Bài viết

GIAM TÙ BINH TRONG THÙNG “CÁT XÔ” BẰNG SẮT

An Giang26/06/2026BAN LIÊN LẠC TÙ BINH VIỆT NAM (ĐOÀN THANH NIÊN ĐẶC KHU PHÚ QUỐC)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

GIAM TÙ BINH TRONG THÙNG “CÁT XÔ” BẰNG SẮT

Hình thức giam tù binh trong thùng “cát xô” chỉ xuất hiện từ năm 1972, khi mà chuồng cọp đã bị lên án bởi Hồng Thập tự quốc tế, bởi đấu tranh của ta ở Paris và cả nhân dân thế giới lên án. Khi địch gỡ bỏ chuồng cọp trong các phân khu thì chúng thay bằng thùng “cát xô”. Cát xô thường không để ở trong phân khu mà ở ngoài, bên kia đường đối diện với phòng giám thị phân khu. Vì thùng cát xô kín mít nên người tù bị giam ở bên trong không nhìn thấy gì.

Địch sử dụng loại thùng cát xô cỡ nhỏ (4x2x2 mét), rồi đục hình chữ nhật (10x20 centimét) nhỏ trên đỉnh thùng để thông hơi và một cửa sổ nhỏ cỡ (10 – 30 centimét), có nắp đậy khóa lại, để đưa cơm và nước vào. Cửa chuồng bị khóa chặt suốt ngày và chỉ được mở lúc chúng cho phép tù binh ra, vào. Người tù bị nhốt vào chuồng thùng “cát xô” phải chịu sự ngột ngạt vì thiếu không khí, nhất là khi trời nắng, nóng, có cảm giác như bị nung đốt. Bọn quân cảnh đi qua thường lấy đá ném vào thùng sắt làm trò tiêu khiển. Những lúc đó, người tù bên trong bị tiếng dội bất ngờ, không khí trong thùng hẹp làm tức ngực gây ngộp thở. Ban đêm sương lạnh, người tù chỉ có quần xà lỏn nên lại càng lạnh hơn. Mỗi ngày chúng cấp cho tù binh một vắt cơm, một ca nước nhưng cũng có khi chúng “quên” để người tù chịu đói, khát đến ngất xỉu, khi chúng phát hiện thì họ đã chết.

Khi bị nhốt vào các loại chuồng cọp nêu trên, những người tù đều phải chịu đựng các hình thức tra tấn được xem là dã man nhất. Bọn giám thị bắt tù binh phải cởi áo, cởi quẩn dài, chỉ cho mặc quần cụt, dù thời tiết mùa đông hay mùa hè. Chế độ ăn uống nói chung, mỗi ngày người tù chỉ được một vắt cơm nhỏ ăn với muối hoặc ăn lạt và hai ca nước uống, không được tắm giặt, tiểu ngay tại chỗ nên phải chịu mùi hôi hám (nếu là chuồng cọp đáy bằng đất cát thì phải lấy tay moi cát tại chỗ, đi xong lấp lại còn đỡ hôi hám hơn đáy bằng kẽm gai), bị ruồi muỗi bu đốt khắp người và kẽm gai đâm vào da thịt. Độc ác hơn, bọn quân cảnh vào phân khu tuần tra đêm đều dội một vài xô nước lạnh gọi là để “tắm cho cọp” hoặc “để rửa chuồng”. Mùa nóng, chúng cho dội nước muối lên người gọi là “ướp” cho mau lên cân. Có khi chúng cho đốt lửa gần chuồng cọp để “gợi cho nhớ những trận cháy rừng ở Phú Quốc”. Ngồi chuồng cọp vài ba ngày là toàn thân người tù bị lột da, nếu ở dài ngày thì lớp da đã lột lên da non sẽ lại bị lột nữa, nạn nhân chỉ còn da bọc xương. Ngoài ra, bọn giám thị, trật tự nổi hứng lên có thể gọi tù binh ra đánh đập bất cứ lúc nào.

Có những tù binh bị nhốt chuồng cọp nhiều tháng liễn, râu, tóc dài ra, xơ xác. Bọn giám thị hành hạ họ bằng cách đổ dầu hắc (hắc ín) lên đầu nạn nhân và châm lửa đốt làm phỏng mặt và cổ của tù binh. Nhiều tù binh bị nắng nóng, lên cơn sốt và chết, có tù binh chịu lạnh không nổi, đêm bị chết cứng, sáng hôm sau giám thị mới cho lôi xác đi chôn.

Nhân viên cai tù đã trổ hết tài độc ác nhất đối với tù bình ngoài sức tưởng tượng của sĩ quan Mỹ được huấn luyện từ trường Fort-Brass nước Mỹ, vì người Mỹ còn thua xa các sĩ quan quân đội Sài Gòn tra tấn tù binh, đúng như Robin Moore đã nhận xét.

