HOÀNG VĂN THỤ – NGƯỜI CON CỦA NÚI RỪNG XỨ LẠNG

HOÀNG VĂN THỤ – NGƯỜI CON CỦA NÚI RỪNG XỨ LẠNG

Nguồn truyện: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Hoàng Văn Thụ - Người chiến sỹ cộng sản kiên trung”; Báo và Phát thanh, Truyền hình Lạng Sơn; các tư liệu tuyên truyền, nghiên cứu về đồng chí Hoàng Văn Thụ.

Những con đường quanh vùng Xứ Lạng đầu thế kỷ XX không chỉ nối những bản làng với thị xã. Với những thanh niên có khát vọng tìm một con đường mới cho dân tộc, những con đường ấy còn dẫn tới một thế giới khác – thế giới của sách báo, của những cuộc trò chuyện bí mật và của những câu hỏi mà thời đại đặt ra.

Trong số những thanh niên ấy có Hoàng Văn Thụ.

Thuở còn học ở trường Pháp - Việt tại Lạng Sơn, Hoàng Văn Thụ kết bạn với Lương Văn Tri. Hai người cùng tiếp xúc với những tài liệu tiến bộ, cùng suy nghĩ về cảnh nước mất, dân khổ. Họ cùng một số bạn trẻ lập nhóm thanh niên yêu nước, bí mật trao đổi sách báo và bàn chuyện cứu nước.

Đó là những năm tháng mà một cuộc trò chuyện cũng có thể phải giữ kín, một cuốn sách cũng có thể trở thành thứ nguy hiểm trong mắt chính quyền thuộc địa.

Nhưng chính trong những năm tháng ấy, suy nghĩ của người thanh niên Tày Hoàng Văn Thụ ngày càng rõ ràng hơn.

Năm 1927, Hoàng Văn Thụ và Lương Văn Tri rời trường học, tìm cách sang Trung Quốc để bắt liên lạc với tổ chức cách mạng. Chuyến đi ấy mở ra một chặng đường hoàn toàn khác trong cuộc đời Hoàng Văn Thụ.

Từ một người thanh niên ở miền núi biên giới, ông bước vào hoạt động cách mạng chuyên nghiệp. Ông làm công tác gây dựng cơ sở, liên lạc, tuyên truyền, tổ chức phong trào ở vùng Cao - Bắc - Lạng và nhiều địa bàn khác.

Những công việc ấy không có ánh hào quang.

Có khi đó chỉ là một chuyến đi trong đêm. Có khi là một cuộc gặp ở một căn nhà nhỏ. Có khi là những ngày sống trong thiếu thốn nơi đất khách. Có khi người cán bộ phải di chuyển liên tục để tránh sự theo dõi của mật thám.

Nhưng chính những công việc âm thầm ấy tạo nên nền móng cho phong trào.

Hoàng Văn Thụ được đồng chí, đồng bào tin cậy không chỉ bởi khả năng tổ chức mà còn bởi sự bình tĩnh và cách sống gần gũi. Trong những năm tháng hoạt động bí mật, ông hiểu rằng một cán bộ cách mạng không thể chỉ biết nói những lời lớn lao. Người cán bộ phải biết giữ bí mật, biết chịu gian khổ và quan trọng hơn cả là biết đặt công việc chung lên trên sự an toàn của bản thân.

Phong trào càng phát triển, sự truy lùng của thực dân Pháp càng gắt gao.

Hoàng Văn Thụ nhiều lần phải đối mặt với nguy hiểm. Nhưng điều đáng chú ý trong cuộc đời ông không phải là một khoảnh khắc phi thường duy nhất, mà là sự bền bỉ trong hàng nghìn việc nhỏ của một người hoạt động bí mật.

Có những con người đi vào lịch sử bằng một trận đánh.

Hoàng Văn Thụ đi vào lịch sử bằng cả một quá trình.

Đó là quá trình xây dựng cơ sở, gây dựng niềm tin, nối những địa bàn cách mạng, đào tạo và dìu dắt cán bộ, giữ mối liên hệ giữa các tổ chức trong điều kiện vô cùng khó khăn.

Khi bị bắt, ông hiểu rất rõ cái giá của một lời khai.

Những người từng làm việc với ông, những cơ sở cách mạng, những tuyến liên lạc – tất cả đều có thể bị đe dọa nếu bí mật bị tiết lộ.

Vì thế, trước kẻ thù, sự im lặng trở thành một cách chiến đấu.

Nhà tù thực dân không thể làm thay đổi con người ấy.

Ngày 24 tháng 5 năm 1944, Hoàng Văn Thụ bị đưa ra pháp trường tại Tương Mai, Hà Nội.

Ông ra đi khi tuổi đời còn trẻ.

Nhưng hình ảnh của người chiến sĩ Tày từ núi rừng Xứ Lạng đã vượt qua những năm tháng tù đày và cái chết để trở thành một phần ký ức của quê hương.

Ở Lạng Sơn hôm nay, tên ông hiện diện trên những con đường, những công trình, những địa danh; nhưng phía sau một cái tên là cả một tuổi trẻ đã được dâng hiến cho đất nước.

Có lẽ điều khiến câu chuyện Hoàng Văn Thụ vẫn có sức lay động không chỉ nằm ở phút cuối cùng của cuộc đời.

Nó nằm ở những năm tháng trước đó.

Ở một người thanh niên đã từng ngồi bên trang sách, từng đi qua những con đường biên giới, từng sống những ngày thiếu thốn, từng làm những công việc không ai nhìn thấy – nhưng vẫn kiên trì đi về phía trước.

Bởi lịch sử nhiều khi không được tạo nên chỉ bởi những khoảnh khắc vang dội.

Lịch sử còn được tạo nên bởi những con người âm thầm giữ niềm tin trong những ngày chưa nhìn thấy ánh sáng.