Hoàng Việt: Người nhạc sĩ trở về với chiến trường

Hoàng Việt (1928–1967), tên khai sinh Lê Chí Trực, là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam. Ông còn sử dụng các bút danh Lê Trực, Hoàng Việt Hận và Lê Quỳnh. Ông sinh ngày 28/2/1928 tại Chợ Lớn và hy sinh ngày 31/12/1967 tại Cái Bè, Tiền Giang, khi mới 39 tuổi.

Nhưng nếu chỉ gọi Hoàng Việt là một nhạc sĩ thì có lẽ chưa đủ.

Bởi với ông, âm nhạc và chiến đấu chưa bao giờ tách rời nhau.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, Hoàng Việt tham gia hoạt động ở Nam Bộ và sáng tác nhiều ca khúc gắn với cuộc sống của quân dân miền Nam như “Lá xanh”, “Nhạc rừng”, “Lên ngàn”, “Mùa lúa chín”. Những giai điệu ấy mang trong mình sự trẻ trung, lạc quan và tinh thần chiến đấu của một thế hệ sống giữa chiến tranh.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Hoàng Việt tập kết ra Bắc.

Ông tiếp tục học tập âm nhạc và năm 1958 được cử sang Bulgaria học tại Nhạc viện Sofia. Tại đây, ông hoàn thành bản giao hưởng “Quê hương” – tác phẩm có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử âm nhạc Việt Nam.

Nhưng điều đáng nhớ nhất về Hoàng Việt lại xảy ra khi ông đã có thể lựa chọn một cuộc sống bình yên hơn.

Cuối năm 1966, ông cùng đoàn văn nghệ sĩ vượt Trường Sơn trở lại miền Nam.

Một người nhạc sĩ có vóc dáng gầy gò phải đi qua những cánh rừng, con suối và những cung đường chiến tranh khắc nghiệt.

Ông trở lại nơi quê hương đang chìm trong khói lửa.

Và ở đó, ông tiếp tục sống, sáng tác và chiến đấu cùng đồng bào, đồng đội.

Ông mang theo âm nhạc vào chiến trường.

Không chỉ để viết nên những bài hát.

Mà để ghi lại cuộc sống của một dân tộc đang chiến đấu.

Ngày 31/12/1967, trong một cuộc tấn công bằng máy bay và hỏa tiễn của đối phương tại chiến trường miền Tây Nam Bộ, Hoàng Việt cùng các đồng đội hy sinh ở Cái Bè, Tiền Giang.

Ông ra đi khi mới 39 tuổi.

Đáng tiếc hơn nữa, ông khi ấy vẫn đang ấp ủ những dự định sáng tác mới, trong đó có bản giao hưởng “Cửu Long” còn dang dở.

Hoàng Việt đặc biệt ở chỗ:

Ông có thể dùng âm nhạc để tránh xa chiến tranh, nhưng ông lại chọn mang âm nhạc trở về với chiến trường.

Ông từng học ở nước ngoài.

Từng đứng trước cơ hội phát triển sự nghiệp âm nhạc.

Nhưng rồi ông lại vượt Trường Sơn để trở về miền Nam.

Bởi với ông, nghệ thuật không đứng ngoài cuộc chiến của dân tộc.

Những ca khúc ông để lại không chỉ là những giai điệu đẹp.

Đó là tiếng nói của một thế hệ:

biết yêu quê hương, biết đau trước mất mát và biết biến tình yêu ấy thành hành động.

“Có những người cầm súng để bảo vệ quê hương. Có những người cầm bút để kể lại cuộc chiến. Hoàng Việt đã làm cả hai bằng chính cuộc đời mình.”

Sau khi hy sinh, Hoàng Việt được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học, nghệ thuật năm 1996 và Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 2011.

39 tuổi – một người nhạc sĩ nằm lại giữa chiến trường, nhưng những giai điệu ông để lại vẫn tiếp tục sống.

Và có lẽ đó chính là cách một người nghệ sĩ “trở về” với quê hương lần nữa: bằng âm nhạc của mình.