HOÀNG VĂN THỤ - NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG

Hoàng Văn Thụ - Người Cộng Sản Kiên Cường, Sống Mãi Với Non Sông Việt Nam.

Hoàng Văn Thụ là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn tiền khởi nghĩa. Cuộc đời của ông tuy ngắn ngủi nhưng lại gắn liền với những năm tháng gian khổ và quyết liệt nhất của phong trào cách mạng Đông Dương trước Cách mạng Tháng Tám. Từ một chàng trai người dân tộc Tày nơi vùng biên giới Lạng Sơn, ông đã trở thành nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Đông Dương và hiên ngang bước ra pháp trường khi mới 35 tuổi, để lại tên tuổi sống mãi trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Đồng chí Hoàng Văn Thụ tên khai sinh là Hoàng Ngọc Thụ, sinh ngày 4/11/1909 tại làng Phạc Lạn, tổng Nhân Lý, châu Văn Uyên, nay thuộc thôn Nhân Hòa, xã Hoàng Văn Thụ, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn. Ông sinh ra trong một gia đình người Tày có truyền thống yêu nước và hiếu học. Cha ông là cụ Hoàng Khải Lan, nổi tiếng trong vùng vì học rộng, sống cương trực và giàu lòng nghĩa khí. Mẹ ông là bà Hà Thị Mùi, người phụ nữ nhân hậu, luôn chú trọng việc dạy dỗ con cái nên người.

Ngay từ nhỏ, Hoàng Văn Thụ đã được học chữ Nho và chữ Quốc ngữ từ cha. Ông nổi tiếng thông minh, tiếp thu nhanh và sớm bộc lộ tư chất hơn người. Những năm tháng học ở trường làng Đon Đình Biên đã giúp ông hiểu thêm về lịch sử dân tộc, về nỗi khổ của nhân dân dưới ách thực dân phong kiến. Chính cảnh quê hương nghèo đói, đồng bào bị áp bức đã sớm hun đúc trong lòng cậu học trò trẻ tuổi ý chí cứu nước.

Năm 1923, sau khi học xong bậc sơ đẳng, Hoàng Văn Thụ được gia đình cho theo học Trường Tiểu học Pháp – Việt Lạng Sơn. Đây cũng là giai đoạn phong trào yêu nước trong thanh niên, học sinh bắt đầu lan rộng khắp cả nước. Tại đây, ông cùng những người bạn như Lương Văn Tri bí mật tham gia các hoạt động yêu nước, tiếp nhận và truyền bá sách báo cách mạng của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Năm 1926, khi thực dân Pháp bắt cụ Phan Bội Châu và nhân dân cả nước tổ chức lễ truy điệu cụ Phan Châu Trinh, Hoàng Văn Thụ tích cực tham gia các phong trào đấu tranh của học sinh. Ông cùng bạn bè treo biểu ngữ, dán truyền đơn và tham gia tuyên truyền tinh thần yêu nước. Những hoạt động ấy khiến thực dân Pháp để ý, nhưng cũng đánh dấu bước trưởng thành đầu tiên của người thanh niên cách mạng vùng biên giới.

Mùa hè năm 1927, sau khi tốt nghiệp trường Pháp – Việt Lạng Sơn, Hoàng Văn Thụ quyết định tìm đường sang Trung Quốc hoạt động cách mạng. Tháng 1/1928, ông cùng đồng chí Lương Văn Tri vượt biên sang Long Châu. Tại đây, ông được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và bắt đầu tiếp xúc với chủ nghĩa Mác – Lênin cũng như phong trào cộng sản quốc tế.

Trong thời gian hoạt động ở Long Châu và Nam Ninh, Hoàng Văn Thụ được gặp nhiều cán bộ cách mạng, trực tiếp học tập lý luận và xây dựng cơ sở cho phong trào cách mạng Việt Nam vùng biên giới. Cuối năm 1929, ông được kết nạp vào Đông Dương Cộng sản Đảng cùng các đồng chí Hoàng Đình Giong, Hoàng Văn Nọn, Lương Văn Tri… Từ đây, Hoàng Văn Thụ chính thức trở thành người cộng sản chuyên nghiệp.

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930, Hoàng Văn Thụ nhiều lần bí mật trở về nước hoạt động. Ông xây dựng cơ sở cách mạng ở Lạng Sơn, Cao Bằng và nhiều tỉnh miền núi phía Bắc. Để giữ bí mật, ông từng sống trong hang Áng Cúm gần biên giới Việt – Trung, vừa hoạt động vừa tổ chức các đường dây liên lạc bí mật cho cán bộ cách mạng.

