Hồi ức Quảng Trị

Cựu chiến binh Đào Chí Thành chia sẻ, ông nhập ngũ năm 1971, khi đang là sinh viên khoa Toán Trường đại học Sư phạm Hà Nội, thuộc đại đội 14, trung đoàn 95, sư đoàn 325. Rạng sáng 27/7/1972, ông cùng đơn vị vượt sông Thạch Hãn vào thẳng Thành cổ Quảng Trị. "Đại đội của chúng tôi có 2 trung đội: Trung đội 2 chúng tôi vào chốt trong Thành cổ Quảng Trị, Trung đội 1 được chuyển xuống chốt ở đầu Cầu Sắt, phía ngoài Thành cổ. Chúng tôi vào lúc rạng sáng thì 8 giờ 45 phút chiến đấu luôn. Chúng tôi thay cho một trung đội súng cối của K3 Tam Đảo. Có những ngày không có lúc nào là không có tiếng nổ. Nó làm cho con người thêm căng thẳng về thần kinh", ông Thành nhớ lại.

Được biết, thị xã Quảng Trị trở thành nơi tập trung bom đạn dày chưa từng có trong lịch sử chiến tranh. Chiến đấu 51 ngày đêm thì trung đội 2 của ông Đào Chí Thành còn 3 đồng chí, được lệnh rời Thành cổ vào rạng sáng 16/9 để sang phía Bắc. Trung đội 1 không còn ai, chủ yếu hi sinh hoặc bị thương đã ra Bắc trước đó. Trước khi rời trận địa, ông cất tiếng chào: "Chào Thành cổ! Chúng tôi đi! Hẹn ngày gặp lại".

Và ông Thành đã có một cuộc hẹn với Thành cổ như đã hứa, trong thời bình, ở những lần thăm lại chiến trường xưa lẫn trong trang sách.

Cũng giống như nhân vật Cường trong Mưa đỏ, khi rảnh là viết nhạc thì với ông Thành, những khi im tiếng bom đạn, ông viết nhật ký.

Mới đây, nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, cuốn sách "Hồi ức Quảng Trị" của cố nhà văn, nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha đã được tái bản. Cuốn sách dựa trên cơ sở Nhật ký chiến trường của ông Đào Chí Thành, gồm hai phần: Phần một là nhật ký Ra đi từ giảng đường của chiến sĩ giải phóng của Quân đội Nhân dân Việt Nam Đào Chí Thành. Phần hai Quảng Trị trong tôi là hồi ký của Nguyễn Thanh Quang, một thủy quân lục chiến trong quân đội Việt Nam Cộng hòa.

CCB Nguyễn Trần Lang mang đến một khía cạnh khác, rất đời thường đó là chuyện ăn uống của mình và đồng đội những ngày chiến đấu ở Quảng Trị. Ông không chỉ chiến đấu ở đây mà còn tham gia giải phóng Buôn Mê Thuột tháng 3/1975 và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.

Ông cho biết mình có 55 ngày chiến đấu ở Quảng Trị, sau đó bơi qua sông rút ra từ đêm 15 rạng ngày 16/9 về căn cứ của tiểu đoàn. Ông kể, những ngày đầu còn nấu ăn được nhưng về cuối thì phát lương khô và cơm nắm, vì không thể nấu ăn mà cũng không có gạo để nấu. Lương khô chỉ vài ngày là hết. Đói, bộ đội phải tìm gạo ở những đơn vị đã hi sinh hết. Nước thì trữ trong bao gạo của Trung Quốc vì nó rất dày và kín. Đến mùa mưa thì uống nước mưa. Ngớt pháo là cầm dao ra cửa hầm chặt cây rền gai, đẽo lõi, thả thuốc B1 vào ăn cùng, nếu không người sẽ bị phù, không bò ra khỏi hầm được.