Dương Thị Xuân Quý - nữ nhà văn, người mẹ đi vào chiến trường
Dương Thị Xuân Quý - nữ nhà văn, người mẹ đi vào chiến trường
Dương Thị Xuân Quý sinh ngày 19/4/1941 tại Hà Nội. Bà lớn lên trong một gia đình có truyền thống văn chương, báo chí và yêu nước. Từ khi còn trẻ, bà đã có năng khiếu và niềm say mê với văn học.
Sau khi học báo chí, từ năm 1961 đến năm 1968, bà làm phóng viên báo Phụ nữ Việt Nam. Khi chiến tranh lan rộng, bà không chỉ làm việc ở hậu phương mà còn từng làm phóng viên thường trú ở tuyến lửa Khu 4.
Năm 1965, Dương Thị Xuân Quý đã tình nguyện xin vào chiến trường miền Nam. Tuy nhiên, phải đến tháng 4/1968, mong muốn ấy mới thực hiện được. Khi đó bà đã là mẹ của một bé gái. Bà gửi con gái nhỏ Bùi Dương Hương Ly cho mẹ chăm sóc rồi lên đường vào chiến trường B. Tháng 7/1968, bà nhận nhiệm vụ làm phóng viên cho Tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ, hoạt động tại chiến trường Khu 5.
Điều khiến câu chuyện của Dương Thị Xuân Quý đặc biệt là bà bước vào chiến trường với hai vai trò cùng lúc: một người cầm bút và một người mẹ. Bà muốn trực tiếp đến những nơi đang diễn ra chiến tranh để nhìn thấy cuộc sống của nhân dân, chiến sĩ và có chất liệu chân thực cho những trang viết của mình.
Trong thời gian ở chiến trường, bà vẫn viết thư và nhật ký gửi về gia đình. Những tư liệu ấy cho thấy nỗi nhớ con, nhớ gia đình của một người mẹ trẻ nhưng đồng thời cũng cho thấy quyết tâm của bà đối với công việc và con đường mình đã lựa chọn. Bảo tàng Văn học Việt Nam hiện lưu giữ nhiều tài liệu, hiện vật liên quan đến bà.
Đêm 8/3/1969, trong một trận càn của quân Đại Hàn tại Quảng Nam, Dương Thị Xuân Quý hy sinh ở thôn Thi Thại, xã Xuyên Tân, huyện Duy Xuyên. Bà mới 27 tuổi.
Bà ra đi khi con gái còn rất nhỏ và sự nghiệp văn chương còn dang dở. Sau này, những tác phẩm như Chỗ đứng, Gương mặt thách thức, Hoa rừng cùng thư từ, nhật ký và những kỷ vật của bà trở thành một phần tư liệu về thế hệ văn nghệ sĩ đã sống và sáng tác giữa chiến trường. Câu chuyện của Dương Thị Xuân Quý vì vậy không chỉ là câu chuyện của một nhà văn thời chiến mà còn là câu chuyện của một người mẹ đã gửi lại tuổi trẻ và cuộc đời mình cho đất nước.
