Dương Thị Xuân Quý - Nữ nhà văn sống trọn với lý tưởng
Dương Thị Xuân Quý – Người nữ nhà văn sống trọn với lý tưởng
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có biết bao con người đã rời xa cuộc sống bình yên để đến với những vùng chiến trường gian khổ. Họ chiến đấu bằng nhiều cách khác nhau: có người cầm súng, có người làm công tác hậu cần, có người dùng ngòi bút để ghi lại cuộc sống và cổ vũ tinh thần chiến đấu. Nhà văn, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý là một trong những người phụ nữ như thế. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa của chị đã để lại dấu ấn sâu sắc trong văn học và trong lịch sử đấu tranh của dân tộc.
Dương Thị Xuân Quý sinh ngày 19 tháng 4 năm 1941 trong một gia đình trí thức yêu nước. Chị từng học tại Hà Nội, sau đó theo học ngành báo chí và trở thành phóng viên của Báo Phụ nữ Việt Nam. Ngay từ khi còn trẻ, chị đã có tình yêu sâu sắc đối với quê hương, đất nước và luôn mong muốn được góp sức mình vào cuộc kháng chiến. (Quân Đội Nhân Dân)
Năm 1965, khi chiến trường miền Nam ngày càng ác liệt, Dương Thị Xuân Quý đã viết đơn tình nguyện xin vào Nam chiến đấu. Đó là một quyết định thể hiện lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm rất lớn. Chị không chỉ muốn viết về chiến tranh từ nơi hậu phương mà muốn trực tiếp đến chiến trường, sống cùng nhân dân, cùng đồng đội và ghi lại chân thực những câu chuyện của cuộc chiến đấu.
Tháng 4 năm 1968, khi con gái còn rất nhỏ, mới 16 tháng tuổi, chị gửi con cho mẹ ruột chăm sóc để lên đường vào chiến trường Khu 5. Chuyến đi ấy vô cùng gian khổ. Chị cùng đồng đội vượt Trường Sơn trong nhiều tháng, mang theo hành trang và cả chiếc máy ảnh để tác nghiệp. Đến giữa tháng 7 năm 1968, chị vào tới cơ quan văn nghệ Trung Trung Bộ và được phân công làm phóng viên cho Tạp chí Văn nghệ Giải phóng Trung Trung Bộ. (Quân Đội Nhân Dân)
Tại chiến trường, Dương Thị Xuân Quý không đứng ngoài cuộc sống của những người đang chiến đấu. Chị đi đến những vùng khó khăn, gặp gỡ người dân, bộ đội và ghi lại những câu chuyện mà mình chứng kiến. Trong hoàn cảnh thiếu thốn, gian khổ, chị vẫn say mê viết. Tác phẩm “Hoa rừng” được hoàn thành tại chiến trường, cùng nhiều bút ký và truyện ngắn khác. Những trang viết ấy phản ánh cuộc sống, con người và tinh thần chiến đấu ở chiến trường Khu 5. (sknc.qdnd.vn)
Điều khiến người đọc xúc động nhất trong cuộc đời Dương Thị Xuân Quý không chỉ là tài năng văn chương mà còn là sự lựa chọn đầy trách nhiệm của một người mẹ, một người vợ và một người chiến sĩ. Chị có một đứa con nhỏ ở hậu phương, có gia đình và sự nghiệp đang phát triển, nhưng vẫn quyết định đến nơi nguy hiểm nhất. Đó là một sự hy sinh lớn lao, xuất phát từ tình yêu quê hương và khát vọng được góp phần vào sự nghiệp giải phóng đất nước.
Những ngày tháng cuối đời, chị vẫn say mê công việc. Những bức thư cuối cùng của chị được viết vào đầu tháng 3 năm 1969, khi chị đang chuẩn bị cho một chuyến đi thực tế và dự định viết về vùng Xuyên Hòa. Thế nhưng, những dự định ấy đã không thể hoàn thành. (Quân Đội Nhân Dân)
Ngày 8 tháng 3 năm 1969, đúng vào Ngày Quốc tế Phụ nữ, Dương Thị Xuân Quý hy sinh khi mới 28 tuổi, tại khu vực Xuyên Tân, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam. Sự ra đi của chị là một mất mát lớn đối với gia đình, đồng đội và nền văn học cách mạng. Chị ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, khi tài năng và những ước mơ văn chương vẫn còn đang rộng mở. (Quân Đội Nhân Dân)
Sau khi hy sinh, những tác phẩm và nhật ký của Dương Thị Xuân Quý vẫn tiếp tục được lưu giữ và xuất bản. Chị để lại nhiều truyện ngắn, bút ký, thơ và một cuốn Nhật ký chiến trường. Năm 2007, chị được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật, ghi nhận những đóng góp của chị cho nền văn học Việt Nam. (Quân Đội Nhân Dân)
Điều đặc biệt xúc động là sau hơn 37 năm, vào năm 2006, đồng đội mới tìm thấy hài cốt của chị. Những kỷ vật nhỏ bé còn lại như chiếc kẹp tóc và những chiếc khuy áo đã trở thành dấu tích quý giá giúp mọi người nhận ra người nữ nhà văn đã nằm lại nơi chiến trường năm xưa. (Quân Đội Nhân Dân)
Dương Thị Xuân Quý đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy ý nghĩa. Chị vừa là một nhà văn giàu tình cảm, vừa là một người phụ nữ có lòng yêu nước và ý chí mạnh mẽ. Chị đã dùng ngòi bút để ghi lại cuộc sống chiến đấu của nhân dân, đồng thời dùng chính tuổi trẻ và cuộc đời mình để góp phần vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, đọc lại những trang viết của Dương Thị Xuân Quý, chúng ta càng hiểu hơn giá trị của cuộc sống bình yên. Câu chuyện của chị nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã hy sinh và sống có trách nhiệm với quê hương.
Dương Thị Xuân Quý đã ra đi khi tuổi đời mới 28, nhưng những trang viết và lý tưởng sống của chị vẫn còn ở lại. Chị giống như một “bông hoa rừng” đã nở giữa chiến trường khắc nghiệt, để rồi dù người đã khuất, hương sắc của lòng yêu nước, sự hy sinh và tình yêu văn chương vẫn còn lan tỏa đến các thế hệ mai sau.
