Em đã vững vàng trên tuyến đầu Tổ quốc

Hưởng ứng “Cuộc vận động sưu tầm và giới thiệu những kỷ vật kháng chiến”, ông Trần Linh-anh trai của liệt sĩ Trần Thanh Hải sau hơn 40 năm giữ gìn những lá thư của em trai gửi về cho mình từ chiến trường Quảng Trị, đã tự tay mang đến tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam với mong muốn: “Những lá thư là tài sản riêng của gia đình nhưng cũng là di sản tinh thần của cả một thế hệ thanh niên sẵn sàng hy sinh chiến đấu vì nhân dân, Tổ quốc, không thể để quên lãng…”.

Tìm đến căn nhà số 28 phố Hàng Vôi, Hà Nội, nơi trong thư liệt sĩ Trần Thanh Hải (hay Trần Danh Hải) đã viết “rất nhớ” và “thật đau khổ khi ngôi nhà ấy giờ đây không có ai ở” gặp ông Trần Linh-anh trai cả và là người mà liệt sĩ vô cùng tin tưởng, kính trọng, chúng tôi được biết thêm nhiều thông tin cảm động. Ngôi nhà ấy giờ không còn vắng người như ngày nào bởi ông Linh và người em út Trần Đăng Sơn quyết giữ gìn “hơi ấm” theo nguyện ước của Hải.

Ông Linh cho biết, gia đình ông có ba anh em trai, Thanh Hải là cậu em thứ hai rất hiền lành, mực thước nhưng thể lực hơi yếu. Cha mẹ mất sớm nên ba anh em phải đưa nhau từ xã An Ninh, Quỳnh Phụ, Thái Bình lên Hà Nội sống nhờ người cô ruột ở phố Hàng Vôi. Người cô ấy dù rất yêu thương các cháu nhưng không đủ điều kiện để chăm lo cho họ, nên ngay từ hồi đó ông Linh là anh cả, giống như người cha phải lăn lộn khắp chốn để nuôi các em. Ngôi nhà số 28 phố Hàng Vôi đã chứng kiến những ngày tháng vất vả nhưng đầy tình yêu thương của gia đình liệt sĩ Hải. Chính bởi vậy, khi đối mặt với sự sống và cái chết trên chiến trường, Trần Thanh Hải luôn mơ về một ngày sống lại không khí sum vầy ở đó. Và rằng “trong bất kì bản kê khai khi cần báo tin em đều ghi là địa chỉ số nhà 28 phố Hàng Vôi, Hà Nội”.

Cũng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn nên đến lớp 7, Trần Thanh Hải phải nghỉ học. Thương em, ông Linh cố gắng bươn chải để mong em có ngày đi học trở lại. Điều đó đã thành hiện thực khi Thanh Hải nhận được học bổng và theo học khóa đào tạo của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sau khi hoàn thành cấp 3 sẽ bồi dưỡng trở thành giáo viên. Tương lai tưởng như đã mở ra trước mắt. Song chiến sự miền Nam ngày càng diễn ra ác liệt, năm 1964, Trần Thanh Hải (17 tuổi) xung phong vào bộ đội, trở thành chiến sĩ Trung đoàn Thủ Đô. Một năm sau, anh cùng đơn vị hành quân vào chi viện cho chiến trường miền Nam và được biên chế về Đại đội 204, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 9. Thương anh “đã bao năm anh phải lận đận, vất vả đi tìm cuộc sống, dìu dắt chúng em, vượt qua bao chông gai để tìm đến tia sáng hạnh phúc, không ngờ tia sáng đó vừa bừng lên thì lại bị vụt tắt bởi cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ, anh em mình mỗi người một nơi”, nên từ chiến trường, Trần Thanh Hải cố gắng viết nhiều thư về để anh em luôn nhận được tin nhau, yên tâm công tác, chiến đấu và để bù lại những lúc tình cảm bị thiệt thòi. Anh kính mến! Em đã sống trong chuỗi ngày buồn, nhớ, xen lẫn những lo âu. Có những lúc em đã nghĩ vớ vẩn, em chỉ thấy thương anh nhiều. Em không muốn tình cảm của anh em mình bị cách trở. Em muốn tình cảm của anh em mình luôn luôn được gần gũi để san sẻ cho nhau tình thương yêu đùm bọc, tiếp cho nhau thêm sức mạnh trong cuộc sống, để bù lại cho những năm đau khổ vì sống thiếu thốn tình thương của gia đình, bố mẹ anh ạ. (Vĩnh Linh, ngày 26-12-1967)