Nhờ khả năng tổ chức và vận động quần chúng rất xuất sắc, Hoàng Văn Thụ nhanh chóng trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của phong trào cách mạng vùng Đông Bắc. Đầu năm 1933, ông được cử làm Bí thư Đảng bộ đặc biệt Long Châu và trực tiếp phụ trách xây dựng tổ chức Đảng ở Lạng Sơn. Cũng trong năm này, Chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Lạng Sơn được thành lập do chính Hoàng Văn Thụ làm Bí thư.

Không chỉ tổ chức cơ sở cách mạng, ông còn phụ trách công tác tuyên truyền, xuất bản báo Tranh Đấu và tổ chức hệ thống liên lạc bí mật từ biên giới vào nội địa. Dưới sự lãnh đạo của ông, phong trào cách mạng tại Lạng Sơn phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những địa bàn quan trọng của cách mạng Bắc Kỳ.

Năm 1936, trong bối cảnh phong trào cách mạng gặp nhiều khó khăn, Hoàng Văn Thụ tiếp tục bí mật trở về hoạt động ở Bắc Sơn. Ông trực tiếp chỉ đạo xây dựng cơ sở Đảng tại đây và ngày 25/9/1936 đã thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên ở Bắc Sơn, đặt nền móng cho phong trào cách mạng sau này.

Cuối năm 1936, Đảng quyết định thành lập Ủy ban sáng kiến nhằm khôi phục tổ chức Đảng ở Bắc Kỳ. Hoàng Văn Thụ được giao phụ trách vùng biên giới phía Bắc gồm Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên và Tuyên Quang. Đến năm 1938, ông được điều về Hà Nội hoạt động trong Xứ ủy Bắc Kỳ cùng các đồng chí Hoàng Quốc Việt, Lương Khánh Thiện…

Ngày 8/9/1939, Trung ương Đảng quyết định giao Hoàng Văn Thụ giữ chức Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở Hà Nội và vùng phụ cận. Đây là thời kỳ phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp diễn ra quyết liệt, nhiều cơ sở cách mạng liên tục bị truy quét, bắt bớ. Trong hoàn cảnh cực kỳ nguy hiểm, Hoàng Văn Thụ vẫn kiên trì bám cơ sở, chỉ đạo phong trào và xuất bản báo Giải Phóng để tuyên truyền cách mạng.

Từ năm 1940 đến 1943, ông tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong Trung ương Đảng. Ông tham gia Hội nghị Trung ương lần thứ 7, trực tiếp chỉ đạo xây dựng căn cứ Bắc Sơn – Võ Nhai và sang Trung Quốc liên lạc với lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc để chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ 8. Sau đó, ông phụ trách báo Cờ Giải Phóng – cơ quan tuyên truyền quan trọng của Đảng Cộng sản Đông Dương.

Ngày 25/8/1943, khi đang trên đường liên lạc với cơ sở binh vận tại Hà Nội, Hoàng Văn Thụ bị mật thám Pháp bắt. Ông bị giam tại nhà tù Hỏa Lò và chịu nhiều trận tra tấn dã man. Thực dân Pháp dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc cho đến t.r.a k.h.ả.o t.à.n b.ạ.o nhưng vẫn không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cộng sản.

Sáng ngày 24/5/1944, thực dân Pháp đưa Hoàng Văn Thụ ra trường bắn Tương Mai để xử tử. Trước họng s.ú.n.g quân thù, ông vẫn hiên ngang hô vang:

“Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm! Việt Nam độc lập muôn năm!”

Hai loạt đạn vang lên khi người chiến sĩ cộng sản mới 35 tuổi. Sự hy sinh oanh liệt của Hoàng Văn Thụ đã trở thành biểu tượng về lòng trung kiên, tinh thần bất khuất của những người cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc. Gần 20 năm hoạt động cách mạng, Hoàng Văn Thụ đã để lại dấu ấn sâu đậm trên nhiều vùng đất từ biên giới Lạng Sơn đến Hà Nội, Bắc Sơn, Cao Bằng và nhiều tỉnh miền núi phía Bắc. Tên tuổi của ông ngày nay được đặt cho nhiều con đường, trường học, địa phương trên cả nước. Tượng đài và khu lưu niệm Hoàng Văn Thụ tại Lạng Sơn vẫn luôn là nơi để các thế hệ sau tưởng nhớ một người cộng sản kiên cường đã dành trọn tuổi xuân và cả tính mạng cho độc lập của dân tộc Việt Nam.