấy đã chiến đấu bằng những gì họ có, còn thế hệ hôm nay có thể tiếp nối họ bằng việc học tập, lao động, cống hiến và gìn giữ những giá trị mà cha anh đã đánh đổi bằng cả tuổi thanh xuân.

Hơn 80 năm đã qua tại Đồng Mu. Tiếng súng năm xưa đã không còn, nhưng câu chuyện về những người lính đã chiến đấu trong đêm ấy tiếp tục được kể lại. Bởi có những vùng đất không chỉ được nhớ bằng tên gọi, mà còn được nhớ bằng những con người đã để lại tuổi trẻ của mình ở lại nơi đây.

Đồng Mu hôm nay bình yên. Nhưng lịch sử của Đồng Mu vẫn còn đó – để mỗi thế hệ khi trở về đều hiểu rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.