Huyền thoại về C759 anh hùng

Một đêm ám ảnh

Ngày 4/6/1965, C759 được thành lập với 157 đồng chí (94 nam và 63 nữ); trong đó có 8 đảng viên, tuổi đời trên dưới 20. Đơn vị được giao nhiệm vụ mở tuyến, thông đường cho xe ra tiền tuyến trên tuyến đường 12A miền Tây Quảng Bình, với quyết tâm “Máu của C759 có thể đổ, đường C759 không thể tắc”. Khẩu hiệu đó như một lời thề quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

Đơn vị phải gồng mình vượt qua biết bao khó khăn gian khổ: Địch đánh phá ác liệt cả ngày lẫn đêm; ăn uống thiếu thốn; cuộc sống sinh hoạt kham khổ; bệnh sốt rét cứ đeo bám cộng với nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết, nhưng anh em trong đơn vị vẫn luôn đoàn kết, đùm bọc thương yêu nhau, luôn động viên nhau: “Ra đi giữ trọn lời thề/Chưa tan giặc Mỹ, chưa về quê hương”.

Ngày 3/7/1966, máy bay Mỹ đánh tắc đường đi qua đồi Cha Quang. Vào khoảng hơn 21 giờ, đơn vị đang tập trung san đường để thông xe, thì máy bay B52 ập tới. Mọi người chưa kịp tìm nơi ẩn nấp, cả đồi Cha Quang lóe sáng lên những ánh chớp rồi tối sầm lại, đất đá từ đỉnh đồi đổ xuống ầm ầm. Lúc này tiếng la hét, tiếng kêu gào, rồi tiếng khóc tạo thành một âm thanh hỗn độn giữa đêm tối mịt mùng, thỉnh thoảng lại lóe lên ánh sáng từ những ngọn đèn pin phòng không. Nửa con số lao động ở đồi Cha Quang bị vùi lấp trong đống đất đá khổng lồ, số còn lại đào bới tìm kiếm người thương vong và sửa chữa đường để thông xe.

“Đêm đó, 6 người bạn của chúng tôi vĩnh viễn nằm lại nơi đây, đó là các anh chị quê Tuyên Hóa: Đinh Tân Thành (xã Lâm Hóa), Nguyễn Khắc Hiếu (xã Thanh Hóa), Cao Thị Bích Thường, Nguyễn Thị Minh Thường, Cao Xuân Châu (xã Thạch Hóa), Trần Xuân Trường (xã Mai Hóa). Còn nhiều người khác bị thương do đất đá vùi lấp đơn vị đã tập trung cứu được”, ông Trần Bá Thược nhớ lại (1).

Đêm 3 tháng 7 ấy, tang thương nặng nề ập đến với C759. Cũng tại đồi Cha Quang này, trong trận bom trước đã làm cho 2 chiến sĩ hy sinh, đó là Hoàng Thị Thường (xã Cảnh Hóa, Quảng Trạch) và Trần Trung Khuyến (xã Phù Hóa, Quảng Trạch). “Sau này có nhiều bài báo nói hy sinh 8 người một lúc là không đúng, do họ ghép lại cả 2 lần mà thôi”, ông Thược khẳng định.

Một đêm, hai đêm, ba đêm... rồi đến đêm thứ 7, đơn vị cũng chỉ mới tìm thấy 5 thi thể liệt sỹ, còn thiếu Trần Xuân Trường. Nhìn từng đoàn xe nối đuôi nhau băng qua đồi Cha Quang ra tiền tuyến mà lòng mỗi người lại quặn đau vì Trường còn nằm lại dưới đất để nâng bánh cho từng đoàn xe ra tiền tuyến...

Để ghi nhớ sự kiện lịch sử đau thương và bi hùng này, đơn vị đã đặt cho đồi Cha Quang là “Đồi 37”.

Những câu chuyện cảm động

Trong dòng hồi tưởng của mình, ông Thược luôn nhớ đến kỷ niệm với những người bạn, người đồng chí, đồng đội đã từng sát cánh làm nhiệm vụ cùng ông trong tháng ngày bom đạn ác liệt của quân thù trên tuyến đường 12A năm xưa.

Ông nhớ lại: "Đó là Trần Thị Hòa, người con gái bé nhỏ quê ở xã Đồng Hóa (Tuyên Hóa), ngày mới lên đơn vị ban đêm cần đi ra ngoài bao giờ cũng phải có chị em nữ đi cùng. Vậy mà một hôm bị ốm ở hiện trường, tiểu đội cho em về lán nghỉ, một mình em vai vác xẻng cuốc lần mò trên con đường lầy lội từ hiện trường về lán không dưới 5km đường rừng. Khi nhà báo phỏng vấn em: “Sao em không cất dụng cụ lại hiện trường cho đỡ vất vả?”, Hòa vui vẻ trả lời: “Vật bất ly thân anh ạ! Cất dụng cụ lại hiện trường “nhỡ” máy báy Mỹ đánh trúng thì không có mà làm”...

Hồ Văn Niệm là người cùng quê Mai Hóa với tôi. Niệm đã học lớp 6 vì hoàn cảnh gia đình phải bỏ học rồi xung phong đi "3 sẵn sàng", bạn có giọng đọc sách thật diễn cảm. Ra đi bạn đã mang sẵn 2 cuốn tiểu thuyết “Thép đã tôi thế đấy” và “Tắt đèn”. Những lúc rảnh rỗi, bạn lại đọc sách cho tôi nghe. Vậy mà sau này, ngày 4/1/1968, Niệm đã anh dũng hy sinh ở cung đường Ba Trại khi anh xung phong đi phá bom từ trường.

Trần Xuân Trường cũng cùng quê Mai Hóa. Gia đình Trường chỉ có hai chị em, bố mẹ đã mất sớm, chị gái đi lấy chồng. Trước khi đi TNXP, Trường đã có bạn gái và đã có lễ đính hôn nhưng rồi chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ xảy ra, Trần Xuân Trường xung phong lên đường chống Mỹ. Và đêm 3/7/1966, anh đã hy sinh anh dũng cùng 5 đồng đội tại đồi Cha Quang. Thi thể anh mãi đến năm 1969 mới tìm được khi một đơn vị công binh dùng máy múc mở rộng nâng cấp đường".