Gửi em cô gái mở đường

Trên những dãy núi trập trùng của Trường Sơn, nơi mây vắt ngang lưng trời và đất đỏ loang trong từng bước chân, có những con đường không tự nhiên mà có. Chúng được mở ra giữa bom đạn, giữa mưa rừng xối xả, giữa tiếng máy bay gầm rú không dứt.

Và người mở đường là những cô gái còn rất trẻ.

Họ được gọi chung là cô gái mở đường – những thanh niên xung phong, tuổi mười tám đôi mươi, mang trên vai cuốc xẻng, mang trong tim một lời hẹn giản dị: mở con đường cho xe ra tiền tuyến.

Trong một đội TNXP ấy, có Hòa – cô gái quê ở Hà Tĩnh. Hòa nhỏ người, da sạm nắng, đôi mắt lúc nào cũng sáng và nhanh nhẹn. Cô hay cười, nhưng bàn tay thì đầy vết chai vì cuốc đất, san đường, gỡ đá.

Ngày đầu vào Trường Sơn, Hòa đứng giữa rừng sâu, nhìn con đường đất đỏ ngoằn ngoèo trước mặt và nói với bạn:

– Đường này rồi sẽ thông thôi.

Không ai biết cô lấy đâu ra niềm tin ấy, giữa nơi bom đạn có thể rơi xuống bất cứ lúc nào.

Công việc của họ là mở đường, vá đường, lấp hố bom, dẫn từng đoàn xe qua trọng điểm. Có những ngày, vừa san xong một đoạn đường thì bom lại đánh xuống, đất đá lại lấp đầy. Nhưng họ lại làm lại, không một lời than.

Đêm Trường Sơn không có ánh đèn. Chỉ có ánh pháo sáng và ánh trăng nhạt. Những cô gái mở đường làm việc trong bóng tối, nghe tiếng đất dưới cuốc xẻng và tiếng tim mình đập giữa rừng sâu.

Có lần, đơn vị của Hòa bị máy bay phát hiện.

Tiếng động cơ gầm lên từ xa, rồi ánh sáng trắng xé toạc rừng đêm.

– Nằm xuống!

Bom rơi ngay bên sườn đường vừa mới mở. Đất đá tung lên, cây rừng đổ rạp. Khi khói tan, Hòa vẫn đứng dậy, phủi đất trên áo, rồi nhìn con đường bị phá:

– Làm lại.

Một đồng đội kéo cô lại:

– Nguy hiểm lắm!

Hòa chỉ nói:

– Không có đường thì xe không qua được.

Và họ lại tiếp tục cuốc, tiếp tục san, tiếp tục mở lối.

Trong những đoàn xe đi qua Trường Sơn, có những người lính trẻ ngồi thùng xe, nhìn xuống con đường vừa được mở. Họ không biết tên những cô gái đã làm nên con đường ấy. Chỉ biết rằng phía sau mỗi đoạn đường thông suốt là những bàn tay nhỏ bé nhưng kiên cường.

Một chàng lính tên Minh, quê Quảng Bình, từng dừng xe bên một trọng điểm vừa thông.

Anh nhìn thấy một cô gái đang ngồi nghỉ bên vệ đường, tay cầm chiếc xẻng, tóc dính đầy bụi đỏ.

Minh hỏi:

– Em làm ở đội mở đường à?

Hòa gật đầu.

Minh im lặng một lúc rồi nói:

– Cảm ơn em.

Hòa cười:

– Cảm ơn gì đâu. Đường này cho tất cả mà.

Lúc xe chuẩn bị đi, Minh nhìn lại. Giữa rừng xanh và đất đỏ, bóng cô gái nhỏ bé đứng bên con đường vừa mở, bình thản như thể công việc ấy là điều tự nhiên nhất trên đời.

Nhiều năm sau hòa bình, những con đường Trường Sơn năm xưa đã trở thành quốc lộ thẳng tắp. Xe cộ đi lại tấp nập. Rừng xanh trở lại, chim hót trên những đoạn đường từng là trọng điểm bom đạn.

Người ta dựng bia tưởng niệm những thanh niên xung phong đã ngã xuống.

Trên bia có khắc một dòng đơn giản: “Cô gái mở đường”.

Không tên riêng.

Nhưng ai đi qua cũng hiểu.

Đó là những người đã biến máu, mồ hôi và tuổi trẻ của mình thành những con đường sống.

Và trong ký ức của đất nước, luôn có một lời gửi lại:

Gửi em – cô gái mở đường, người đã mở lối cho hôm nay đi tới bình yên.