Học tiếng Nga trên xe buýt để làm chủ máy bay MiG
Sang Liên Xô học lái MiG-17 năm 1961, Phạm Thanh Ngân tranh thủ mọi lúc để học tiếng Nga cấp tốc, trước khi trở thành 1 trong 16 phi công Việt Nam đạt danh hiệu Ace với 8 máy bay Mỹ bị bắn rơi.
Phạm Thanh Ngân sinh ngày 18 tháng 4 năm 1939 tại xã Lương Phú, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, quê gốc ở huyện Tiên Lữ, Hưng Yên. Xuất thân trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, ảnh hưởng từ người cha từng tham gia kháng chiến, mới 16 tuổi ông đã hăm hở đăng ký đi nghĩa vụ. Tháng 6 năm 1957, ông tham gia hoạt động Đoàn Thanh niên tại địa phương, và ngày 21 tháng 3 năm 1959, ông chính thức nhập ngũ, trở thành chiến sĩ trinh sát rồi Tiểu đội trưởng Đại đội 1, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Pháo binh 374, Sư đoàn 351.
Tháng 4 năm 1961, ông trúng tuyển phi công và được đưa đi huấn luyện dự khóa bay tại sân bay Cát Bi, Hải Phòng. Tháng 10 năm 1961, ông được cử sang Liên Xô học lái máy bay MiG-17. Trong 3-4 tháng đầu ở trời Tây, không lúc nào ông không nghĩ đến việc học tiếng Nga cấp tốc: đi trên xe buýt, ăn cơm cũng vẫn xem sách tiếng Nga. Ông từng chia sẻ suy nghĩ của mình khi đó: "Phải tranh thủ học vì chỉ có biết tiếng mới tiếp thu được kiến thức, mới hoàn thành được nhiệm vụ" - một động lực mạnh mẽ giúp ông không ngừng cố gắng vượt qua rào cản ngôn ngữ để làm chủ được kỹ thuật lái máy bay tiêm kích hiện đại.
Trở về nước cuối năm 1964, ông tiếp tục khổ luyện thực tế và được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921, mật danh Đoàn Sao Đỏ. Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông đã xuất kích chiến đấu trên 100 lần, trực tiếp bắn rơi 8 máy bay của không quân Hoa Kỳ, đồng thời yểm hộ cho đồng đội bắn rơi thêm 8 máy bay địch khác, trở thành một trong 16 phi công Việt Nam được công nhận danh hiệu Aces, hay còn gọi là Át chủ bài. Ngày 18 tháng 6 năm 1969, ông vinh dự được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
