Đường mòn trong mưa bom

Tháng Mười năm 1970.

Mùa mưa trên dãy Trường Sơn đến sớm hơn mọi năm. Những cơn mưa rừng kéo dài suốt nhiều ngày khiến con đường mòn ngập trong bùn đỏ. Bánh xe tải lún sâu đến nửa vành, còn những chiến sĩ vận tải thì người lúc nào cũng ướt sũng, quần áo bám đầy đất. Thế nhưng, từng đoàn xe vẫn nối đuôi nhau lặng lẽ tiến về phía Nam.

Con đường ấy không có tên trên bản đồ.

Những người lính chỉ gọi bằng một cái tên giản dị: đường mòn.

Nhưng họ đều biết, đó là con đường mang theo hy vọng của cả tiền tuyến.

Nguyễn Đức Thành, hai mươi sáu tuổi, quê ở Hà Nam, là lái xe của Đội vận tải 12. Anh đã có gần ba năm rong ruổi trên tuyến đường Trường Sơn. Chiếc xe Zin 157 cũ kỹ đã trở thành người bạn thân thiết. Trên cánh cửa xe, Thành dùng sơn trắng viết bốn chữ:

"Quyết đến đích."

Có người hỏi:

"Sao không viết tên người yêu?"

Thành cười hiền.

"Tôi chưa có người yêu. Với tôi, đến được đích chính là lời hứa quan trọng nhất."

Mỗi chuyến xe của anh chở hàng chục tấn gạo, thuốc men, đạn dược và cả những lá thư từ hậu phương gửi vào chiến trường.

Không một chuyến hàng nào được phép chậm trễ.

Đội xe thường xuất phát sau khi trời tối.

Ban ngày, tất cả xe đều được giấu kín dưới những tán cây lớn, phủ đầy cành lá ngụy trang.

Ban đêm, họ mới lên đường.

Không bật đèn pha.

Chỉ dùng một chiếc đèn gầm nhỏ được che kín bằng tấm kính xanh.

Người lái phải bám sát vệt bánh xe phía trước.

Nhiều đoạn đường chỉ rộng hơn thân xe.

Một bên là vực sâu.

Một bên là vách đá.

Chỉ cần lệch tay lái vài phân cũng có thể lao xuống vực.

Nhưng không ai chùn bước.

Đêm ấy, đoàn xe gồm mười lăm chiếc nối đuôi nhau tiến vào trọng điểm A72 – nơi nổi tiếng là "tọa độ lửa".

Tiểu đội trưởng Hoàng đi chiếc xe đầu.

Anh nhắc qua bộ đàm:

"Khoảng hai cây số nữa đến khu vực thường bị đánh phá. Giữ khoảng cách. Tuyệt đối không dừng giữa đường."

Mọi người đồng thanh đáp:

"Rõ!"

Trời tối đen như mực.

Chỉ có tiếng động cơ trầm đều vọng giữa rừng.

Bất ngờ...

Một quầng sáng lóe lên trên bầu trời.

Pháo sáng!

Ngay sau đó là tiếng phản lực gầm rú.

Máy bay địch xuất hiện.

"Xuống xe! Tản ra!"

Tiếng bom nổ liên tiếp.

Đất đá tung lên mù mịt.

Cả khu rừng rung chuyển.

Một chiếc xe ở cuối đoàn bốc cháy.

Người lái bị thương ở chân.

Thành lao tới giữa khói lửa.

"Giúp tôi kéo anh ấy ra!"

Hai người lính hợp sức đưa đồng đội ra khỏi cabin chỉ vài giây trước khi chiếc xe phát nổ.

Ánh lửa bùng sáng cả khoảng rừng.

Khi tiếng bom vừa dứt, tiểu đội trưởng Hoàng quát lớn:

"Khẩn trương thông đường!"

Không ai nghỉ ngơi.

Người cưa cây đổ.

Người lấp hố bom.

Người kéo chiếc xe hỏng sang bên.

Chưa đầy bốn mươi phút sau, con đường lại thông.

Đoàn xe tiếp tục lăn bánh như chưa hề có trận bom nào.

Một tuần sau, Thành nhận thêm một nhiệm vụ đặc biệt.

Đưa đoàn xe chở thuốc và máu dự trữ đến bệnh viện dã chiến.

Lần này, thời gian còn quan trọng hơn cả tính mạng.

Nếu chậm vài giờ, hàng trăm thương binh có thể không được cứu chữa.

Chiếc xe của Thành chạy đầu đoàn.

Mưa mỗi lúc một lớn.

Nước từ trên núi đổ xuống thành từng dòng thác nhỏ.

Đến khúc cua Cổng Trời, một tiếng động lớn vang lên.

Ầm!

Một trận sạt lở chắn ngang đường.

Đất đá phủ kín lối đi.

Những người lính công binh chưa kịp đến.

Hoàng nhìn đồng hồ.

"Nếu chờ, sẽ muộn."

Thành bước xuống xe.

"Chúng ta tự mở đường."

Mười lăm người lính dùng xẻng, cuốc và cả đôi tay trần đào đất.

Có người bàn tay bật máu.

Có người trượt ngã rồi lại đứng lên.

Sau hơn một giờ, chiếc xe đầu tiên đã vượt qua.

Tiếng vỗ tay vang lên giữa màn mưa.

Không ai nghĩ mình vừa làm nên điều gì lớn lao.

Họ chỉ biết hàng hóa phải đến nơi.

Trong đội xe có anh lái phụ tên Bình, mới hai mươi tuổi.

Đó là chuyến công tác đầu tiên của anh.

