HỘI VIỆT MINH XÃ ĐỒNG PHÚC-MỐC SON CÁCH MẠNG ĐẦU TIÊN
HỘI VIỆT MINH XÃ ĐỒNG PHÚC-MỐC SON CÁCH MẠNG ĐẦU TIÊN
Cuối tháng 9-1943, sau thời gian hoạt động tuyên truyền, gây dựng cơ sở, Hội Việt Minh xã Đồng Phúc được thành lập tại Cốc Ngỏa, dưới sự chủ trì của đồng chí Nông Văn Quang. Hội Việt Minh khi mới thành lập gồm 7 hội viên: Triệu Đức Lượng (Động trưởng Lạng), Triệu Tiều Vinh, Triệu Hữu Sang, Triệu Đức Viện, Lý Đình Bảo, Triệu Hữu Lộc, Triệu Thị Mụi. Triệu Đức Lượng được cử làm Hội trưởng. Nhiệm vụ của Hội: Bí mật xây dựng cơ sở Việt Minh trong các bản của xã Nuôi giấu, bảo vệ, dẫn đường cho cán bộ cách mạng Tạo hạt nhân nòng cốt cho phong trào quần chúng. Dưới sự lãnh đạo của Hội, phong trào cách mạng từng bước thâm nhập sâu vào đời sống nhân dân. Bản Chán – nơi ngọn lửa cách mạng bùng lên mạnh mẽ. Cũng trong cuối tháng 9-1943, đồng chí Hoàng Văn Tần (Chàng Tần) ở Bản Chán được đồng chí Thanh Quang giác ngộ, giao nhiệm vụ hoạt động cách mạng. Trở về địa phương, đồng chí Tần kiên trì vận động thanh niên trong bản và các bản lân cận tham gia Việt Minh. Cuối tháng 10-1943, tại cánh đồng Nà Kha (sau Bản Chán), một Hội Việt Minh mới được thành lập với 15 hội viên, đồng chí Chàng Tần (bí danh Minh Công) làm Hội trưởng. Hội có nhiệm vụ mở rộng cơ sở sang các xã Quảng Khê, Hoàng Trĩ (Chợ Rã) và Bằng Phúc (Chợ Đồn). Chỉ trong thời gian ngắn, hai Hội Việt Minh được thành lập song song, tạo thế liên hoàn giữa vùng cao – vùng thấp Đồng Phúc. Mở rộng địa bàn – phong trào lan nhanh cuối tháng 11-1943, đồng chí Nông Văn Quang tiếp tục trở lại hoạt động tại các khu vực Cốc Ngỏa, Lủng Mình, Khưa Quang, Coọc Mu, Nà Còi (Hoàng Trĩ). Cùng thời gian đó, các đồng chí Thanh Quang, Minh Héo, Quang (bí danh Mong) mở rộng cơ sở từ Đồng Phúc sang Quảng Khê, Bằng Phúc. Phong trào Việt Minh phát triển mạnh, thu hút đông đảo quần chúng tham gia, hình thành mạng lưới cơ sở cách mạng rộng khắp. Đụng độ và khủng bố – thử thách ý chí cách mạng, tối 18-4-1944 (Âm lịch), trên đường sang xã Hoàng Trĩ, cán bộ Việt Minh gồm Thanh Quang, Lãnh Long Tùng, Hải Quỳnh, Minh Công gặp toán sai nha đi tuần. Trước nguy cơ bị lộ, các đồng chí đã bắt giữ 3 tên tay sai tại khu vực Thẳm Slưa, giáp ranh Đồng Phúc – Bằng Phúc.
Sau sự kiện này, thực dân Pháp và tay sai điên cuồng đàn áp phong trào: Treo thưởng 30kg muối cho kẻ bắt được Việt Minh Phong chức Bang Tá cho chức dịch lập công Liên tiếp tổ chức bắt bớ, tra khảo Bắt bớ, giam cầm nhưng không khuất phục. 03-5-1944, nhiều người bị bắt do nghi chứa chấp cộng sản. Tháng 7 và 9-1944, hàng loạt cán bộ, hội viên Việt Minh bị bắt giam tại nhà tù Bắc Kạn. Dù bị tra tấn dã man, các đồng chí vẫn kiên quyết giữ bí mật, không khai báo, bảo vệ phong tràoCủng cố lực lượng – chuẩn bị khởi nghĩa Trước khủng bố của địch, Liên Tỉnh ủy Cao – Bắc – Lạng chỉ đạo chống đàn áp: Kiểm tra, làm trong sạch tổ chức Xây dựng cơ quan bí mật, lực lượng tự vệ Huấn luyện quân sự, đào tạo cán bộ Phát động phong trào “lấy súng địch giết địch” Đồng Phúc – một mắt xích quan trọng của cách mạng. Cuối 1944 – đầu 1945, phong trào cách mạng ở Đồng Phúc phát triển vững chắc, trở thành cơ sở quan trọng trong cao trào “Kháng Nhật cứu nước”. Từ những thôn bản xa xôi, ánh sáng của Đảng đã soi đường, đưa Đồng Phúc hòa vào dòng chảy lớn của dân tộc, tiến tới Tổng khởi nghĩa Tháng Tám 1945. Lịch sử Đồng Phúc là lịch sử của lòng dân – nơi cách mạng đến, ở lại và lớn lên giữa gian lao.
