Học bổng Vũ Xuân – nhịp cầu nối ký ức thời hoa lửa với ước mơ thế hệ trẻ hôm nay

Tháng 1 năm 2024, trong không khí những ngày đầu năm còn se lạnh, tôi có một cuộc gặp gỡ mà đến giờ nghĩ lại vẫn thấy ấm áp và nhiều dư âm: cuộc gặp giữa tôi – một cán bộ Tỉnh đoàn từng phụ trách công tác thanh thiếu nhi - trường học, trực tiếp tham mưu theo dõi và quản lý hoạt động Quỹ học bổng Vũ Xuân – với bác Vũ Thành, người thân của Anh hùng Liệt sĩ Vũ Xuân. Khi ấy, Ban Thanh thiếu nhi Trường học đang tham mưu nội dung chương trình “"Xuân sẻ chia - Tết yêu thương” năm 2024, và bác Vũ Thành đã trao 20 suất học bổng Vũ Xuân cho các em học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại Trường THPT Lương Ngọc Quyến. Đã 2 năm kể từ ngày đó, nhưng câu chuyện về liệt sĩ Vũ Xuân cùng tấm lòng của gia đình dành cho thế hệ trẻ vẫn luôn là điều khiến tôi trân trọng, nhắc mình làm công tác Đoàn bằng sự bền bỉ và trách nhiệm.

Trong buổi trao học bổng hôm ấy, bác Vũ Thành không nói nhiều, nhưng mỗi lời chia sẻ đều khiến người nghe lắng lại. Bác bảo, học bổng mang tên Vũ Xuân là cách gia đình gửi gắm sự tri ân với quê hương, đồng thời “tiếp sức” cho các em học sinh nghèo vượt khó – để những hoàn cảnh khó khăn vẫn có thể giữ được ước mơ học tập. Bác kể rằng, phía sau tên gọi “Học bổng Vũ Xuân” là câu chuyện về một người con Thái Nguyên đã sống trọn vẹn tuổi trẻ của mình cho Tổ quốc, để lại một di sản tinh thần rất đặc biệt: cuốn nhật ký của liệt sĩ Vũ Xuân.

Liệt sĩ Vũ Xuân là người con của Tiểu khu Hoàng Văn Thụ (TP. Thái Nguyên), từng học tại Trường cấp 3 Lương Ngọc Quyến. Ngày 03/7/1963, từ mái trường ấy, anh cùng bạn bè lên đường nhập ngũ, mang theo khát vọng tuổi trẻ và một mục đích rất trong sáng: đi đánh Mỹ, góp phần giành lại độc lập, thống nhất cho đất nước. Sau này, trong quân ngũ, anh là Chính trị viên Tiểu đoàn 2311, thuộc Đoàn 6 pháo binh Quân Giải phóng miền Nam. Ở vị trí của một sĩ quan chính trị, anh không chỉ chiến đấu bằng bản lĩnh của người lính, mà còn sống và làm việc bằng sự kiên định của người luôn tự soi mình trước lý tưởng.

Điều khiến nhiều người xúc động khi nhắc đến Vũ Xuân chính là cuốn nhật ký anh viết đều đặn suốt những năm tháng chiến trường. Nhật ký ấy không phải là những trang kể công, mà là những dòng rất thật: về nỗi nhớ quê hương, về tình thương dành cho mẹ cha, về gian khổ hành quân và những đêm rừng, về suy nghĩ của một người trẻ đặt Tổ quốc lên trên hết. Có những đoạn anh viết như một lời nhắn gửi cho thế hệ sau: đừng để những hy sinh của người đi trước trở nên vô nghĩa. Có những câu vừa giản dị vừa day dứt, để người đọc hiểu rằng đằng sau hình ảnh người lính là một trái tim giàu yêu thương, nhưng cũng rất rắn rỏi, quyết liệt.

Hành trình chiến đấu kéo dài 11 năm của liệt sĩ Vũ Xuân như một chặng đường “không chỉ dài về địa lý mà dài cả về thử thách”. Anh nhiều lần hành quân trong điều kiện khắc nghiệt, có những giai đoạn “đi rừng đêm”, “vai đeo ba lô nặng”, lội suối, vượt dốc, chịu đói khát và bệnh tật, nhưng vẫn bền bỉ tiến về phía trước. Anh chiến đấu trên nhiều địa bàn, từ trong nước đến Lào và Campuchia, như một biểu tượng của thế hệ thanh niên thời ấy: đi đến nơi Tổ quốc cần, sống trong gian khổ nhưng không buông lý tưởng. Và đến ngày 13/5/1974, anh hy sinh tại Đồn Kênh 2, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang, khi ngày toàn thắng của dân tộc chỉ còn chưa đầy một năm.

Những điều về liệt sĩ Vũ Xuân được kể khiến tôi liên tưởng rõ hơn về cái “chất” của người con đất Thái: mộc mạc, kiên cường, sống có trước có sau, luôn hướng về quê hương. Anh không chỉ “đi qua chiến tranh”, mà còn để lại cho quê hương một di sản tinh thần: lý tưởng sống và trách nhiệm của người trẻ. Sau này, cuốn nhật ký của liệt sĩ Vũ Xuân được nhiều người biết đến, được biên tập, xuất bản và trở thành nguồn tư liệu quý, lay động tình cảm của không ít thế hệ. Và chính những quyển nhật ký này được nhiều lần trao tặng tại các chương trình của Tỉnh đoàn Thái Nguyên như Ngày sách và Văn hóa đọc năm 2024, 2025 tại trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp, Đại học Y dược, Đại học Thái Nguyên.

Nghe câu chuyện, tôi càng thấm thía ý nghĩa của việc trao học bổng trong ngày hôm ấy. Bởi học bổng Vũ Xuân không đơn thuần là một khoản hỗ trợ, mà là một cách “nối dài” câu chuyện: từ một chàng trai rời mái trường Lương Ngọc Quyến lên đường bảo vệ Tổ quốc, đến những học sinh cũng đang ngồi dưới mái trường ấy hôm nay, được tiếp thêm động lực để bước tiếp con đường học vấn. Tôi nhìn các em nhận học bổng mà thấy như có một “mạch” truyền thống đang được nối lại: từ ký ức của chiến tranh để bảo vệ Tổ quốc sang nỗ lực của thời bình để xây dựng non sông đất nước giàu đẹp

Đã hai năm kể từ cuộc gặp ấy, nhưng tôi vẫn nhớ rất rõ cảm giác khi nghe bác Vũ Thành nói về liệt sĩ Vũ Xuân qua những câu chuyện giản dị mà khiến thanh niên chúng tôi thấy mình phải sống, làm việc có trách nhiệm hơn. Và tôi tin rằng, mỗi khi một suất học bổng mang tên Vũ Xuân được trao, câu chuyện về người anh hùng liệt sĩ ấy lại được kể tiếp – bằng cách đẹp nhất: chăm lo cho tương lai của thế hệ trẻ - tương lai của đất nước.

Hình ảnh Bác Vũ Thành tặng học bổng cho thiếu nhi nhân dịp trung thu năm 2023