Giáo sư Đặng Thai Mai (25/12/1902 – 25/9/1984)
Tiểu sử Giáo sư Đặng Thai Mai
Giáo sư Đặng Thai Mai (25/12/1902 – 25/9/1984) là một nhà giáo, nhà nghiên cứu văn học, nhà phê bình văn học, nhà văn hóa lớn và là một trong những học giả tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XX. Ông sinh tại làng Lương Điền (nay là xã Thanh Xuân), huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An trong một gia đình có truyền thống khoa bảng và yêu nước. Thân phụ của ông là cụ Phó bảng Đặng Nguyên Cẩn – một chí sĩ yêu nước nổi tiếng trong phong trào Duy Tân.
Từ nhỏ, Đặng Thai Mai nổi tiếng thông minh, hiếu học. Sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương, ông giảng dạy tại Trường Quốc học Huế, sau đó tham gia nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục và phong trào yêu nước. Trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ Đông Dương, ông là một trong những người sáng lập Hội Truyền bá chữ Quốc ngữ, góp phần thúc đẩy phong trào xóa nạn mù chữ và nâng cao dân trí.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Giáo sư Đặng Thai Mai đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng của Đảng và Nhà nước như Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1946–1947), Hiệu trưởng Trường Đại học Văn khoa Hà Nội, Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Viện trưởng đầu tiên của Viện Văn học Việt Nam và là Đại biểu Quốc hội nhiều khóa. Ông có công lớn trong việc xây dựng nền giáo dục mới, đào tạo nhiều thế hệ cán bộ khoa học và đặt nền móng cho ngành nghiên cứu lý luận, phê bình văn học Việt Nam hiện đại.
Trong sự nghiệp nghiên cứu, Giáo sư Đặng Thai Mai để lại nhiều công trình có giá trị như "Văn học khái luận", "Văn thơ Phan Bội Châu", "Văn thơ cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX", cùng nhiều tác phẩm nghiên cứu về văn học Việt Nam, văn học Trung Quốc và mỹ học Mác – Lênin. Những công trình của ông có ảnh hưởng sâu rộng đối với nền khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam.
Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp giáo dục, văn hóa và khoa học, Giáo sư Đặng Thai Mai được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh (1982) và được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật (đợt I, năm 1996). Ông từ trần ngày 25/9/1984 tại Hà Nội, hưởng thọ 81 tuổi. Tên tuổi và sự nghiệp của Giáo sư Đặng Thai Mai mãi là niềm tự hào của nền giáo dục, văn học và văn hóa Việt Nam, là tấm gương sáng về tinh thần học tập, cống hiến và phụng sự Tổ quốc.
