Hoàng Đình Lộc (15)

Người Cựu Chiến Binh Núi Hoàng Liên (1951 – 1954)

Mùa đông năm 1951, tại bản nhỏ nằm dưới chân dãy Hoàng Liên Sơn thuộc tỉnh Lào Cai, chàng trai người Mông tên Giàng A Páo vừa tròn 19 tuổi.

Bản Tả Van khi ấy chìm trong sương lạnh. Cuộc sống người dân nghèo khó, chỉ trông vào nương ngô và ruộng bậc thang. Nhưng những ngày bình yên ấy dần biến mất khi quân thực dân Pháp kéo lên Tây Bắc, dựng đồn kiểm soát các tuyến đường núi.

Một buổi sáng tháng 12 năm 1951, lính thực dân vào bản, bắt dân nộp thóc và bắt thanh niên đi khuân vác. Cha của Páo bị đánh vì không đủ lương thực nộp. Nhìn cảnh ấy, trong lòng chàng trai trẻ dâng lên sự căm phẫn.

Tối hôm đó, bên bếp lửa, Páo nói với mẹ:

“Con sẽ đi theo bộ đội. Con phải giữ bản mình.”

Mẹ Páo im lặng hồi lâu, rồi đưa cho con trai chiếc khăn lanh tự dệt. Bà chỉ nói:

“Đi đi... nhưng phải sống mà trở về.”

Đầu năm 1952, Giàng A Páo gia nhập đội du kích địa phương. Nhờ quen đường núi, anh trở thành người dẫn đường cho bộ đội. Đêm đêm, họ vượt rừng, băng suối vận chuyển lương thực.

Tháng 9 năm 1952, bộ đội mở chiến dịch giải phóng vùng Tây Bắc. Páo cùng đơn vị nhận nhiệm vụ dẫn đường qua các lối mòn bí mật để tránh đồn địch.

Một đêm mưa lạnh, đơn vị của Páo hành quân qua con dốc đá trơn trượt. Sương mù dày đặc, chỉ nhìn thấy ánh đuốc leo lét. Bỗng tiếng súng vang lên — địch phục kích.

Páo nhanh chóng dẫn cả đơn vị vòng qua sườn núi, tránh khỏi trận phục kích. Nhờ đó, đơn vị an toàn và tiếp tục hành quân.

Sau trận ấy, chỉ huy vỗ vai anh:

“Cậu Páo, nhờ cậu mà cả đơn vị thoát hiểm.”

Anh chỉ cười hiền, nói bằng giọng mộc mạc:

“Em chỉ biết đường núi thôi.”

Đầu năm 1954, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ chuẩn bị diễn ra, nhiều thanh niên Tây Bắc được huy động vận chuyển lương thực, đạn dược. Giàng A Páo cùng đồng đội gùi gạo, kéo pháo xuyên rừng.

Những ngày tháng ấy vô cùng gian khổ. Đường núi dốc đứng, trời lạnh cắt da. Có người ngã xuống vì kiệt sức, nhưng không ai bỏ cuộc.

Một lần đang vận chuyển đạn, Páo bị trượt chân, đá lăn xuống suối. Vai anh bị thương, nhưng anh vẫn cố đứng dậy, tiếp tục gùi hàng.

Anh nói:

“Bộ đội ngoài kia đang chờ... mình không thể dừng.”

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, tin Chiến thắng Điện Biên Phủ lan khắp núi rừng Tây Bắc. Bản Tả Van vang lên tiếng khèn, tiếng cười. Người dân ôm nhau khóc vì vui mừng.

Giàng A Páo trở về bản vào cuối năm 1954. Vai anh còn vết sẹo dài, nhưng ánh mắt đầy bình yên.

Mẹ anh đã già đi nhiều. Bà nhìn thấy con trai từ xa, nước mắt lăn dài trên gò má.

Páo cúi đầu:

“Con về rồi, mẹ ơi.”

Bản làng dần hồi sinh. Ruộng bậc thang xanh trở lại. Trẻ con chạy tung tăng trên con đường đất.

Nhiều năm sau, Giàng A Páo trở thành cựu chiến binh được mọi người kính trọng. Mỗi tối, ông ngồi bên bếp lửa kể cho lũ trẻ nghe về những năm 1951 – 1954, về những ngày vượt núi, về đồng đội đã hy sinh.

Người dân trong bản gọi ông là:

“Ông Páo bộ đội.”

Và khi sương sớm phủ kín núi rừng Lào Cai, bóng dáng người cựu chiến binh ấy vẫn lặng lẽ bước trên con đường mòn — người đã đi qua chiến tranh để giữ bình yên cho bản làng.