Bình luôn mang theo một chiếc máy ảnh cũ.

Mỗi lần dừng nghỉ, anh lại chụp đồng đội.

Có người hỏi:

"Chụp làm gì?"

Bình cười:

"Để sau này hòa bình còn nhớ."

Thành nhìn những bức ảnh đen trắng.

Có người cười toe.

Có người lấm lem bùn đất.

Có người đang ngủ gục trên vô lăng.

Đó là những khoảnh khắc rất bình thường.

Nhưng giữa chiến tranh, chính sự bình thường ấy lại vô cùng quý giá.

Đầu năm 1971.

Trong một chuyến vận chuyển ban đêm, đoàn xe đi qua chiếc cầu tạm bắc qua suối.

Ngay lúc xe của Thành chuẩn bị lên cầu thì tiếng động cơ phản lực lại vang lên.

Máy bay!

Bom rơi trúng đầu cầu.

Chiếc cầu rung chuyển dữ dội.

Một phần lan can sập xuống dòng nước.

Nếu quay đầu, cả đoàn sẽ không kịp giao hàng.

Nếu đi tiếp, nguy cơ rơi xuống suối rất lớn.

Thành hít một hơi thật sâu.

Anh nhìn sang Bình.

"Sợ không?"

Bình cười.

"Có."

"Vậy bám chắc."

Chiếc xe từ từ bò lên cầu.

Bánh trước nghiến lên những tấm ván rung bần bật.

Từng mét một.

Mọi người đứng hai bên nín thở.

Cuối cùng...

Chiếc xe sang được bờ bên kia.

Tiếng reo vang khắp khu rừng.

Những chiếc xe phía sau lần lượt vượt qua an toàn.

Đến sáng, toàn bộ số thuốc đã được chuyển đến bệnh viện.

Một bác sĩ nắm chặt tay Thành.

"Các đồng chí đến đúng lúc. Chúng tôi vừa hết máu dự trữ."

Thành chỉ cười.

Anh biết mình đã làm đúng công việc của một người lính vận tải.

Tháng Tư năm 1975.

Tin chiến thắng truyền dọc tuyến đường Trường Sơn.

Các trạm giao liên ôm chầm lấy nhau.

Những người lính vận tải đứng bên những chiếc xe phủ đầy bụi đỏ.

Không ai nói nên lời.

Suốt bao năm, họ đã đi trên con đường này.

Có người mãi mãi nằm lại bên những hố bom.

Có người không kịp nhìn thấy ngày toàn thắng.

Thành mở cabin xe.

Lấy trong hộc nhỏ ra một chiếc khăn tay.

Đó là kỷ vật của người bạn thân – Hoàng, tiểu đội trưởng – đã hy sinh trong một trận bom năm 1973 khi đưa đồng đội thoát khỏi vùng đánh phá.

Anh đặt chiếc khăn lên vô lăng.

Khẽ nói:

"Chúng ta đã đến đích rồi."

Bốn mươi lăm năm sau.

Con đường Trường Sơn năm xưa đã trở thành tuyến đường rộng lớn, xe cộ tấp nập.

Thành, nay đã là một ông lão tóc bạc, trở lại nơi từng là trọng điểm A72.

Hố bom ngày nào đã phủ kín cỏ xanh.

Những cây rừng non mọc lên giữa nơi từng bị bom cày xới.

Ông gặp một nhóm sinh viên đang thực hiện chuyến đi về nguồn.

Một cô gái hỏi:

"Ông ơi, ngày xưa các ông đi con đường này bằng cách nào khi bom đạn nhiều như vậy?"

Thành mỉm cười.

"Bằng ý chí."

"Chỉ vậy thôi sao?"

Ông lắc đầu.

"Không. Bằng ý chí, bằng tình đồng đội và bằng niềm tin rằng phía cuối con đường là ngày đất nước hòa bình."

Ông chỉ về con đường nhựa thẳng tắp trước mặt.

"Ngày xưa, nơi các cháu đang đứng chỉ là một lối mòn đầy bùn đất. Mỗi chuyến xe đi qua đều có thể là chuyến cuối cùng. Nhưng không ai quay đầu."

Đám sinh viên lặng im.

Có người cúi xuống nhặt một viên đá nhỏ bên đường, cẩn thận đặt lên bia tưởng niệm các chiến sĩ vận tải.

Chiều xuống.

Ánh nắng cuối ngày phủ vàng những tán cây Trường Sơn.

Ông Thành bước chậm dọc con đường.

Trong tâm trí ông, tiếng động cơ xe tải, tiếng gọi nhau giữa mưa bom và tiếng cười của những người đồng đội năm xưa vẫn còn vang vọng.

Con đường ấy từng được mở bằng cuốc xẻng, bằng mồ hôi, bằng máu và bằng sự hy sinh của biết bao con người vô danh.

Hôm nay, nó trở thành con đường của hòa bình, của phát triển và của những chuyến xe chở đầy hy vọng.

Ông dừng lại, đưa tay chạm nhẹ lên tấm biển ghi dòng chữ "Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh".

Ông mỉm cười.

Bởi ông biết, con đường năm xưa không chỉ nối liền hai miền đất nước.

Nó còn nối quá khứ với hiện tại, nối sự hy sinh của một thế hệ với cuộc sống bình yên của những thế hệ mai sau. Và chừng nào những câu chuyện về con đường ấy còn được kể lại, chừng đó những người lính vận tải năm xưa vẫn sẽ tiếp tục đồng hành cùng đất nước trên hành trình gìn giữ hòa bình và xây dựng tương lai.