ĐỒNG SĨ NGUYÊN – NGƯỜI TƯ LỆNH GIỮA ĐẠI NGÀN TRƯỜNG SƠN
Đồng Sĩ Nguyên (1923–2019), tên thật Nguyễn Hữu Vũ, quê ở Quảng Bình, là một vị tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, từng giữ nhiều cương vị quan trọng trong quân đội và Nhà nước. Ông đặc biệt được biết đến với vai trò Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn – Đoàn 559 trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Trong thời gian ông chỉ huy, Bộ đội Trường Sơn đã xây dựng và phát triển một hệ thống đường vận tải chiến lược quy mô lớn, gồm đường bộ, đường ống xăng dầu, thông tin liên lạc, kho trạm và các tuyến vượt qua nhiều địa hình hiểm trở. Dưới bom đạn đánh phá ác liệt của Mỹ, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong, công nhân giao thông và lực lượng dân công đã ngày đêm mở đường, giữ đường, vận chuyển người và hàng hóa chi viện cho chiến trường miền Nam. Đồng Sĩ Nguyên được đánh giá là một trong những người có vai trò quan trọng trong việc tổ chức, phát triển Đường Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh thành một tuyến vận tải chiến lược có ý nghĩa đặc biệt đối với cuộc kháng chiến. Ông được phong quân hàm Thượng tướng, được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước.
Đồng Sĩ Nguyên – Người Tư lệnh giữa đại ngàn Trường Sơn
Có một chiến trường mà bom đạn không chỉ rơi xuống những trận địa.
Bom rơi xuống đường.
Rơi xuống cầu.
Rơi xuống những đoàn xe.
Rơi xuống những người đang từng ngày mở lối giữa rừng sâu.
Đó là Trường Sơn.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Trường Sơn trở thành tuyến vận tải chiến lược nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Muốn đưa được bộ đội, vũ khí, lương thực và thuốc men vào chiến trường, phải có đường.
Nhưng mở đường giữa Trường Sơn chưa bao giờ là chuyện dễ dàng.
Núi cao.
Rừng sâu.
Suối dữ.
Mưa lũ.
Và trên đầu luôn là máy bay địch.
Trong hoàn cảnh ấy, Đồng Sĩ Nguyên được giao trọng trách chỉ huy Bộ đội Trường Sơn.
Ông bước vào Trường Sơn không phải với một con đường đã có sẵn.
Ông cùng những người lính của mình phải làm ra con đường giữa bom đạn.
Con đường bị bom phá, người lính lại mở đường
Một cung đường vừa được mở hôm nay, ngày mai có thể bị bom đánh tan.
Một cây cầu vừa dựng xong, chỉ vài giờ sau có thể trở thành những thanh gỗ nằm giữa dòng nước.
Nhưng đường bị phá thì phải sửa.
Cầu bị đánh sập thì phải dựng lại.
Hố bom phải được lấp.
Đoàn xe phải tiếp tục đi.
Bởi phía trước, chiến trường đang chờ.
Đồng Sĩ Nguyên hiểu rằng, nếu chỉ chạy theo việc sửa chữa từng đoạn đường thì không thể đáp ứng yêu cầu ngày càng lớn của chiến trường.
Ông cùng Bộ Tư lệnh Trường Sơn từng bước tổ chức lại toàn bộ hệ thống vận tải.
Đường phải được mở rộng.
Lực lượng phải được tổ chức thành hệ thống.
Kho trạm phải nối liền.
Thông tin phải thông suốt.
Xăng dầu phải được đưa đến tận nơi.
Đoàn xe phải hoạt động cả ngày lẫn đêm.
Từ những con đường mòn ban đầu, mạng lưới đường Trường Sơn ngày càng phát triển.
Có những tuyến đường dành cho xe cơ giới.
Có những tuyến vòng tránh.
Có những con đường bí mật giữa rừng.
Có những cây cầu, bến phà và hệ thống kho trạm nối tiếp nhau.
Đặc biệt, hệ thống đường ống xăng dầu được xây dựng xuyên qua Trường Sơn đã tạo nên một kỳ tích về bảo đảm hậu cần trong chiến tranh.
Trường Sơn không còn đơn thuần là một con đường.
Nó trở thành một hệ thống vận tải chiến lược khổng lồ giữa đại ngàn.
Người Tư lệnh và những người lính dưới chân Trường Sơn
Nhưng phía sau những tuyến đường ấy không phải là máy móc.
Mà là con người.
