HẠT GIỐNG ĐỎ LA BẰNG – PHẦN 2: LỐI RẼ CỦA NHỮNG CHÀNG TRAI BẢN NÙNG

Lịch sử đôi khi bắt đầu không phải từ một quyết định vĩ đại, mà từ một cảm giác không cam chịu, âm ỉ trong lòng những con người rất đỗi bình thường. Đường Văn Hon, Đường Văn Ngân, Nông Văn Ái và Hoàng Văn Nghiệp là bốn thanh niên người dân tộc Nùng, sống tại xóm Lau Sau, xã La Bằng — không phải nhân vật hư cấu để tô điểm cho câu chuyện, mà là những cái tên được ghi nhận thống nhất, xuyên suốt trong toàn bộ hệ thống tư liệu lịch sử Đảng của tỉnh Thái Nguyên, được khắc trên bia di tích, được nhắc trong các văn kiện chính thức của Đảng bộ tỉnh. Ngôi nhà của hai ông Đường Văn Hon và Nông Văn Ái, đến hôm nay vẫn còn dấu tích, đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Trước khi được lịch sử gọi tên, họ chỉ là những chàng trai bản Nùng như bao thanh niên khác cùng thời: lớn lên giữa núi rừng Tam Đảo, quen với việc phát nương, săn bắt, quen với tiếng mõ trâu chiều tà và những đêm sương lạnh thấu xương. Nhưng có một điều khiến họ khác với phần đông — dòng họ Đường của họ có quan hệ thân tộc với một gia đình người Nùng khác, đang sinh sống, lập nghiệp tại Long Châu, bên kia biên giới. Trong một thế giới mà thông tin di chuyển chậm chạp, mối quan hệ họ hàng ấy chính là một kênh liên lạc hiếm hoi, âm thầm, kết nối một xóm núi hẻo lánh của Thái Nguyên với một trong những trung tâm hoạt động cách mạng hải ngoại của Đảng ở nước ngoài.

Không có tài liệu nào ghi lại cụ thể từng suy nghĩ, từng lời tâm sự của bốn chàng trai ấy trước ngày họ được giác ngộ — bởi giai đoạn này diễn ra hoàn toàn bí mật, không văn bản, không nhân chứng ngoài chính họ. Nhưng có một điều chắc chắn: để bốn con người bình dị của một bản làng hẻo lánh chấp nhận bước vào con đường đầy hiểm nguy — con đường mà chỉ cần bị phát hiện là tù đày hoặc cái chết — họ hẳn đã phải trải qua một quá trình đấu tranh nội tâm không nhỏ, giữa nỗi sợ hãi bản năng và một khát vọng mãnh liệt hơn: khát vọng về một cuộc sống không còn bị chà đạp. Chính khát vọng ấy, âm thầm nung nấu trong lòng những con người chưa từng được học chữ nghĩa cách mạng, mới là chất liệu đầu tiên và quý giá nhất để sau này ngọn lửa Đảng có thể bén được vào đất La Bằng.