GIÁO SƯ, VIỆN SĨ LƯƠNG ĐỊNH CỦA – NHÀ BÁC HỌC CỦA ĐỒNG RUỘNG VIỆT NAM

Giáo sư, Viện sĩ Lương Định Của (1920 – 1975) sinh ra tại Sóc Trăng. Ông là một trong những nhà nông học lỗi lạc nhất của nước nhà, người đặt nền móng cho nền khoa học nông nghiệp hiện đại Việt Nam và là một trong những trí thức tiêu biểu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vào năm 1967. Cuộc đời ông là một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, tinh thần tự lực cánh sinh và khát vọng mang tri thức khoa học phục vụ cho bát cơm của người nông dân.

Từ bỏ vinh hoa để về với ruộng đồng quê hương

Xuất thân từ một gia đình có điều kiện, Lương Định Của sớm sang nước ngoài học tập. Ông đã theo học tại nhiều trường đại học danh tiếng ở Nhật Bản. Năm 1951, ông bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Nông học tại Đại học Quốc gia Kyushu (Nhật Bản) – trở thành người Việt Nam đầu tiên và là một trong những người trẻ tuổi nhất nhận học vị Tiến sĩ Nông học tại đây lúc bấy giờ.

Mặc dù có cơ hội lớn để ở lại Nhật Bản làm việc với mức lương cao và điều kiện nghiên cứu tối tân, nhưng nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc đang trong giai đoạn kháng chiến kiến quốc gian lao, ông đã cùng gia đình quyết định trở về nước. Ông quan niệm sâu sắc rằng: "Trí thức phải về phục vụ nhân dân, khoa học phải bắt nguồn từ thực tiễn và quay lại phục vụ cuộc sống sản xuất của bà con nông dân."

Những thành tựu lai tạo giống làm thay đổi nền nông nghiệp

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, khó khăn lớn nhất của đất nước chính là an ninh lương thực. Để miền Nam vững tâm đánh giặc, miền Bắc phải tự chủ được hạt gạo.

Giáo sư Lương Định Của đã miệt mài nghiên cứu, trực tiếp lội ruộng cùng nông dân để thực hiện hàng ngàn thí nghiệm lai tạo. Ông đã mang lại những đóng góp mang tính lịch sử cho nông nghiệp nước nhà:

• Tạo ra những giống lúa huyền thoại: Ông là cha đẻ của giống lúa Nông nghiệp 1 (được lai tạo giữa giống lúa Ba Thắc của Nam Bộ với giống lúa Kun-li của Trung Quốc), tạo ra bước đột phá về năng suất. Tiếp đó là các giống lúa xuân muộn, lúa chiêm chịu nước... giúp thay đổi hoàn toàn tập quán canh tác hai vụ của nông dân miền Bắc.

Người anh hùng áo vải của nông dân Việt Nam

Dù là một trí thức tầm cỡ quốc tế, một Viện sĩ thông thái, nhưng hình ảnh quen thuộc nhất của Lương Định Của trong mắt đồng nghiệp và nhân dân lại là một người đàn ông giản dị mặc áo nâu, quần xắn móng lợn, chân trần lội sâu dưới bùn ruộng để cấy từng cây lúa thí nghiệm dưới cái rét cắt da cắt thịt của miền Bắc. Ông làm việc không ngừng nghỉ, từ phòng thí nghiệm cho đến bờ xôi ruộng mật.

Giáo sư Lương Định Của qua đời đột ngột sau một cơn đột quỵ ngay tại bàn làm việc vào năm 1975, khi đất nước vừa thống nhất và ông đang ấp ủ bao dự định lớn lao cho nông nghiệp Nam Bộ. Sự ra đi của ông là một tổn thất vô cùng lớn, nhưng di sản về những cánh đồng "5 tấn thắng Mỹ" và tinh thần lao động quên mình của ông vẫn luôn sống mãi trong lòng hàng triệu nông dân Việt Nam.