Những người lái xe ngồi sau tay lái hàng trăm, hàng nghìn cây số.
Những chiến sĩ công binh lao vào những đoạn đường vừa bị bom đánh phá.
Những thanh niên xung phong san lấp hố bom giữa những trận đánh.
Những chiến sĩ thông tin giữ cho mệnh lệnh không bị đứt quãng.
Những người dân công gùi từng bao gạo, từng thùng hàng qua những cánh rừng.
Và rất nhiều người đã nằm lại trên Trường Sơn.
Đồng Sĩ Nguyên là người chỉ huy, nhưng ông hiểu rất rõ rằng một tuyến đường không thể tồn tại nếu không có những con người sẵn sàng giữ nó bằng chính tuổi trẻ và sinh mạng của mình.
Vì thế, câu chuyện về ông cũng là câu chuyện về hàng vạn người lính Trường Sơn.
Họ không trực tiếp đứng ở những trận địa lớn.
Họ không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những bức ảnh lịch sử.
Nhưng mỗi chuyến xe đến được chiến trường đều có dấu chân của họ.
Mỗi tấn hàng vượt qua Trường Sơn đều có mồ hôi của họ.
Và mỗi mét đường được giữ lại đều có thể được đánh đổi bằng máu.
Trường Sơn – con đường của ý chí
Càng về những năm cuối chiến tranh, yêu cầu chi viện cho chiến trường càng lớn.
Vì vậy, Bộ đội Trường Sơn tiếp tục mở thêm đường, xây dựng thêm cầu, củng cố hệ thống vận tải và tổ chức lực lượng ngày càng quy mô.
Từ những cung đường nhỏ giữa rừng sâu, Trường Sơn đã trở thành một mạng lưới giao thông quân sự rộng lớn, góp phần đưa sức người, sức của từ hậu phương vào chiến trường miền Nam.
Trong hệ thống ấy, dấu ấn của Đồng Sĩ Nguyên không chỉ nằm ở vai trò của một vị Tư lệnh.
Đó còn là tư duy tổ chức một chiến trường hậu cần đặc biệt:
đường phải đi được, hàng phải đến được và con người phải được bảo đảm để tiếp tục chiến đấu.
Sau chiến tranh
Năm 1975, chiến tranh kết thúc.
Những đoàn xe từng nối dài trên Trường Sơn dần trở về.
Những người lính năm xưa trở lại với cuộc sống đời thường.
Nhiều người trong số họ mang theo những vết thương không bao giờ lành.
Có người mang theo ký ức về một đồng đội đã nằm lại bên đường.
Có người cả đời không quên tiếng bom giữa đại ngàn.
Còn Trường Sơn – nơi từng hứng chịu vô số bom đạn – rồi cũng dần hồi sinh.
Những con đường năm xưa tiếp tục được mở rộng.
Những cung đường chiến tranh trở thành những tuyến giao thông phục vụ cuộc sống.
Tên tuổi Đồng Sĩ Nguyên gắn với một thời kỳ đặc biệt của Trường Sơn – thời kỳ mà một con đường không chỉ nối những địa danh trên bản đồ, mà còn nối hậu phương với tiền tuyến, nối những người ở phía sau với những người đang chiến đấu ở phía trước.
Một vị Tư lệnh và một thế hệ
Nhìn lại cuộc đời Đồng Sĩ Nguyên, người ta có thể nhớ đến một vị tướng, một người chỉ huy, một nhà tổ chức quân sự.
Nhưng khi nhắc đến ông trong câu chuyện “Hoa lửa”, có lẽ hình ảnh đáng nhớ nhất vẫn là:
một người Tư lệnh giữa đại ngàn Trường Sơn, nơi mỗi con đường được mở ra là một lần thử thách, mỗi chuyến xe đi qua là một lần chiến thắng bom đạn, và phía sau tất cả là hàng vạn con người đã dành tuổi trẻ của mình cho đất nước.
Chiến tranh đã lùi xa.
Trường Sơn hôm nay đã xanh trở lại.
Nhưng dưới những tán rừng ấy vẫn còn nằm lại ký ức về một thế hệ.
Một thế hệ mở đường bằng tay, giữ đường bằng máu và đi qua chiến tranh bằng niềm tin rằng phía trước nhất định sẽ có ngày đất nước thống nhất.
Đồng Sĩ Nguyên – người Tư lệnh giữa đại ngàn Trường Sơn.
Và Trường Sơn – con đường được viết nên bằng tuổi trẻ của cả một thế hệ.



