DƯỚI ÁNH ĐÈN DẦU TRONG HANG ĐÁ

Năm 1972, khi vừa tròn 19 tuổi, Nguyễn Thị Hồng Vân rời quê hương Hà Tĩnh để gia nhập lực lượng thanh niên xung phong trên tuyến lửa Trường Sơn. Nhiệm vụ của chị là san lấp hố bom, mở đường cho xe chở lương thực, vũ khí vào chiến trường miền Nam. Đơn vị của chị đóng quân trong một hang đá bên sườn núi. Ban ngày, máy bay địch gầm rú trên đầu, đất đá rung chuyển sau từng loạt bom. Ban đêm, cả đội lại cầm cuốc xẻng ra đường, vá từng đoạn bị cày nát. Trong hang, ánh sáng duy nhất là chiếc đèn dầu nhỏ đặt giữa phiến đá. Đêm nào chị Vân cũng tranh thủ viết nhật ký, ghi lại tên những đồng đội vừa ngã xuống, những cung đường vừa thông xe, và cả nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà. Một đêm mưa lớn, sau trận bom dữ dội, cửa hang bị đất đá vùi lấp một phần. Bên ngoài, một tổ công binh bị mắc kẹt dưới hố bom gần đó. Nghe tiếng kêu cứu yếu ớt, chị Vân cùng hai đồng đội không quản hiểm nguy lao ra giữa khói bụi. Họ đào bới bằng tay không khi cuốc xẻng bị thất lạc. Móng tay bật máu, đất bám đầy mặt, nhưng cuối cùng cũng cứu được ba chiến sĩ còn sống. Khi người cuối cùng được kéo lên, một loạt bom khác dội xuống. Đồng đội thân nhất của chị, Lê Thị Mùi, đã hy sinh khi lấy thân mình che cho chị. Đêm ấy, dưới ánh đèn dầu, chị Vân mở cuốn sổ đã nhòe nước mưa, viết một dòng run run:
“Mai này đất nước hòa bình, mình sẽ sống thay cả phần của Mùi.” Sau chiến tranh, trở về quê nhà với mái tóc sớm bạc, chị Vân trở thành giáo viên làng. Suốt nhiều năm, chị kể cho học trò nghe về chiếc đèn dầu trong hang đá, về lòng dũng cảm, và về những người đã gửi tuổi xuân lại Trường Sơn. Với chị, ánh đèn dầu năm ấy không chỉ soi sáng hang sâu, mà còn soi sáng niềm tin rằng dân tộc Việt Nam nhất định sẽ đi tới ngày thống nhất.