Hà Nội ngày trở về

Theo hồi ức Đại tá Phạm Hồng Cư – 10/10/1954

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ và việc ký kết Hiệp định Giơ-ne-vơ, Đại đoàn 308 được giao một nhiệm vụ đặc biệt: trở về tiếp quản Thủ đô Hà Nội. Với những người lính đã từng rút khỏi Hà Nội năm 1946 trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến, đây là cuộc trở về đầy ý nghĩa.

Đại tá Phạm Hồng Cư kể lại rằng trước ngày vào thành, toàn đơn vị được quán triệt kỹ lưỡng nhiệm vụ chính trị. Ông nhấn mạnh:

“Vào Hà Nội không phải với tư thế người chiến thắng kiêu hãnh, mà là người con trở về với nhân dân.”

Ông nhớ rõ buổi sáng ngày 10/10/1954. Từ sớm, đội hình Đại đoàn 308 chỉnh tề, quân phục gọn gàng, súng đạn ngay ngắn. Không khí trong hàng ngũ không phải là hân hoan ồn ào, mà là sự trang nghiêm.

Khi những đoàn quân tiến qua cầu Long Biên, rồi vào các tuyến phố trung tâm, hai bên đường là biển người. Nhân dân Hà Nội mang cờ hoa, biểu ngữ, đứng ken đặc trên vỉa hè, ban công, cửa sổ. Tiếng hô “Việt Nam muôn năm!” vang dội khắp các phố phường.

Đại tá Phạm Hồng Cư kể rằng có những chiến sĩ cố giữ nét mặt nghiêm trang, nhưng khóe mắt đỏ hoe. Nhiều người từng chiến đấu suốt 9 năm trường kỳ kháng chiến, nay mới được đặt chân trở lại Thủ đô.

Ông đặc biệt nhớ hình ảnh các em nhỏ chạy theo đoàn quân, trao những bó hoa còn ướt sương sớm. Có cụ già đứng chắp tay trước ngực, rưng rưng nói: “Bộ đội Cụ Hồ đã về rồi!”

Theo lời ông, điều khiến ông xúc động nhất không phải là rừng cờ hoa, mà là niềm tin của nhân dân. Ông hiểu rằng nhiệm vụ lúc này không còn là đánh giặc, mà là giữ gìn trật tự, bảo đảm an toàn cho thành phố, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ cách mạng mẫu mực.

Đúng 15 giờ chiều ngày 10/10/1954, lễ chào cờ được tổ chức trang trọng tại Cột cờ Hà Nội. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời thu trong xanh. Thủ đô hoàn toàn giải phóng.

Đại tá Phạm Hồng Cư từng viết rằng:

“Ngày 10/10 không có tiếng súng, nhưng đó là một trong những chiến thắng lớn nhất đời người lính. Chúng tôi hiểu rằng giữ được lòng dân còn quan trọng hơn thắng một trận đánh.”