Năm 1966, ông Trần Linh cũng nhập ngũ và trở thành chiến sĩ lái xe của Đại đội 37, Trung đoàn 292, Sư đoàn 373 (Quân chủng PK-KQ). Hai người có mặt trên nhiều chiến trường khác nhau, địa chỉ đơn vị thay đổi liên tục nên nỗi nhớ thương, những nhọc nhằn nơi chiến tuyến được họ truyền qua mỗi lá thư như thể nhờ nó tiếp cho nhau sức mạnh chiến đấu: Hôm nay, em tranh thủ biên thư báo tin sức khỏe của em để anh mừng. Em vẫn khỏe, chiến đấu trên mảnh đất Vĩnh Linh đến hôm nay đã tròn một năm rồi. Em của anh vẫn chiến đấu bền bỉ, dẻo dai và cũng đã trưởng thành thêm nhiều cả thể xác lẫn tinh thần, đã được tôi luyện cứng rắn thêm. Trải qua nhiều cuộc thử thách ghê gớm của bão lửa chiến tranh đến hôm nay, cuộc sống và chiến đấu của em trên mảnh đất này đã trở nên quen thuộc và bình thường, tuy em có già đi, đen đi so với trước, nhưng nói chung em vẫn khỏe đều và an toàn. (Thư ngày 30-5-1968)

Từ địa chỉ hòm thư 54198X.B, Trần Thanh Hải tận dụng mọi thời gian để viết thư gửi cho người thân. Anh luôn giữ cho mình tinh thần lạc quan và tin tưởng: Anh kính mến của em! Thế là đã hơn một năm rồi em sống và chiến đấu trên mảnh đất Vĩnh Linh rực lửa anh hùng, hơn một năm rồi chịu đựng biết bao thử thách, gian nan, vất vả trong lửa đạn chiến tranh, băng qua những phút hiểm nghèo, để giành lấy độc lập, tự do, giành lại cuộc sống hạnh phúc cho nhân loại. Hơn một năm qua em đã được tôi luyện, thử thách và đã trưởng thành thêm về nhiều mặt, hơn một năm qua em cũng đã vững vàng trên mặt trận tiền tiêu của Tổ quốc. Em vẫn khỏe, vẫn vui tươi. (Thư ngày 15-7-1968)

Tình hình sống và chiến đấu trên mảnh đất này nói chung lúc nào cũng căng thẳng vì ở đây không quân Mỹ thường xuyên tập trung đánh phá, kể cả pháo kích ngoài biển và bờ Nam thường xuyên bắn ra. Cuộc sống vật chất nói chung là thiếu thốn vì bom đạn thường xuyên nên tăng gia bị hạn chế. Các loại rau quả rất ít, chỉ có nhiều khoai và sắn... Tuy thế nhưng chúng em vẫn tương đối đầy đủ, những người dân ở đây rất tốt. Cuộc sống của họ nghèo, quanh năm ăn độn khoai sắn nhưng họ rất thật thà không hề kêu ca, vẫn bám ruộng sản xuất. Đài ở các thôn xóm vẫn nói suốt ngày, khí thế cách mạng ở đây rất sôi nổi… (Thư ngày 10-6-1968)

Trong hoàn cảnh chiến tranh, Trần Thanh Hải đã xác định cho mình một tâm thế vững vàng: Còn đế quốc Mỹ thì cảnh chia ly này sẽ còn mãi mãi kéo dài, anh em mình sẽ còn xa nhau, muốn hay không muốn thì con đường đi tới cũng chỉ còn con đường đi theo Đảng, đánh Mỹ đến cùng. Em nghĩ như vậy, cho nên mặc dù sức khỏe của mình có bị hạn chế em cũng xin cố gắng phấn đấu để bản thân mình khỏi bị lạc lõng, mang nhiệt tình của mình cống hiến cho cách mạng, chờ ngày chiến thắng trở về. (Thư ngày 15-7-1968)

Ông Linh nhớ, ở nhà, Trần Thanh Hải là người thông minh, khá cẩn thận, chu đáo. Có lẽ chính bởi vậy mỗi lá thư anh đều tự làm bì thư, dán tem rất cẩn thận. Thư anh viết gọn gàng, nét chữ đều tăm tắp và không hề tẩy xóa. Nhiều bức thư anh còn để sẵn cả tem thư cho người nhận.

Ngày 3-9-1968, trong một trận đánh ở khu vực bản Xà-roòng, xã Vĩnh Thượng, huyện Vĩnh Linh, Quảng Trị, Trần Thanh Hải trúng đạn và hy sinh. Con tem anh gửi sẵn cho người thân mãi mãi không thể trở về với chủ. Anh hy sinh, nhưng tinh thần và nghị lực của người lính ấy còn đọng lại trên những trang thư và nhật ký anh gửi lại.