Huỳnh Cương

Trong những năm tháng đầy biến động của lịch sử dân tộc, hàng triệu con người từ mọi miền đất nước đã chung một niềm tin, một khát vọng về độc lập và tự do. Giữa bao lớp người thầm lặng cống hiến, hình ảnh đồng chí Huỳnh Cương, người con ưu tú dân tộc Khmer vùng đất Vĩnh Châu – Sóc Trăng, hiện lên như một biểu tượng đẹp đẽ của lòng yêu nước, của trí tuệ và bản lĩnh trong “thời hoa lửa”.

Sinh ngày 5 tháng 5 năm 1925, trong một gia đình Khmer theo đạo Phật, Huỳnh Cương (bí danh Mahaking) lớn lên giữa những thăng trầm của quê hương miền Tây Nam Bộ. Từ nhỏ, ông đã chứng kiến nỗi cơ cực của đồng bào Khmer và những áp bức của chế độ thực dân – phong kiến. Chính điều đó đã gieo vào tâm hồn chàng thanh niên Khmer ý chí đứng lên tìm đường đấu tranh cho chính mình, cho dân tộc và cho quê hương.

Năm 1953, khi phong trào yêu nước lan rộng khắp Nam Bộ, Huỳnh Cương bí mật tham gia hoạt động cách mạng. Ông hòa mình vào phong trào sinh viên, trí thức, sư sãi yêu nước ở Sóc Trăng – lực lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần và xã hội của đồng bào Khmer. Từ những ngôi chùa, những lớp học chữ Khmer đến những buổi vận động quần chúng trong phum sóc, ông âm thầm truyền bá tinh thần đoàn kết, kêu gọi lòng yêu nước và hun đúc niềm tin vào con đường cách mạng.

Những năm tháng ấy là những ngày “hoa lửa” đúng nghĩa – vừa rực sáng niềm tin, vừa hiểm nguy từng phút. Hoạt động bí mật giữa vùng bị địch kiểm soát, Huỳnh Cương đối mặt với vô số nguy cơ bị bắt bớ, tra tấn. Nhưng với sự điềm tĩnh, khôn khéo và lòng trung kiên, ông đã vượt qua mọi thử thách, từng bước khẳng định vai trò trong phong trào Khmer vận. Chính từ môi trường gian nan ấy, bản lĩnh của Mahaking được trui rèn, trở thành nền tảng để ông bước vào con đường lãnh đạo sau này.

Ngày 11 tháng 11 năm 1967, Huỳnh Cương vinh dự đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam tại chi bộ Khmer vận Khu Tây Nam Bộ – một dấu mốc quan trọng chứng minh sự trưởng thành, kiên định và lòng trung thành tuyệt đối của ông với sự nghiệp giải phóng dân tộc. Từ đây, bước chân ông càng thêm vững vàng giữa phong trào kháng chiến sôi sục.

Trong suốt chiến tranh, ông không chỉ là người tuyên truyền, vận động mà còn là cầu nối quan trọng giữa đồng bào Khmer với lực lượng cách mạng. Tấm lòng tận tụy, sự am hiểu sâu sắc văn hóa – tín ngưỡng Khmer cùng uy tín lớn trong cộng đồng giúp ông vận động được nhiều sư sãi, trí thức và thanh niên Khmer tham gia vào mặt trận đấu tranh vì độc lập dân tộc. Giữa bom đạn và đàn áp, ông vẫn kiên định:
“Đoàn kết là sức mạnh, đoàn kết mới có tự do.”

Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí Huỳnh Cương tiếp tục gánh vác nhiều trọng trách lớn. Từ Tỉnh ủy viên tỉnh Hậu Giang (1983–1991) đến Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII, từ Phó Chủ tịch Quốc hội khóa VII, VIII đến đại biểu Quốc hội suốt bốn khóa liền – ông luôn giữ vững tinh thần liêm khiết, tận tụy và trách nhiệm. Ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng hết lòng vì quyền lợi của nhân dân, đặc biệt chú trọng công tác dân tộc và sự phát triển của đồng bào Khmer Nam Bộ.

Cuộc đời hơn bảy thập kỷ của Huỳnh Cương là hành trình đẹp: sống giản dị, làm việc bền bỉ, cống hiến hết mình và ra đi thanh thản vào ngày 4 tháng 3 năm 1997. Những huân chương cao quý như Huân chương Độc lập hạng I, II, Huân chương Kháng chiến hạng I, Huân chương Quyết thắng hạng I, Huân chương Giải phóng hạng II… là sự ghi nhận xứng đáng cho cuộc đời một người chiến sĩ cách mạng luôn đặt Tổ quốc và đồng bào lên trên tất cả.

Ngày nay, khi nhắc đến Mahaking – Huỳnh Cương, người ta nhớ không chỉ một chính khách tài năng, một nhà lãnh đạo mẫu mực, mà còn nhớ một trái tim son sắt trong những tháng ngày “hoa lửa”. Ông đã thắp sáng khát vọng đoàn kết dân tộc, để lại tấm gương sáng về sự kiên trung, trí tuệ và lòng yêu nước của người Khmer Việt Nam. Tên ông được đặt cho Trường THPT Dân tộc Nội trú Huỳnh Cương tại Sóc Trăng.