Dương Chí Uyển – tham gia chống Pháp và chiến đấu tại trận địa phòng không núi Nài

Dương Chí Uyển (1927–2003) quê ở tỉnh Hà Tĩnh, từng tham gia quân đội trong kháng chiến chống Pháp rồi trở lại công tác ở địa phương. Khi không quân Mỹ đánh phá miền Bắc, ông là chính trị viên phó một tiểu đoàn pháo cao xạ tại Hà Tĩnh. Người cán bộ chính trị trên trận địa phải cùng đơn vị giữ tổ chức, động viên người bị thương và bảo đảm nhiệm vụ không bị gián đoạn.

Ngày 26 tháng 3 năm 1965, trận địa phòng không núi Nài ở Hà Tĩnh tham gia đánh trả một đợt không kích. Dương Chí Uyển giữ nhiệm vụ chính trị viên phó, cùng cán bộ đơn vị bảo đảm đội hình tiếp tục hoạt động khi pháo thủ bị thương và các vị trí bị đánh. Ông cũng bị thương trong trận chiến đấu này. Sau đó, ông từng kể về lần được gặp Hồ Chí Minh, một ký ức khác hẳn khung cảnh ồn ào của trận địa. Danh hiệu Anh hùng năm 1967 gắn với phần việc của một cán bộ ở ngay bên những khẩu pháo, nơi quyết định giữ đơn vị ở lại chiến đấu phải được thực hiện giữa nguy hiểm thật.

Dương Chí Uyển cùng đồng đội chiến đấu tại đây và bị thương. Đó là thời điểm các trận địa miền Trung phải đối diện một kiểu chiến tranh mới với máy bay phản lực; bộ đội vừa đánh vừa rút kinh nghiệm, sửa vị trí, tiếp đạn và chuẩn bị cho đợt sau. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1967.

Dương Chí Uyển làm chính trị viên tại trận địa phòng không núi Nài ở Hà Tĩnh, nơi từng diễn ra trận đánh ngày 26 tháng 3 năm 1965. Công việc của ông không thay pháo thủ ngắm bắn; ông cùng cán bộ chỉ huy giữ tổ chức, tinh thần và sự phối hợp khi trận địa bị đánh phá. Sau một đợt không kích, đội hình cần kiểm tra người bị thương, khẩu pháo còn hoạt động và tuyến đưa đạn lên vị trí. Những phần việc ấy giúp trận địa có thể tiếp tục đáp trả đợt đánh tiếp theo. Dương Chí Uyển còn được ghi nhận trong những cuộc gặp với Chủ tịch Hồ Chí Minh sau thành tích chiến đấu. Về sau ông tiếp tục phục vụ và sống qua nhiều năm hòa bình. Trận núi Nài còn được nhắc trong lịch sử Hà Tĩnh cùng những khẩu đội và người dân đã giúp trận địa đứng vững.

Ký ức cá nhân ấy nối một trận đánh ở địa phương với sự ghi nhận ở phạm vi cả nước. Nhưng trở lại núi Nài, điều còn lại dễ thấy nhất là công việc của cả một trận địa pháo cao xạ, nơi nhiều người cùng giữ vị trí dưới những đợt không kích.