Hồ Học Lãm – Chí sĩ yêu nước trên con đường đấu tranh vì độc lập dân tộc

Hồ Học Lãm, tên khai sinh là Hồ Xuân Lan, sinh năm 1884 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Gia đình ông có truyền thống yêu nước: cha ông là liệt sĩ Hồ Bá Trị, còn mẹ là bà Trần Thị Trâm, người tích cực tham gia phong trào Cần Vương và Đông Du. Khi ông mới hai tuổi, cha đã bị thực dân Pháp sát hại.

Chịu ảnh hưởng từ sự giáo dục của mẹ, ông sớm nảy sinh lòng yêu nước. Năm 1908, hưởng ứng phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng, ông sang Nhật Bản học tập, theo học tại Trường võ bị Chấn Vũ ở Tokyo. Khi du học sinh Việt Nam bị trục xuất, ông tiếp tục theo học tại Bắc Kinh và tốt nghiệp năm 1911.

Sau khi tốt nghiệp, ông giữ vai trò sĩ quan cao cấp trong quân đội Trung Quốc và tham gia cuộc cách mạng Tân Hợi. Dù công tác trong hàng ngũ ấy, lòng ông vẫn hướng về Tổ quốc. Khi được mời tham gia An Nam Cộng sản Đảng, ông đã khéo léo từ chối, bởi vị thế của mình sẽ thuận lợi hơn cho việc giúp đỡ bí mật phong trào cách mạng do Nguyễn Ái Quốc lãnh đạo.

Gia đình ông trở thành điểm hẹn và nơi đón tiếp nhiều chiến sĩ cách mạng Việt Nam đến bàn việc cứu nước, như Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn và Trịnh Đông Hải, sau đó là Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Hà Huy Tập và Phùng Chí Kiên. Nơi đây cũng là nguồn cung cấp tin tức kịp thời khi đồng chí bị bắt hoặc bị đe dọa đến tính mạng.

Năm 1936, ông tham gia tổ chức Việt Nam Độc lập Vận động Đồng minh Hội và dùng tiền riêng xuất bản tạp chí Việt Thanh bằng chữ Hán, dù chỉ phát hành được vài số vì thiếu kinh phí. Sau đó, ông gia nhập Việt Nam Quang phục Hội và được cử giữ chức Ủy viên huấn luyện. Cuối năm 1940, khi tình hình cách mạng chuyển biến, ông được mời làm Chủ nhiệm Biện sự xứ hải ngoại của Việt Minh tại Quế Lâm, cùng Phạm Văn Đồng tham gia điều hành hoạt động.

Ông qua đời tại Quế Lâm ngày 12 tháng 4 năm 1943, hưởng thọ 60 tuổi, được nhiều sĩ phu thương tiếc. Trước lúc đi xa, ông dặn gia đình rằng việc gì tổ chức giao thì phải nhận và làm thật tốt để xứng đáng với truyền thống dòng họ. Cuộc đời ông là tấm gương về lòng yêu nước, sự kiên định và tinh thần thầm lặng cống hiến, để thế hệ trẻ hôm nay học tập và noi theo.

Nguồn tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – "Hồ Học Lãm" (https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_H%E1%BB%8Dc_L%C3%A3m), nội dung được biên soạn lại theo giấy phép CC BY-SA 4.0.

Ảnh: Unknown photographer, giấy phép Public domain (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Portrait_of_H%E1%BB%93_H%E1%BB%8Dc_L%C3%A3m_(Japan,_1923).jpg).