HAI CHIẾC ĐŨA
Bà ngoại của Lan có một thói quen rất lạ.
Mỗi bữa cơm, bà luôn đặt thêm một đôi đũa.
Lan hỏi:
“Nhà mình có khách à?”
Bà lắc đầu.
“Không.”
“Thế sao bà đặt?”
Bà không trả lời.
Mãi đến khi Lan lớn hơn, bà mới kể.
Đôi đũa ấy dành cho người con trai đã hy sinh.
Ngày con trai lên đường, bà vẫn thường đặt thêm một đôi đũa vì nghĩ con sẽ về.
Những năm đầu, bà vẫn giữ thói quen ấy.
Rồi một ngày, gia đình nhận tin báo.
Người con trai không trở về.
Bà vẫn đặt đôi đũa.
Chồng bà từng nói:
“Thôi mình.”
Bà đáp:
“Tôi biết nó không ăn.”
“Vậy sao còn đặt?”
“Để tôi nhớ nó từng ngồi ở đây.”
Lan nghe câu chuyện mà không biết phải nói gì.
Bà ngoại kể rằng ngày trước, con trai bà thích nhất món cá kho.
Mỗi khi có cá, bà thường gắp phần ngon cho con.
Ngày anh đi, bà còn dặn:
“Bao giờ về mẹ làm cá cho ăn.”
Anh cười:
“Con nhớ rồi.”
Một câu nói rất bình thường.
Nhưng sau đó, nó trở thành ký ức cuối cùng.
Nhiều năm trôi qua.
Bà già đi.
Đôi đũa vẫn được đặt xuống.
Một lần Lan hỏi:
“Bà không buồn sao?”
Bà nói:
“Buồn chứ.”
“Thế sao bà không cất đi?”
Bà nhìn đôi đũa.
“Vì cất đi thì như nó chưa từng tồn tại.”
Lan hiểu.
Có những người đã mất nhưng gia đình không muốn ký ức về họ biến mất.
Họ giữ lại một chiếc áo.
Một bức ảnh.
Một lá thư.
Một đôi đũa.
Những vật ấy không thể gọi người đã khuất trở về.
Nhưng chúng giúp người ở lại nhớ rằng người ấy từng sống, từng cười, từng ngồi bên mâm cơm gia đình.
Sau này bà ngoại mất.
Lan tiếp tục giữ đôi đũa.
Cô không đặt thêm trong mỗi bữa cơm như bà.
Nhưng cô cất chúng trong một chiếc hộp gỗ.
Bên trong có tấm ảnh cũ và vài lá thư đã ngả màu.
Con gái Lan từng hỏi:
“Mẹ giữ cái này làm gì?”
Lan kể câu chuyện về người bác chưa bao giờ được gặp.
Cô bé nhìn đôi đũa rất lâu.
“Bác ấy có đẹp trai không mẹ?”
Lan bật cười:
“Mẹ cũng không biết.”
“Bác ấy có thích ăn cá không?”
“Có.”
“Thế lần sau mẹ nấu cá nhé.”
Lan gật đầu.
Bữa cơm hôm ấy có món cá kho.
Lan chợt nhận ra một điều.
Người đã mất không còn ngồi bên mâm cơm.
Nhưng những món ăn, câu chuyện và ký ức về họ vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Có lẽ đó chính là cách ký ức sống lâu hơn một đời người.
Và đôi khi, một đôi đũa đặt thêm trên mâm cơm có thể kể về chiến tranh nhiều hơn cả những trang sách dài.