Ngày 1-12-1969, các anh Nguyễn Trường và Thống (quê Phú Yên) đang ở phân khu D6, bị tên giám thị phân khu D6 cùng bốn tên quân cảnh bất ngờ gọi ra vì chúng nghi các anh tổ chức đấu tranh rồi dùng vũ lực tra tấn các anh rất dã man làm cho hai anh ngất xỉu và lỗi các anh tống vào chuồng cọp phân khu D6. Khi các anh tỉnh lại, tên giám thị bảo các anh phải cởi bỏ hết quần áo và ra lệnh cho nhà bếp chỉ cho các anh ăn cơm trộn muối trắng. Hai anh phải trần truồng trong chuồng cọp suốt 24 ngày chúng mới thả về trại. Được anh em phân khu chăm sóc, giúp đỡ tận tình, các anh đã dần khỏe lại, tiếp tục sống và chiến đấu. Anh Nguyễn Trường kể: “24 ngày ở chuồng cọp, chúng tôi đã tự nhủ mình phải cố gắng để sống, nên chấp nhận tất cả. Để giết thời gian, hai chúng tôi lấy que vẽ lên cát để học tập. Chuồng cọp ở nhà tù Phú Quốc là nơi chúng muốn biến người tù Cộng sản thành như loài vật. Nhưng chúng tôi đã biến nó thành nơi luyện thân thể, nâng cao chí khí và tâm hồn của mình”.

Anh Cù Xuân Bổng, Phó Bí thư Chi đoàn phân khu D4, được Đảng ủy phân khu D4 giao nhiệm vụ đối đáp lại với tên Hiển Giám thị trưởng khu 4 về việc tù binh phân khu không chịu đi làm tạp dịch, kéo cột lại chòi gác ở góc trái của phân khu bị đổ nghiêng sau đợt mưa đầu mùa nhằm phục vụ mục đích quân sự của chúng. Để trả thù anh, tên Hiển đã ra lệnh cho tên Đỗ Ngọc Long nhốt anh vào chuồng cọp, gán cho anh tội “phần tử chống đối nguy hiểm”.

Các tên Trung úy Đỗ Trọng Long, Thượng sĩ Minh, Trung úy Phước đã dùng sắt quấn giẻ đánh vào đầu anh Bổng làm cho đầu anh sưng nhiều cục to, rất đau đớn. Sau đó, chúng dùng giày đình đá đạp lên người làm cho anh ngất xỉu. Từ một thanh niên khỏe mạnh, thông minh, vào chuồng cọp có mấy ngày mà Cù Xuân Bổng trở thành người hoàn toàn khác trước, người gầy gò, miệng nói khó khăn, tai ù, điếc, da xạm đen, cả người bị tê liệt suốt một thời gian dài, thường xuyên bị đau đầu và thần kinh trở nên thất thường, phải điều trị lâu ngày mới bình thường trở lại.

Anh Trần Văn Minh bị nhốt vào chuồng cọp loại nửa thấp nửa cao giống như chiếc rọ sắt phơi lộ thiên, xung quanh cũng không ngồi được và phải chịu đựng cái nóng như lửa quấn dày dây thép gai. Anh phải cúi lom khom, không nằm đốt của mặt trời vào ban ngày và cái lạnh cóng do sương đêm suốt 15 ngày. Khi ra khỏi chuồng cọp, đồng đội ai cũng vây quanh nhìn anh rơi nước mắt, cả người như nắm da bọc xương, da rám đen và bị lột từng mảng. Vậy mà anh vẫn lạc quan, cười hóm hỉnh: “mình còn sống là may lắm rồi, nhiều anh em đã chết vì không chịu đựng nổi sự khắc nghiệt khi ở trong chuồng cọp này".

Chuyện ở chuồng cọp nghe qua ai cũng không thể ngờ được vì sao bọn cai ngục nó tàn ác thế. Biết bao giờ mới kể hết nỗi cực khổ, đau đớn của anh em tù bình khi bị nhốt vào đây. Nhưng nhìn nụ cười hóm hỉnh của các anh khi nói về những nỗi khổ một cách bình tĩnh và tự hào, càng tin rằng các anh chiến thắng là vì các anh chính là những người cộng sản lạc quan, tin tưởng vào chiến thắng của chính nghĩa. Thời gian sau này, chúng bắt đầu lập các biệt giam và khi các biệt giam ngoài phân khu được xây dựng xong thì những chuồng cọp trong phân khu trở thành nơi “quá cảnh” để người bị kỷ luật đi tới một nơi chịu hình phạt ở mức độ cao hơn đó là Biệt giam. Trước khi tù binh bị đưa ra biệt giam, họ bị nhốt ở chuồng cọp ba đến năm ngày, hoặc từ biệt giam trả về nhốt chuồng cọp một thời gian trước khi đưa vào phòng. So với biệt giam thì bọn cai ngục xem việc hành hạ tù binh ở các loại chuồng cọp vẫn còn ở mức khiêm tốn, chưa phải là hình phạt gì ghê gớm (!).

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn